ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނަން ފޮރުވާފައި

މި ޤަޟިއްޔާގައި ފަރާތްތަކުގެ ނަން ފޮރުވާފައި.

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު، އަލުން ބެލުމަށް ދަށުކޯޓަށް ފޮނުވި

ދަށު ކޯޓު: ކޯޓުގެ ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި xxx

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ސުވާލު ނާއުފައްދާ ހުރިއިރު، ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުންތައް ނިމުނު ފަހުން ފަނޑިޔާރުގެ އަމިއްލަ އިސްނެގުމަށް ތަޙްޤީޤާއި ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތުގެ މައްސަލަ ނަގައި ގޮތެއް ނިންމުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 119 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ އަދި 94 ވަނަ މާއްދާގެ ތަޙްޤީޤު/ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނަންވީ ގޮތާއި، މި މައްސަލައިގައި އެ މުއްދަތު ފަހަނައަޅާފައިވޭ ހެއްޔެވެ؟

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 119 (ހ) ގައިވާ ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ ހުށަހެޅުންތައް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިދީފައިވަނީ އަދި އެ ފުރުޞަތު ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ގެއްލިގެންދަނީވެސް ޚަޞްމުންނަށެވެ؛ އެ މާއްދާއިން ފަނޑިޔާރުގެ ބާރު ހަނިކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 11، 14)
2. ޚަޞްމަކު ފާހަގަ ނުކުރި ނަމަވެސް ފާޅުކަން ބޮޑު ޤާނޫނީ އޮޅުމެއް ނުވަތަ ކުށެއް ފަނޑިޔާރަށް ފާހަގަވެއްޖެނަމަ، ޚަޞްމުން ދެކޭގޮތް ހޯދައި ޖަދަލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމަށްފަހު އެކަމުގައި ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ޚަޞްމަކު ފާހަގަ ނުކުރާ ނުކުތާއެއް ކަމުގައި ބުނެ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ފަނޑިޔާރަކަށް ޙުކުމެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ (2020/SC-A/44). (ޕެރ. 12-14، 18)
3. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 151 (ޅ) ގެ ދަށުން، ޚުލާޞާ ބަޔާނާއެކު އަޑުއެހުންތައް ނިމުމަށްފަހު ޙުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން ކޮންމެހެން ސާފުކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ސާފުކުރުމަށް އިތުރު އަޑުއެހުމެއް ބޭއްވުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ؛ އެގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ 119 ވަނަ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތު ތަކުރާރުކުރުމެއް ނުވަތަ އެއާ ޚިލާފުވުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 15-17)
4. 94 ވަނަ މާއްދާގެ ތަޙްޤީޤުގެ 30 ދުވަހުގެ މުއްދަތު ގުނަންވާނީ މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 35 (ހ) ގެ މަތިން، ދެ ކަމެއް ހިނގާ ދެ ދުވަސް ނުހިމަނައެވެ. (ޕެރ. 20-23)
5. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލުން ތަޙްޤީޤުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމުގައި ބަލާނީ މުއްދަތަށެވެ، އިދާރީ ފަސޭހައަށް ޖަހާ ތާރީޚުތަކަކަށް ނޫނެވެ؛ އިތުރުކުރާ މުއްދަތު ފެށޭނީ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ތަޙްޤީޤުގެ މުއްދަތު ހަމަވާ ތާރީޚުންނެވެ؛ ދެފަހަރު އިތުރުކުރާނަމަ ޖުމްލަ އިތުރުކުރެވޭނީ 30 ދުވަހެވެ. (ޕެރ. 24، 26)
6. މި މައްސަލައިގައި ތަޙްޤީޤު ނިންމާ ޕީޖީ އޮފީހަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ އެންމެ ފަހު ތާރީޚަކީ 8 މޭ 2022 ކަމުން، 7 މޭ 2022 ގައި ހުށަހެޅުމަކީ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ހުށަހެޅުމެކެވެ؛ އެހެންކަމުން މުއްދަތާ ގުޅޭ އިޖުރާއީ ގޯހެއް ނުހިނގައެވެ. (ޕެރ. 25، 27-28)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، 94 ވަނަ މާއްދާ (ހ) އަދި (ރ)، 117 ވަނަ މާއްދާ، 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 151 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 34/2024 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް 5 ވަނަ އިޞްލާޙު) - 94 ވަނަ މާއްދާ އިޞްލާޙުކުރުން (ފުޓްނޯޓު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 35 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) (ދަޢުވާ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2020/SC-A/44 (އިސްމާޢީލް ޝުޖާޢު ވ. ޔޫސުފް ރިޟާ)، ޕެރ. 68-69