އައި އެންޑް ޓީ މެނޭޖްމަންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޓެކްސް، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/3 (ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނު)، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/5 (ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 11 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރު، ގަވާއިދު ނަންބަރު:2011/R-35 (ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ގަވާއިދު) ގެ 38 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)، 50 ވަނަ މައްދާގެ (ހ)، ޓެކްސް ބިނާކުރެވޭ ފައިދާ ހިސާބުކުރުމުގައި އުނިކުރެވިދާނެ ޚަރަދު، ލޯނެއް ނުވަތަ ނޫންކަން ކަނޑައެޅުން، ޤާނޫނު މާނަކުރުމުގައި ފުރަތަމަ ބަލަންޖެހޭ ހަމަ، ކެޕިޓަލް އެލަވަންސް

ދަށު ކޯޓު: ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލް TAT-CA-B/2020/003

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކުން ނެގިކަމަށް ބުނާ ލޯނުތަކުގެ އިންޓަރެސްޓް ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި 11 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޓެކްސް ބިނާކުރެވޭ ފައިދާއިން އުނިކުރެވޭތޯއާއި، ރިސޯޓު ތަރައްޤީކުރުމަށް ބިން ހިއްކުމަށް ކުރި ކެޕިޓަލް ޚަރަދަށް 'ޢިމާރާތް' ނުވަތަ 'އެހެނިހެން މުދާ' ގިންތިން ކެޕިޓަލް އެލަވަންސް ލިބޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: މީރާއިން އައި އެންޑް ޓީ މެނޭޖްމަންޓް އޮޑިޓްކޮށް، ރަންދެލި ރިސޯޓް ތަރައްޤީކުރުމަށް ގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކުން ނެގިކަމަށް ބުނާ ލޯނުތަކުގެ އިންޓަރެސްޓާއި، ރަށް ހިއްކުމަށް ކުރި ޚަރަދަށް 'ޢިމާރާތް' ގިންތިން ނެގި ކެޕިޓަލް އެލަވަންސް އުނިނުކުރެވޭނެކަމަށް ނިންމިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ، ލޯނު އިންޓަރެސްޓަކީ ޙަޤީޤަތުގައި ލޯނަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އިންޓަރެސްޓެއްކަމަށް ނުބެލެވޭތީ އުނިނުކުރެވޭނެކަމަށާއި، ބިން ހިއްކުމުގެ ޚަރަދަށް ކެޕިޓަލް އެލަވަންސް ނުލިބޭކަމަށް މީރާއިން ނިންމީ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާ އެއްގޮތަށްކަމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: I&T އިން ބުނީ އިންޓަރެސްޓަކީ އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ނެގި ލޯނުތަކުގެ އިންޓަރެސްޓްކަމަށާއި، ޓްރައިބިއުނަލުން Dixie Dairies ގެ އުޞޫލު ތަޠުބީޤުކުރުމަކީ މީޑިއާނެޓް ޤަޟިއްޔާއާ ޚިލާފުކަމަށާއި، 'ޢިމާރާތް' ގެ މާނައިގައި ބިން ހިމެނޭކަމަށެވެ. މީރާއިން ބުނީ މުޢާމަލާތްތަކަކީ ގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި މެނުވީ ނުހިންގާނެ މުޢާމަލާތްކަމަށާއި، ގަވާއިދުގެ 'ޢިމާރާތް' ގެ މާނައިގައި ބިން ނުހިމެނޭކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ހައިކޯޓުން ބުނީ ލޯނަކީ ޙިއްޞާދާރު ކުރި ފަންޑު އަނބުރާ ދެއްކުމަށް ނެގި ލޯނެއްކަމަށާއި، އެ ފަންޑު އިކުއިޓީގެ ގޮތުގައި ހިމަނައި އެހެން މަޤްޞަދެއްވެސް ޙާޞިލުކޮށްފައިވާތީ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަނުވާކަމަށާއި، ކެޕިޓަލް އެލަވަންސް ލިބޭނީ ގަވާއިދު ހުއްދަކުރާ ގޮތަށް ކަމަށްވާއިރު ގަވާއިދުގައި ބިމަށް ކުރާ ޚަރަދަށް އެލަވަންސް ހުއްދަކޮށްފައި ނުވާކަމަށެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޓެކްސް ބިނާކުރެވޭ ފައިދާ ހިސާބުކުރާނީ ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ގޮތަށް މެނުވީ އެއްވެސް ޚަރަދެއް އުނިކުރުމަކާނުލައި ކަމަށްވާތީ، ޚަރަދެއް އުނިކުރެވޭތޯ ބަލާއިރު ފުރަތަމަ ބަލަންޖެހޭނީ ބީ.ޕީ.ޓީ ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އެވެ؛ ލޯނެއް ނަގައި އިންޓަރެސްޓް ދައްކާކަން ސާބިތުވިޔަސް އެ ޚަރަދު އުނިކުރެވޭނީ ޤާނޫނުގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާނަމައެވެ (ޕެރ. 15-16).
2. ބީ.ޕީ.ޓީ ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ޢާންމު ހަމައަކީ އެއްވެސް ޢަދަދެއް އުނިނުކުރުމެވެ؛ އިސްތިސްނާއަކީ ހަމައެކަނި އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ހިނގި ޚަރަދެވެ؛ ޚަރަދު އުނިކުރެވޭނީ އެއީ އެކުގައި (wholly)، ހަމައެކަނި (exclusively) އާމްދަނީ ހޯދުމަށް، އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ހިނގި ޚަރަދަކަށް ވާނަމައެވެ؛ އެހެން މަޤްޞަދެއް ހިމެނިއްޖެނަމަ ޝަރުޠު ފުރިހަމައެއް ނުވާނެއެވެ (ޕެރ. 18-24).
3. ޙިއްޞާދާރަކު ކުރި ފަންޑު އަނބުރާ ދެއްކުމަށް ގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކެއް މެދުވެރިކޮށް ނެގި ލޯނަކީ، އެ ފަންޑު ޙިސާބުތަކުގައި ޝެއަރހޯލްޑަރުންގެ އިކުއިޓީގެ ގޮތުގައި ހިމަނައި ޑެޓް-ޓު-އިކުއިޓީ ރޭޝިއޯ ރަނގަޅުކޮށް ދެއްކުން ފަދަ އެހެން މަޤްޞަދެއްވެސް ޙާޞިލުކޮށްފައިވާނަމަ، ހަމައެކަނި އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ނެގި ލޯނެއް ނޫނެވެ؛ އެހެންކަމުން އޭގެ އިންޓަރެސްޓް އުނިނުކުރެވޭނެއެވެ (ޕެރ. 35-41).
4. ޓެކްސް މައްސަލަތަކުގައި ވާޤިޢާތައް ކަނޑައަޅާނީ މަދަނީ މިންގަނޑުން (balance of probability) ކަމަށާއި، ގުޅުންނެތް ފަރާތްތަކެއްގެ މެދުގައި (arm's length) ހިންގާނެ ގޮތަށް ނުހިންގާ ޣައިރު އާދައިގެ މުޢާމަލާތެއް ލޯނެއްކަމަށް ބުނާ ފަރާތުން، އެއީ އެ ދާއިރާގެ ޢާންމު ޢަމަލުކަމަށް ބުނާނަމަ، ބުނުމަށްވުރެ ބޮޑަށް ހެކި ހުށަހަޅަންޖެހޭނެއެވެ (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާ؛ ޕެރ. 40).
5. ޤާނޫނު މާނަކުރުމުގައި ފުރަތަމަ ބަލަންޖެހޭނީ ޢިބާރާތުން ދޭހަވާ ޢާންމު މާނައަށެވެ (language rule)؛ މީޑިއާނެޓް ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލަކީ ވަކިބައެއްގެ މަޞްލަޙަތު އިސްކުރުމަށް މާނަކުރުމެއް ނޫނެވެ؛ ޤާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން ޓެކްސް މަދުކުރުމަށް ޓެކްސް ދައްކާ ފަރާތުން ކުރާ ކަމެއް ވިޔަސް، އެއީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތް ނޫންކަމަށް ބުނެ ރަނގަޅުކުރަން އެންގުމަކީ ޓެކްސް ނަގާ ފަރާތަށް ކުރެވޭނެ ކަމެކެވެ (ޕެރ. 43-46).
6. ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކޯޓެއްގެ ނިންމުމެއް ރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުން ބަލައިގަތުމުގައި މުހިންމީ، އެ ނިންމުމުގައިވާ އުޞޫލަކީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ 'ބެސްޓް ޕްރެކްޓިސް' ގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އުޞޫލެއްތޯ ބެލުމެވެ؛ ހަމައެކަނި ބޭރު ކަރައެއްގެ ނިންމުމެއްކަމުން ބަލައި ނުގަނެވޭނެ ނޫނެވެ (ޕެރ. 47).
7. ބީ.ޕީ.ޓީ ޤާނޫނުގެ 11 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (2) ގެ ދަށުން ކެޕިޓަލް ޚަރަދު އުނިނުކުރުމަކީ ޢާންމު ހަމައެވެ؛ ކެޕިޓަލް އެލަވަންސް ލިބޭނީ ގަވާއިދުގައި ހުއްދަކޮށްފައިވާ ގޮތަށް މެނުވީ ނޫނެވެ؛ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކުގައި ބިމާއި ޢިމާރާތް އެކުގައި ބެލިޔަސް، ޓެކްސް ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށް އެކުގައި މާނަ ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ ބީ.ޕީ.ޓީ ގަވާއިދުގެ 38 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގައިވާ 'ޢިމާރާތް' ގެ މާނައިގައި ބިން ނުހިމެނޭތީ، ބިން ހިއްކުމަށް ކުރި ޚަރަދަށް 'ޢިމާރާތް' ނުވަތަ 'އެހެނިހެން މުދާ' ގިންތިން ކެޕިޓަލް އެލަވަންސް ނުލިބޭނެއެވެ (ޕެރ. 48-56).

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/5 (ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/5 (ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/5 (ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 11 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރު
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/5 (ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 11 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (5) ވަނަ ނަންބަރު
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2011/R-35 (ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ގަވާއިދު) ގެ 38 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2011/R-35 (ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ގަވާއިދު) ގެ 50 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/3 (ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 76/24 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 6 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2002/1 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2016/SC-A/23 (މީޑިއާނެޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ)
• Dixie Dairies Corporation v. Commissioner, 74 T.C. 476 (1980)