ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު ސަމާޙް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު؛ ބަންދާމެދު ހައިކޯޓުން ގޮތެއް ނުނިންމައި، ދައުލަތުން އަލުން އެދިއްޖެނަމަ މި ޙުކުމުގެ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަން ނިންމި

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓު އަމުރު

ދަށު ކޯޓު: ސ. ފޭދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު އަޙްމަދު ސަމާޙް / ވަހާރި، ސ. ފޭދޫ

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ހައްޔަރާމެދު ގޮތެއް ނިންމިކަމުގެ ފޯމު ބަންދުގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާފައި ނުވާ ޙާލަތުގައި، އެ ލިޔުން ހުށަހެޅުމަށް ދައުލަތަށް ފުރުޞަތު ނުދީ ހައްޔަރުކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ސައްޙަކަން ކަށަވަރުނުވާކަމަށް ބުނެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ޝަރުޠެއްނެތި ދޫކޮށްލުން ރަނގަޅުތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ތޫނު ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން ބިރުދައްކައި މާރާމާރީ ހިންގަން މަސައްކަތްކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރި ފަރާތުގެ ބަންދަށް 15 ދުވަސް އިތުރުކުރުމަށް ފުލުހުން އެދުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: އައްޑޫ ފޭދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 45 ވަނަ މާއްދާގައިވާގޮތަށް ޢަމަލުކުރިކަމުގެ ލިޔުން ހުށަނާޅާތީއާއި ލިޔުން ހުށަހެޅުމަށް ފުރުޞަތު ދިނުން އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ނޫންތީ، ހައްޔަރު ޤާނޫނާ އެއްގޮތްކަން ކަނޑައެޅެން ނެތުމުން ޝަރުޠެއްނެތި ދޫކޮށްލިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ޕީ.ޖީ. އިން ބުނީ ފޯމު ނުހުށަހެޅުމަކީ ރަނގަޅުކުރެވޭނެ އިޖުރާއީ ޢައިބެއް ކަމަށާއި ޢަލީ ޒުބައިރުގެ ޤަޟިއްޔާ ފަދައިން ފުރުޞަތު ދޭންޖެހޭ ކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ ކޮންމެ ފަހަރަކު ފުރުޞަތު ދިނުމުން އިޖުރާއަތުގެ ބޭނުން ކެނޑޭނެ ކަމަށާއި ހުށަނާޅާ ލިޔުމަކަށް ބުރަދަން ނުދެވޭނެ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ފުރުޞަތު ދިނުމުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤަށް އުނިކަމެއް ނާންނާނެ ކަމަށާއި، ތުހުމަތުގެ ސީރިއަސްކަމާއި ކުރީގެ ރެކޯޑަށް ބަލައި ފުރުޞަތު ދިނުން އެންމެ އެދެވޭ ގޮތް ކަމަށް ބަލައި ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލުކުރިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމުގެ ކުރިން، ހައްޔަރުކޮށްފައިވަނީ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށްކަން ކަނޑައަޅަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 11)
2. ބަންދުގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ ލިޔުމެއް ހުށަހަޅާފައިނުވާ ޙާލަތުގައި އެ ލިޔުން ހުށަހެޅުމަށް ފުރުޞަތު ދޭންވީތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ މަޤްޞަދުތަކަށް ބަލައި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤަށް އުނިކަމެއް އަންނާނެތޯ، މައްސަލަ އެކަށީގެންވާ އަވަސް މިނެއްގައި ކުރިއަށްދާނެތޯ، އަދި ޝަރީޢަތް ވީހާވެސް އިންޞާފުވެރިކޮށް ކުރިއަށްދާނެ ގޮތަކީ ކޮބައިތޯ ބަލަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 13)
3. ލިޔުމެއް ހުށަހެޅުމަށް ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤަށް އުނިކަމެއް އަންނަ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ އޭނާގެ ޙައްޤު ލިބިދީފައިވާކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ލިބޭ ފުރުޞަތެކެވެ. ލިޔުން ނުހުށަހެޅުމުން މަޖިލިސް ފަސްކުރުމަކީ އެންމެ އެދެވޭ ގޮތެއް ނޫން ނަމަވެސް، އިންޞާފުވެރި ނިންމުމަކަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ލިޔުމެއްނަމަ އެ ފުރުޞަތު ދެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 14)
4. ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމާމެދު ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު، މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤު (އަމާންކަން) އާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ޙައްޤު (މަޢުޞޫމިއްޔަތު ދެމެހެއްޓުން) އެއްހަމަކޮށް ވިސްނަންޖެހޭނެއެވެ (2020/SC-A/108,109,110). (ޕެރ. 15)
5. ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ސީރިއަސް ކަމާއި ކުރިންވެސް އެފަދަ ތުހުމަތުތަކުގައި ހައްޔަރުކުރެވިފައިވާ ރެކޯޑު އޮތުމާއި، ފުރުޞަތު ނުދީފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް އޮތް ނުރައްކާ ފަދަ މައްސަލައިގެ ޚައްސާސީކަމަށް ބަލައި، ހުށަހަޅާފައިނުވާ ލިޔުން ހުށަހެޅުމަށް ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ އެންމެ އެދެވޭ ގޮތެވެ. (ޕެރ. 16)
6. ދަށުކޯޓުން ހެކި ވަޒަންކޮށްފައިނުވާ ޙާލަތުގައި ހައިކޯޓުން ބަންދާމެދު އަމިއްލައަށް ގޮތެއް ނިންމުމަކީ އެންމެ އެދެވޭ ގޮތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 17)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 45 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާ
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު (2021-SC-REG-01) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
• 2020/SC-A/108,109,110 (ޢަލީ ޒުބައިރު އާއި އިތުރު 2 މީހުން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• 2013/HC-A/132