ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި ވ. ނަން ސިއްރުކުރެވިފައި

ނަތީޖާ: އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި (ތަޙުވީލު)

ކީވޯޑުތައް: އާޢިލީ މައްސަލަ، ދާއިމީ ވަޒަނުން ދިގު މުއްދަތަކަށް ކުއްޖާގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުކުރުން، ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތު އިސްކުރުން، ޝަރުޢީ ބަލަދުވެރިޔާ، މައިންބަފައިން ކުރެ ދަރިފުޅު އިޚްތިޔާރު ކުރާ ފަރާތެއް ކަނޑައެޅުން

ދަށު ކޯޓު: ކޯޓުގެ ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި 3/---/2023

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މައިންބަފައިންކުރެ ދަރިފުޅު އިޚްތިޔާރުކުރާ ފަރާތް ކަނޑައަޅާ މައްސަލައެއްގައި، ޝަރުޢީ ބަލަދުވެރިޔާ ކަމަށްވާ ބައްޕަގެ ނުރުހުމުގައި ކުއްޖާ ގޮވައިގެން ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދާއިމީގޮތުން ދިރިއުޅުން ބަދަލުކުރުން ހުއްޓުވަން ނުކުރެވޭނެކަމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމީ ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތާއި ބައްޕަގެ ޙައްޤާ ޚިލާފަށްތޯ؛ އަދި ނޭދޭ ފަރުވާއެއް ދިނުމެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ވަރިވި މައިންބަފައިންގެ ފިރިހެން ކުއްޖާ ގެންގުޅެނީ މަންމައެވެ. ކުއްޖާ ގޮވައިގެން ބޭރުގައުމަކަށް ދިއުމަށް ބޭނުންވާ ރަސްމީ ލިޔުމަކަށްޓަކައި، ކުއްޖާ އިޚްތިޔާރުކުރަނީ މަންމަ ކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް މަންމަ އެދުނެވެ؛ ބައްޕަ ބޭރަށް ގެންދިއުމަށް އިޢުތިރާޟުކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކުއްޖާގެ ބަސް ހޯދުމަށްފަހު ކުއްޖާ ބެލުމުގެ ޒިންމާ މަންމައާ ޙަވާލުކޮށް، ބައްޕަ ބައްދަލުކުރުމަށް ހުރަސް ނާޅަން އަންގައި، ބައްޕަގެ ނުރުހުމުގައި ބޭރަށް ދިރިއުޅުން ބަދަލުކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނީ ހުއްޖަތެއް ނެތްކަމަށް ނިންމިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ބައްޕަ ބުނީ ޝަރުޢީ ބަލަދުވެރިޔާގެ ޙައްޤު ގެއްލޭ ގޮތަށް، ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތު ނުބަލައި ނިންމި ކަމަށާއި ނޭދޭ ފަރުވާއެއް ދިން ކަމަށެވެ. މަންމަ ބުނީ ޙަޟާނާތުގެ އުޞޫލުތައް ނުހިނގާ ކަމަށާއި ދެފަރާތަށް ފުރުޞަތު ދެވުނު ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ބައްޕަ ޝަރުޢީ ބަލަދުވެރިޔާ ވުމަކީ އެކަނި އިޢުތިރާޟުގެ ސަބަބަކަށް ނުވިނަމަވެސް، ދިއުމުގެ މަޤްޞަދާއި މުއްދަތާއި ގައުމު، ކުއްޖާގެ ރައުޔު، އަދި ގުޅުން ދެމެހެއްޓޭނެ ޕްލޭން ދަށުކޯޓުން ކަށަވަރުކޮށްފައި ނުވާތީ، ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތު ބަލައި އަލުން ނިންމުމަށް ތަޙުވީލުކުރިއެވެ. ދެވަނަ ނުކުތާ ބާޠިލުކުރިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޙަޟާނާތުގެ ޙައްޤާއި ވަކި އުމުރަކަށް ދިއުމުން ބެލެނިވެރިއަކު އިޚްތިޔާރުކުރުމުގެ ޙައްޤަކީ ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތުގައި ކުއްޖާއަށް ލިބިދޭ ޙައްޤެކެވެ؛ މައިންބަފައިންކުރެ އެކަކަށް ދޭ އިނާމެއް ނުވަތަ އަނެކަކަށް ދޭ އަދަބެއް ނޫނެވެ. ނިންމުމުގެ މައިގަނޑު އަސާސަކީ ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތެވެ.
2. ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބައްޕައަކީ ކުއްޖާގެ ޝަރުޢީ ބަލަދުވެރިޔާ ކަމުގައިވުމަކީ، ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ކުއްޖާގެ ކަންކަމުގައި ގޮތް ނިންމުމުގެ މުޠުލަޤު ޙައްޤެއް ބައްޕައަށް ލިބިދޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށް ބިނާކޮށް ކުއްޖާ އިޚްތިޔާރުކުރާ ބެލެނިވެރިއަކާ އުޅުމުގެ ޙައްޤުން މަޙްރޫމެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.
3. ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތު ކަނޑައަޅަންވާނީ ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ޢާންމު މިންގަނޑުތަކަށް (ކުއްޖާ ދެކޭގޮތް، ޢާއިލީ ގުޅުން ދެމެހެއްޓުން، ރައްކާތެރިކަން، ސިއްޙަތު، ތަޢުލީމު ފަދަ) ރިޢާޔަތްކޮށް، ކޮންމެ ކުއްޖެއްގެ ޙާލަތަށް ވަކިން ބަލައިގެންނެވެ. އިޚްތިޔާރީ މައްސަލައެއްގައި އެންމެ އިސް ދައުރު އަދާކުރަނީ ކުއްޖާގެ ބަހެވެ.
4. ކުއްޖާ އިޚްތިޔާރުކުރާ ބެލެނިވެރިޔާއަށްވެސް، އަނެއް ބެލެނިވެރިޔާއާ ގުޅުން ގެއްލޭ ގޮތަށް ދާއިމީ ވަޒަނުން ދިގު މުއްދަތަކަށް ކުއްޖާ ގެންދިއުމުގެ މުޠުލަޤު ޙައްޤެއް ނުލިބެއެވެ. އިޚްތިޔާރީ މައްސަލަތަކުގައިވެސް ކުއްޖާއާ މައިންބަފައިންނާއި ތިމާގެ މީހުންނާ ގުޅުން ދެމެހެއްޓުމަށް އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
5. ކުއްޖާ ގޮވައިގެން ބޭރުގައުމަކަށް ދާއިމީގޮތުން ބަދަލުވުމަށް ކުރާ އިޢުތިރާޟާމެދު ގޮތް ނިންމާއިރު ބަލަންވާނެއެވެ: ބަދަލުވަނީ އަނެއް ބެލެނިވެރިޔާއާ ގުޅުން ކެނޑުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ނޫންކަން، ކުއްޖާގެ ރައުޔު (ބަދަލުވުމާއި ދުރުވުމާމެދު ވެސް)، ދާން ޖެހޭ ސަބަބު، ޢާއިލީ ގުޅުން ދެމެހެއްޓޭނެ ގޮތްތައް، އިޢުތިރާޟުކުރާ ސަބަބު، އަދި ދުރުމިން ގާތްކުރާނެ ޕްލޭނެއް އޮތްތޯ. މި ކަންކަން ކަށަވަރުނުކޮށް ކުރާ ނިންމުން ތަޙުވީލުކުރަން ޖެހޭނެއެވެ.
6. ދަޢުވާގެ ޖަވާބުގައި ޚަޞްމު އުފައްދާ ޚުޞޫމާތަކާމެދު ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމުމަކީ ނޭދޭ ފަރުވާއެއް ދިނުމެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ A/44-2013/SC (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ޝަމްޢީލް ރަޝީދު) ގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000 (ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 11، 13 (ހ)، 15 އަދި 16 ވަނަ މާއްދާ (PDF ގައިވާ ގޮތަށް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3، 8 (ށ)، (ނ)، (ރ)، 32 އަދި 36 ވަނަ މާއްދާ (PDF ގައިވާ ގޮތަށް)
• ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދިފައިވާ ގަވާއިދު (R-99/2022) ގެ 63 ވަނަ މާއްދާ (PDF ގައިވާ ގޮތަށް)
• The United Nations Convention on the Rights of the Child, 1989 ގެ 3، 9 އަދި 12 ވަނަ މާއްދާ (ޙުކުމުގައި އަދަދު ބަދަލުވެފައިވާ ގޮތަށް)
• [2023] SC 11 (ޢާއިޝަތު ލަޠީފާ ވ. އާމިނަތު ނަސީމް)
• A/44-2013/SC (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ޝަމްޢީލް ރަޝީދު)
• M v M (child: access) [1973] 2 All ER 81
• MacKinnon v. MacKinnon, 191 N.J. 240, 922 A.2d 1252 (2007)
• LK v Director-General, Dept of Community Services
• Secretary, Dept of Family and Community Services v Walkenhorst [2018] FamCA 47
• Foo Kok Soon v Leony Rosalina [1998] 4 CLJ Supp 289
• Amar Kaur Ram Singh v Najar Singh Sagar Singh [1992] 2 CLJ (Rep) 67
• Celvambigai S Thirucelvam v Pandian Subramaniam [2015] 6 CLJ 225
• Chow Sook Pheng v Wong Maun Hoong [2011] 1 LNS 260
• Ling Sui Ching v Chen Kui Siang [2018] AMEJ 1005
• Re B [1984] FLR 648