މަރްޔަމް ނަޝީދާ ވ. މައުމޫން ޙުސައިންފުޅު

ނަތީޖާ: ދެ އިސްތިއުނާފުވެސް ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1383/Cv-C/2022

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އިމާރާތް ތަރައްޤީކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ކުރެހުމަށް ގެނައި ބަދަލާ ގުޅިގެން މަސައްކަތް ނިންމަންޖެހޭ މުއްދަތު ދެފަރާތުގެ ރުހުމުން އިތުރުވިކަމަށާއި، ބިމުގެ ވެރިފަރާތުން އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރީ ޞައްޙަ ގޮތުގައިކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކަނޑައެޅުމާއި، އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރުމުން ދޭންޖެހޭ ބަދަލާއި ނުލިބިހުރި 327,000 ރުފިޔާ އިތުރު މައްސަލައަކަށް ދޫކޮށްލުމަކީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސާބިޤާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަށުކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ކަމެއް ކަނޑައަޅާފައިވާކަމަށް ބަލައިގެން ހުށަހަޅާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ކަމުގައި ނުދެކެއެވެ. (ޕެރ. 25، 29)
2. ކުރެހުމަށް ގެނައި ބަދަލު އެޕްރޫވްކުރުމަށްފަހު ދިގު މުއްދަތަކަށް (12 މަސް) ލަސްވުމާމެދު ޝަކުވާއެއް ނުކޮށް ހުރުމަކީ، ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށް އެ ފަރާތް ރުހިގެން ހުރިކަމަށް ދަލާލާތުކުރާ ޢަމަލެއް ކަމުގައި ދަށުކޯޓުން ބެލުމަކީ ގޯހެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 31–32)
3. އިތުރުކުރެވުނު މުއްދަތުގައިވެސް އިމާރާތުގެ ފްލޯތައް ނިންމައި ޙަވާލުނުކުރުމަކީ އެއްބަސްވުމުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދާ ޚިލާފުވުމެއް ކަމަށާއި، އެ ޙާލަތުގައި އަނެއް ފަރާތުން އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ނޯޓިސް ދީ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރުމަކީ ޞައްޙަ ބާޠިލުކުރުމެއް ކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކަނޑައެޅުން ހައިކޯޓުން ޤަބޫލުކުރިއެވެ. (ޕެރ. 37–39)
4. އިމާރާތްކުރުމަށް ކުރި ޚަރަދާއި ތަން ބޭނުންކުރަން ނުލިބުމުގެ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ބިމުގެ ވެރިފަރާތުން އެއްފަހަރާ ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އެސްޓޭޓް އިންޓަރނޭޝަނަލް ވ. ފާޠިމަތު ފަތުޙިއްޔާ ޙަސަން ޤަޟިއްޔާގެ 52 ވަނަ ޕެރެގްރާފުގައިވާ އުޞޫލު ތަޠުބީޤުވާނީ، ވެރިފަރާތުން އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ކަނޑައެޅޭ ޙާލަތުގައެވެ؛ ތަރައްޤީކުރާ ފަރާތުގެ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ޞައްޙަ ގޮތުގައި ބާޠިލުކުރި ޙާލަތަކަށް އެ އުޞޫލު ތަޠުބީޤު ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 35، 39)
5. ދަށުކޯޓުގައި ބަދަލަކަށް އެދި ހުށަނާޅާ، އެ ޚަރަދުތަކުގެ ތަފްޞީލު ހުށަނާޅާ ނަމަ، އެ ބަދަލާ ބެހޭ ވާހަކައަކީ ދަށުކޯޓުގައި ދެކެވިފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައިވެސް ދޭންޖެހޭ ޚަރަދެއް ބަޔާންކުރުމަކުން، އެހެން މައްސަލައެއްގައި އިތުރު ބަދަލު ނުވަތަ ޚަރަދު ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތު ހަނިނުވެއެވެ. (ޕެރ. 40–44)
6. ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަކީ ކޮންޓްރެކްޓްގެ ބައިވެރިޔަކު ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ގޮތާއި، އަނެއް ބައިވެރިޔާ ދުލެއްދީ ނުވަތަ އެއްބަސްވުމުން އެހެން ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރެވޭ ޙާލަތު ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެކެވެ. ދަޢުވާކުރި ފައިސާ އަޅައިކެނޑުމުގެ ދަތިތަކާހުރެ އިތުރު މައްސަލައަކުން ހޯދުމަށް ދޫކޮށްލުމަކީ ފައިސާއިން ލުޔެއް ދިނުމެއް ނުވަތަ އުނިކުރުމެއް ނޫންކަމުން، އެއީ މި މާއްދާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ؛ މި މާއްދާއާ ގުޅޭ ސުވާލު ކަނޑައެޅޭނީ އެ އިތުރު މައްސަލައިގައެވެ. (ޕެރ. 47–52)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އެސްޓޭޓް އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ފާޠިމަތު ފަތުޙިއްޔާ ޙަސަން އަދި އިތުރު 8 މީހުން ޤަޟިއްޔާ (ޕެރ. 52)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ދައުލަތް ވ. ވިލާ އެއަރ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ޤަޟިއްޔާ (ދަށުކޯޓުން ޙަވާލާދީފައި)