މުޙައްމަދު ވަޙީދު ވ. ސިލިންކޯ އިންޝުއަރެންސް ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2391/Cv-C/2016

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސުޕްރީމް ކޯޓުން (2020/SC-A/98) ހައިކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރި މި މައްސަލައިގައި، އަލިފާނުގެ ހާދިސާ ހިނގި ވަގުތު ދޯނީގެ ސެކިއުރިޓީ ބަލަހައްޓަން މީހުން ތިބިކަން (އިންޝުއަރެންސް ޕޮލިސީގެ ވޮރަންޓީ ފުރިހަމަވިކަން) ހައިކޯޓުގައި ނެގި ދެ ޝަފަހީ ހެކިންގެ ހެކިބަހުން އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް ސާބިތުކޮށްދެވިފައިވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ސުޕްރީމް ކޯޓުން ހެކިން ހައިކޯޓަށް ޙާޟިރުކޮށް މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ތަޙްވީލުކުރާ ޙާލަތުގައި، ހައިކޯޓުން އައްވަލަށް ހެކިބަސް ނަގައި ވަޒަންކުރުމުން އިސްތިއުނާފުގެ ޙައްޤު ގެއްލޭތޯ ޚަޞްމުންނާ ސުވާލުކޮށް، ދެފަރާތުން އިޢުތިރާޟުނުކުރާނަމަ ހައިކޯޓުން ހެކިބަސް ނަގައި ވަޒަންކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 15، 37، 38)
2. މަދަނީ މައްސަލައެއްގައި ހެކި ވަޒަންކުރާ މިންގަނޑަކީ މަދަނީ މިންގަނޑެވެ؛ އެއީ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭނީ ކޮން ކޮޅަކަށްތޯ ބެލުމެވެ. (ޕެރ. 49)
3. ހާދިސާ ލޮލަށް ފެނުނު/އަޑުއިވުނު މީހުންގެ ހެކިބަހަކީ ސީދާ ހެކި (direct evidence) ނަމަވެސް، ކިތާބީ ހެކިވެސް ހުރި މައްސަލައެއްގައި ހަމައެކަނި އެ ހެކިބަހަށް ބަލައިގެން ނަތީޖާއަކަށް ނުދެވޭނެއެވެ؛ ރެކޯޑުކުރެވިފައިވާ އެހެން ހެކިތަކާ އަޅާކިޔައި ހެކި ވަޒަންކުރަންޖެހޭނެއެވެ. ހާދިސާއަށްފަހު ތަޙުޤީޤުކޮށް ތައްޔާރުކުރާ ރިޕޯޓުތަކަކީ ސީދާ ހެކި ނޫނެވެ. (ޕެރ. 42، 50، 52، 54)
4. ހެކިވެރިންގެ ނަން އެއްވެސް ރަސްމީ ރިޕޯޓެއްގައި ނުހިމެނުމާއި، ވަޒީފާގެ އެއްވެސް ލިޔެކިޔުމެއް (މުސާރަ، ރޯސްޓަރ، އެއްބަސްވުން) ހުށަނާޅުމާއި، ތަޙުޤީޤުގައި ބަޔާނެއް ނުދީފައިވުމާއި، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތު އަމިއްލައަށް ހާދިސާއާ ކައިރިން ހުށަހެޅި ކްލެއިމް ފޯމުގައި އެ މީހުންގެ ވާހަކަ ނުހިމެނުމަކީ ހެކިބަހުގެ މައުޘޫޤިއްޔަތާމެދު ސުވާލު އުފައްދާ ކަންކަމެވެ. (ޕެރ. 55–61)
5. ހާދިސާއާ ގުޅިފައިވާ ރެކޯޑުތަކާ ފުށުއަރާ ގޮތަށް ހަމައެކަނި 'ވެދާނެކަމަށް' ބެލެވޭ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ދަޢުވާ ސާބިތުވެއްޖެކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ޢަދުލު އިންޞާފުގެ ތިލަފަތުގެ ބަދަލުގައި ޚިޔާލީ ތަޞައްވުރެއް އިސްކުރުމެވެ؛ ހެކިބަހަށް ބާރުދޭ ހެކި، ޤަރީނާ ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމެއް ނެތްނަމަ ސެކިއުރިޓީ ގާޑުން ތިބިކަމަށް ބުނާ ބުނުމަށް ބުރަދަނެއް ނުދެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 60، 63، 64، 65)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/22 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 18 ވަނަ މާއްދާ އަދި 19 ވަނަ މާއްދާ (ސުޕްރީމް ކޯޓުން ތަޙްވީލުކުރުން)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/98 ޤަޟިއްޔާ
• ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/423 ޤަޟިއްޔާ (ބާޠިލުކުރެވުނު ކުރީގެ ނިންމުން)