ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިސްލާމް ރަޝީދު
ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (އަޣުލަބިއްޔަތުން)
ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2014/9 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްއުޤޫބާތު)ގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/22 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާ- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)، ޓެކުން
ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 490/Cr-C/2018
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ދައުލަތުން ހުށަހެޅި ހެކިތަކުން ޓެކުމުގެ ކުށުގެ ރުކުންތައް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ މިންގަނޑަށް ސާބިތުވާއިރު ދަށުކޯޓުން ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ނިންމުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްތޯ؛ އަދި ހައިކޯޓަށް ދަށުކޯޓުގެ ހެކި ވަޒަންކުރުމަށް ބަދަލު ގެނެވޭނީ ކޮން ޙާލަތެއްގައިތޯ.
ޚުލާޞާ
ވާޤިޢާ: އިސްލާމިކް ބޭންކުން ސައިކަލެއް ފަސޭހައިން ހޯދައިދޭނެކަމަށް ބުނެ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އެއް ކޮޓަރީގައި އުޅުނު މީހެއްގެ އަތުން ބޭންކް ޓްރާންސްފަރާއި އޭޓީއެމްއިން ނަގައިގެން ޖުމްލަ 30,000 ރުފިޔާ ލިބުނު ނަމަވެސް ސައިކަލު ހޯދައިނުދިން ކަމަށް ބުނެ ޓެކުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިއެވެ.
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ މިންވަރަށް ހެކި ނުލިބޭތީ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ހެކިވެރިންގެ ހެކިބަހާއި ސީސީޓީވީ، ވީޑިއޯ އެނަލިސިސް ރިޕޯޓާއި ބޭންކް ސްޓޭޓްމަންޓުން ކުށް ސާބިތުވާ ކަމަށާއި، މަދުވެގެން 10,000 ރުފިޔާ ޓެކިކަން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 87 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ސާބިތުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ ހެކިބަހުގައި ފުށުއެރުން ހުރި ކަމަށާއި، ފައިސާއަކީ އެކުގައި އުޅޭ މީހުން އެކަކު އަނެކަކަށް ނަގައިދޭ ފައިސާ ކަމަށާއި، ޓެކުމުގެ ޢަމަލު ސާބިތުނުވާ ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ފައިސާ ޙަވާލުކުރި ތަން ސީދާ ހެކިވެރިއަކަށް ނުފެނި، ހެކިވެރިންނަށް މަޢުލޫމާތު ލިބުނީ ޝިކާރަވި ފަރާތުން ކަމަށްވުމާއި، ދެ ފަރާތުގެ މެދުގައި އެއްބަސްވުމަކަށް އައިކަމާއި ޓްރާންސްފަރކުރި ފައިސާ ތުހުމަތުކުރެވޭ މުޢާމަލާތާ ގުޅޭކަން ސާފުނުވާތީ، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި ޤާނޫނީ ގޯހެއް ނެތް ކަމަށް އަޣުލަބިއްޔަތު ދެކިވަޑައިގަތެވެ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ކުށެއް ސާބިތުވާކަމަށް ބެލުމަށް ކުށުގެ މަޤްޞަދާ ގުޅޭ ރުކުންތަކާއި ނިޔަތާ ގުޅޭ ރުކުންތައް ކޮންމެ ރުކުނެއް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވާންޖެހޭނެ ކަމަށާއި، އެ ޒިންމާ އޮތީ ދައުލަތުގެ މައްޗަށެވެ؛ އެ މިންވަރަށް ހެކި ނުލިބޭނަމަ ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތަކީ ކުށެއް ނުކުރާ މީހެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 14-16)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 ގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)(1) ގެ ދަށުން ޓެކުން ސާބިތުވުމަށް، އަނެކާއަށް މަންފާއެއް އޮތްކަން ދައްކައިގެން ޚިދުމަތެއް ކޮށްދޭން ބުނެ ފައިސާ ނުވަތަ ތަކެތި އަތުލުމާއި، އެކަން ބުނި ގޮތަށް ކޮށްނުދީ އެ ފައިސާ ބޭނުންކުރުން ޖިނާއީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވާންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 13، 32)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ޢަމަލާއި ފައިސާ ޙަވާލުކުރިކަން ސީދާ ހެކިވެރިއަކަށް ނުފެނި، ޝިކާރަވި ފަރާތް ހިއްސާކުރި މަޢުލޫމާތަށް ބިނާވާ ހެކިބަހާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ މުޢާމަލާތާ ސީދާ ގުޅޭކަން ނޭނގޭ ބޭންކް ޓްރާންސްފަރއަކުން އެކަނި، ޓެކުމުގެ ޢަމަލާއި އެއްބަސްވުމެއް އޮތްކަން އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުނުވެއެވެ؛ ޝިކާރަވި ފަރާތުގެ ބުނުމަކުން އެކަނި ސާބިތުކުރުމުގެ ޒިންމާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ނުފުރޮޅެއެވެ. (ޕެރ. 29-35) [އަޣުލަބިއްޔަތު]
- ދަށުކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ހެކި ވަޒަންކުރުމުގައި ނުވަތަ ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަން ނުފެންނަހާ ހިނދަކު ހައިކޯޓުން އެ ނިންމުމަށް ބަދަލެއް ނުގެނެއެވެ؛ ފަނޑިޔާރު ހެއްކަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރިކަމަށް ބުނާނަމަ، ރިޢާޔަތްނުކުރި ޤާނޫނީ ނުކުތާއާއި ހެކި ކޮބައިކަން ބުނެދިނުމަކީ އެހެން ބުނާ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެވެ؛ ހަމައެކަނި ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރި ކަމަށް ބުނުމަކުން ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ މިންގަނޑަށް ނުފޯރައެވެ. (ޕެރ. 31، 36)
- ޚިލާފު ރައުޔު: ޓެކުމުގައި ކުށް ފުރިހަމަވަނީ ފުރަތަމަ ފައިސާ އަތުލާ ހިސާބުން ނޫން ކަމަށާއި، ބުނި ކަމެއް ކޮށްނުދީ ފައިސާ ބޭނުންކުރާ ހިސާބުން ކަމަށާއި، ބުނި ކަމެއް ކޮށްދޭން ކުރި މަސައްކަތުގެ މިންވަރު ސާބިތުކުރުމަކީ ޕްރޮސިކިއުޝަނުގެ ޒިންމާއެއް ނޫން ކަމަށާއި، ފައިސާ ޙަވާލުކުރިކަން ސާބިތުވުމުން އެ ފައިސާއަށް ވީގޮތް ބަޔާންކުރުމުގެ ޒިންމާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް އަންނަ ކަމަށާއި، ފައިސާގެ ޖުމްލަ ޢަދަދަކީ ކުށް ސާބިތުކުރުމުގައި އަސާސީ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް ދެކިވަޑައިގަތެވެ. (ޕެރ. 42-51)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) އަދި (ކ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)(1)، (ހ)(3) އަދި (ށ)(1)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 210 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)(3) އަދި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)(2)، 17 ވަނަ މާއްދާ، 21 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)(1) އަދި (2)، 22 ވަނަ މާއްދާ، 24 ވަނަ މާއްދާ
- ކުރީގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 149 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 87 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާ
- 2019/SC-A/58
- 2019/SC-L/91
- 2015/SC-A/03
- 2015/SC-A/04
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.