އެސް. ޖޭ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް އަދި މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1615/Cv-C/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ބީލަމެއް ބާޠިލުކުރި ސަބަބު ލިޔުމުން ނާންގައި ހުރުމަކީ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތު ޤަވާޢިދުގެ 10.53 (ށ) އާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯއާއި، ބިޑު އެވޯޑުކުރުމާ ގުޅޭ ކަމެއްގައި ޤަޟާއީ ފަރުވާއެއް ނުދެވޭނެކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ، އަދި ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 46 (ހ) ގެ ދަށުން ދަޢުވާގެ ހުރިހާ ކަމަކަށް ހައިކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތު ޤަވާޢިދުގެ 10.53 (ށ) (އިޞްލާޙުގެ ކުރިން) ގެ ދަށުން ލާޒިމުކުރަނީ ބީލަން ކާމިޔާބުކުރި ފަރާތަށް ކޮންޓްރެކްޓް ޙަވާލުކުރުމަށްފަހު ކާމިޔާބު ނުވި ފަރާތްތަކަށް ބީލަން ކާމިޔާބު ނުވިކަން އެންގުމެވެ؛ ބީލަން ކާމިޔާބު ނުވި ސަބަބު އަންގަންޖެހެނީ އެފަރާތެއް އެދިއްޖެ ޙާލަތެއްގައެވެ. 06 ޖުލައި 2020 ގެ އިޞްލާޙާއެކު، ކޮންޓްރެކްޓް ޙަވާލުކުރުމުގެ ކުރިން ނަތީޖާ އަންގައި، މައްސަލަ ހުށަހެޅުމަށް 5 ދުވަސް ދީ، އެ މައްސަލަތައް ބެލުމަށްފަހު ކޮންޓްރެކްޓުގައި ސޮއިކުރަން ޖެހެއެވެ؛ ސަބަބު އަންގަންޖެހެނީ އަދިވެސް އެދިއްޖެނަމައެވެ. (ޕެރ. 14-17)
2. ޤާނޫނަކީ ކުރިއަށް ހިނގާ އެއްޗެކެވެ؛ ޤާނޫނުގައި ސަރީޙަ ބަހުން އިސްތިސްނާކޮށްފައިވާ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ، (ޖިނާއީ އަދަބަށް ދެވޭ ލުއި ފިޔަވައި) ފަހުން ހަދާ ޤާނޫނެއްގެ އަސަރު ނުވަތަ ބުރަ އެ ޤާނޫނު ހެދުމުގެ ކުރިން ހިނގާފައިވާ ޙާދިޘާއެއްގެ މައްޗަށް ނުހިނގާނެއެވެ (ރަޖުޢީކޮށް ޤާނޫނު ނުހިންގުން)؛ އެހެންކަމުން ބިޑު އެވޯޑުކުރުމުގެ މަރުޙަލާ ބަލަންޖެހޭނީ އެ ހިނދު ޢަމަލުކުރަމުންދިޔަ ޤަވާޢިދުގެ މައްޗަށެވެ. (ޕެރ. 18، 20)
3. ބީލަން ބާޠިލުކުރި ސަބަބު އެންގިނަމަވެސް މައްސަލައިގެ ނަތީޖާއަށް ބަދަލެއް ނައާނެނަމަ (ޝަރުޠު ހަމަނުވުމުގެ ސަބަބުން ބީލަން ބާޠިލުކޮށްފައިވާއިރު)، ސަބަބު ނާންގާ ހުރުމަކީ ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 21)
4. ދަޢުވާއާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގައި ބަލަންޖެހޭނީ ދަޢުވާގެ ޞީޣާއާއި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން އެދޭ ގޮތަށެވެ؛ އެތެރޭގެ ޙައްލު ހޯދުމުގައިވެސް ދަޢުވާގައިވެސް ބިޑު އެވޯޑުކުރުމާ ގުޅޭ ޚުޞޫމާތެއް ފާހަގަކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެ މަރުޙަލާގެ ކަމެއްގައި ޤަޟާއީ ފަރުވާއެއް ނުދެވޭނެކަމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމުމަކީ ގޯސް ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 23-25)
5. ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހައިކޯޓުން އަމިއްލައަށް މައްސަލަ ނިންމަނީ ދަށުކޯޓުން ކަންހިނގާފައިވާ ގޮތް ފުރިހަމައަށް އަދި ޞައްޙަކޮށް ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ޙާލަތުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުޞޫލު ކަނޑައަޅައިގެންނެވެ؛ ދަޢުވާގައި ހުށަހެޅި ކަންކަމަށް ދަށުކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، ދަޢުވާގެ ހުރިހާ ކަމަކަށް ހައިކޯޓުން އަލުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 28-31)
6. ބީލަމެއް ބާޠިލުވީ އިވެލުއޭޝަން މަރުޙަލާގައި ނޫން ނަމަ، ބީލަން ހުޅުވުމަށްފަހު ފާސްކުރި އުޞޫލެއް އިވެލުއޭޝަން މަރުޙަލާގައި ތަޠުބީޤުކުރިކަން ސާބިތުނުވާއިރު، އެ އުޞޫލު އިވެލުއޭޝަން މަރުޙަލާގައި ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައަޅަން ނުޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 29-30)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތު ޤަވާޢިދުގެ 10.53 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (06 ޖުލައި 2020 ގެ އިޞްލާޙުގެ ކުރިން އަދި ފަހުން)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އަދި 18 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 19 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/SC-A/41 ޤަޟިއްޔާ
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/HC-A/47 ޤަޟިއްޔާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ނޭޝަނަލް ޓެންޑަރ ބޯޑު މެދުވެރިކޮށް ޢިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް އެވޯޑުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުޞޫލު (01 އޭޕްރީލް 2020) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާ