މުޙައްމަދު އަޙްމަދުފުޅު ވ. ރާމިޒު މުޙައްމަދު
ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ދަށު ކޯޓު: ޅ. ނައިފަރު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 30/G2C/2022
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
އެހެން ފަރާތަކަށް ކުއްޔަށް ދީފައިވާ ބިމެއް، އެ ކުލީގެ މުއްދަތު ނުނިމެނީސް އެތާ ޢިމާރާތްކުރުމުގެ ހުއްދަ ދޭ ގޮތަށް ހެދި އެއްބަސްވުމަކީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ބާޠިލު އެއްބަސްވުމެއްތޯ، އަދި އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތައް ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ މިންގަނޑަށް ފެތޭތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ޣައިރު ޤާނޫނީ ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ކޮންޓްރެކްޓަކީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ބާޠިލު ކޮންޓްރެކްޓެކެވެ. (ޕެރ. 20، 25)
- އެހެން ފަރާތަކަށް ކުއްޔަށް ދެވިފައިވާ ބިމެއް، އެ މުއްދަތު ފާއިތުނުވަނީސް ނުވަތަ އެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުނުކޮށް ނުވަތަ ނިމުމަކަށް ނުގެނެސް، އެ މުއްދަތު ހިމެނޭހެން އެހެން ފަރާތަކާއެކު ޢަމަލުކުރަން ފަށާގޮތަށް ވެވޭ އެއްބަސްވުމަކީ ޣައިރު ޤާނޫނީ ޢަމަލެއް ހިމެނޭ އެއްބަސްވުމެކެވެ. (ޕެރ. 23)
- ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފު ކުރެވޭނީ، ނިންމުން ބިނާވެފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް، ނުވަތަ ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ނުވަތަ މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވާ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބުތަކެއް ހުރުމާއި، ނިންމުމަށް އަސަރުކުރި އިޖުރާއީ ޢައިބެއް ހުރުމުންނެވެ. (ޕެރ. 26)
- ޤާނޫނެއްގެ މާއްދާއަކަށް ޙަވާލާދީ ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ގޯސްކަމަށް ބުނުމަކުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާނުވާނެއެވެ؛ ނިންމުން ޚިލާފުވަނީ ކޮން ޤާނޫނީ އަސާސަކާ، ކިހިނެއްކަން ބަޔާންކޮށްދޭންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 27–30، 38، 42)
- އުފެދުމުގައިވެސް ބާޠިލު އެއްބަސްވުމެއް ދެފަރާތުން އެއްބަސްވެގެން ނިމުމަކަށް ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ؛ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާއިން އެއްބަސްވެގެން ނިމުމަކަށް ގެނެވިދާނެ ކަމަށް ބުނަނީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާގޮތުގެ މަތިން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެވެ. (ޕެރ. 33–35)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 21 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-L/91 (މައްސަލަ ބަލައިގަތުމާމެދު ނިންމި ގޮތުގެ ރިޕޯޓު) – އިބްރާހީމް ޖިހާދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/09 – ޢިމާދު ޔޫސުފް ވ. ސީ އެންޑް ސަން މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.