ފާޠިމަތު މުޙައްމަދު ވ. މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލް
ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ރަނގަޅު ނޫން؛ ގޯޅިއަކީ ގ.އައިދޫގެއަށް ނިސްބަތްވާ ގޯޅިއެއްކަމަށް ކަނޑައެޅި (ތަޙުވީލު ނުކޮށް)
ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2069/Cv-C/2020
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ގޯތި ބައިކުރުމުން ތަޅުލެވިފައިވާ ބަޔަށް (ގ.އައިދޫގެ) ވަނުމަށް ނަގާފައިވާ 5 ފޫޓުގެ ގޯޅީގެ މިލްކުވެރިކަން ސާބިތުކުރުމަށް މިހާރު ދަޢުވާ ހުށަހެޅިދާނެތޯއާއި، އެ ގޯޅިއަކީ ކޮން ގޯއްޗަކަށް ނިސްބަތްވާ ގޯޅިއެއްތޯ؛ އަދި އެ ގޯޅިއަށް ބަނޑުއްދަރި ގޯއްޗެއްގެ (ގ.ގުރަހާގެ) ޢިމާރާތުގެ ދޮރު ކެނޑުމަށް ދިން ހުއްދައާ ގުޅިގެން މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މައްޗަށް ހުށަހެޅި އިދާރީ ދަޢުވާ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ގޯއްޗެއްގެ ވާރުތަވެރިން ނުވަތަ ބެހެނިވެރިއަކު ދުނިޔޭގައި ހުރިއިރު ގޯއްޗާ ގުޅޭ ސުވާލެއް (މިސާލަކަށް ގޯޅިއާ ގުޅޭ ޚުޞޫމާތެއް) އުފެއްދި ނުވުމަކީ، އޭނާގެ ތަރިކައިން ބައި ލިބުނު ބެހެނިވެރިއަކަށް ފަހުން އުފެދޭ ޚުޞޫމާތެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމަށް ހުރަހެއް ނޫނެވެ؛ ޚުޞޫމާތެއް ނެތް ޙާލަތުގައި ސުވާލު އުފައްދަން ޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 31)
- ގޯއްޗަކާ ގުޅިގެން އުފެދޭ ޚުޞޫމާތްތަކުގައި ދަޢުވާކުރުމުގެ ހައިޞިއްޔަތު، ތަރިކައިން އެ ގޯތީގެ ބައެއް މިލްކުވެފައިވާ ބެހެނިވެރިއަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ؛ ގޯޅީގެ ހާލަތަށް ބަދަލެއް އަތުވާނަމަ އެ ގޭގައި ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ ފަރާތަކަށްވެސް ކޯޓަށް އާދެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 30، 31)
- ޤާނޫނީ އިސްތިލާޙުގައި 'ބަންޑާރަ ބިން'، 'އަމިއްލަ ބިން'، 'ވަގުފު ބިން' ފަދަ ބަސްތައް ބޭނުންކުރަނީ ވަކި ޙައްޤުތަކާއި ވާޖިބުތައް އުފެއްދުމަށް ކަމުން، ބަންޑާރަ ގޯއްޗަކުން ނަގާ ގޯޅިއަކީ މުޠްލަޤަށް 'ބަންޑާރަ ގޯޅިއެއް' ކަމުގައި ނުބުނެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 23)
- ގޯއްޗެއް ބައިކުރުމުން ވަދެނިކުމެވޭނެ ގޮތެއް ނެތި ތަޅުލެވިފައިވާ ބަޔަށް ވަނުމަށް ގޯޅިއެއް ހެދުމަކީ ޠަބީޢީ ކަމެކެވެ؛ ހުށަހެޅިފައިވާ ޗާޓުތަކާއި ބްލޮކް މެޕްގައި ގޯޅީގެ އޭރިޔާ އެ ގެއަކާ ގުޅުވާފައިވާ ގޮތަށް ބަލައި، ގޯޅިއަކީ ބައިކުރިއިރު އެ ބަޔަށް ނިސްބަތްވާ ބިމުގެ ތެރެއިން ނެގިފައިވާ ބައެއްކަމަށް މަދަނީ މިންގަނޑުން ބުރަވެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 22، 27، 28، 29)
- ތަޅުލެވިފައިވާ ބިމެއް ހުޅުވުމަށް ނުވަތަ ވަދެނިކުމެވުމަށް ހަދާ ގޯޅިއަކީ އެ ގޯޅި ނެގުނު ގޯތީގެ ވަކި މީހެއްގެ މިލްކެއް ނޫނެވެ؛ ބެހެނިވެރިއަކަށް ނިސްބީ މިލްކުވެރިކަމެއް އޮތްކަމަށް ދެކިގެން އެ ގޯޅި ވިއްކުމާއި، ވަކިން ޢިމާރާތްކުރުމާއި، އެހެން ބެހެނިވެރިންނަށް ބޭނުން ނުކުރެވޭ ގޮތް ހެދުން ފަދަ މުޢާމަލާތެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ އެ ގޯޅިއާ ގުޅޭ ސުވާލު ޙައްލުކުރާނީ ގޯޅި ނިސްބަތްވާ ގޯތީގެ މިލްކުވެރިން، ބެހެނިވެރިން ނުވަތަ އެ ގޯތީގައި އުޅޭ މީހުންނެވެ. (ޕެރ. 32)
- ދަށުކޯޓުން ވާޤިޢާތައް ޞައްޙަކޮށް ކަށަވަރުކޮށްފައިވިނަމަވެސް ނިންމުމަށް ވާޞިލުވެފައިވަނީ ރަނގަޅަށް ނޫންނަމަ، މައްސަލަ ދަށުކޯޓަށް ތަޙުވީލުނުކޮށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ޤާނޫނީ އުޞޫލު ހައިކޯޓުން ކަނޑައަޅައި މައްސަލަ ނިންމިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 33)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ) (ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު)
- މަޙްކަމަތުއްޝަރުޢިއްޔާގެ ނަންބަރު 63/3/591 ޤަޟިއްޔާ (10 ޖޫން 1963)
- މަދަނީ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1567/MC/2004 ޤަޟިއްޔާ
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.