ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ނަޒީދު

ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގެ (ނ) އަދި (ރ) ބާޠިލު (އިޢުތިރާފުގެ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ޖަލު އަދަބު ޤާއިމް)

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، އިއުތިރާފްގެ އެއްބަސްވުން، އިއުތިރާފްގެ އެއްބަސްވުން ޝަރީޢަތުން ބަލައިގަތުމަށްފަހު، އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފަށް އަދަބު ކަނޑައެޅުން، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 103 ވަނަ މާއްދާ، 104 ވަނަ މާއްދާ، 108 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)، 162 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 355/Cr-C/2022

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާ ދެމެދު ވި އިޢުތިރާފުގެ އެއްބަސްވުން ކޯޓުން ބަލައިގަތުމަށްފަހު، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ދަށުން އަދަބު އެއްހަމަކުރުމުގެ (conversion) ބާރު ބޭނުންކޮށް، އެއްބަސްވި ޖަލު އަދަބުގެ ބައެއް ގޭބަންދަށް ބަދަލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: އެޕާޓްމަންޓެއް ކުއްޔަށް ހިފައި، އެހެން ފަރާތަކަށް 15 އަހަރަށް ކުއްޔަށް ދެވޭނެ ކަމަށް ޞައްޙަނޫން އެއްބަސްވުމެއް ދައްކައިގެން ފައިސާ ނެގި ކަމަށް ޓެކުމުގެ ދަޢުވާ ކުރިއެވެ. ތުހުމަތުކުރެވުނު ފަރާތާއި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއާ ދެމެދު 2 އަހަރާއި 4 މަހާއި 24 ދުވަހުގެ ޖަލު އަދަބަކަށް އިޢުތިރާފުގެ އެއްބަސްވުމެއް ވެ، ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އެ އެއްބަސްވުން ބަލައިގަތެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުށްވެރިކޮށް 2 އަހަރާއި 4 މަހާއި 24 ދުވަހުގެ ޖަލު އަދަބު ކަނޑައަޅައި، އޭގެ ތެރެއިން ބާކީ 1 އަހަރާއި 2 މަހާއި 12 ދުވަސް ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1202 އަދި 1005 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ގޭބަންދަށް ބަދަލުކޮށް، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދިނުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ އެއްބަސްވުން ބަލައިގަތުމަށްފަހު އެއާ ފުށުއަރާގޮތަށް އަދަބު ކަނޑައެޅުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 108 (ރ) އާއި 162 (ރ) އާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ ލުއިގޮތަކަށް ޙުކުމްކުރެވޭނަމަ އެދޭ ކަމަށާއި ނަމަވެސް ޗެލެންޖް ނުކުރާ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔުގައި، ބަލައިގަތް އިޢުތިރާފުގެ އެއްބަސްވުމަކީ ބަނދެވޭ އެއްބަސްވުމެއް ކަމަށާއި، 108 (ރ) އާއި 162 (ރ) ގެ ސާފު ލަފްޒުން އަދަބު ކަނޑައަޅަންވާނީ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތަށް ކަމަށާއި، އުނިއިތުރު ގެނައުމުގެ އިޚްތިޔާރެއް ފަނޑިޔާރަށް ނެތް ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އިޢުތިރާފުގެ އެއްބަސްވުމެއް ބަލައިގަތުމަށް މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރު ނިންމައިފިނަމަ، އެއީ ދެފަރާތް ޤާނޫނީގޮތުން ބަނދެވޭ އެއްބަސްވުމެކެވެ؛ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 108 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާއި (4 ވަނަ އިޞްލާޙުގެ ކުރިން) 162 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން އަދަބު ކަނޑައަޅަންވާނީ އެ އެއްބަސްވުމުގައި އެއްބަސްވި ގޮތުގެ މަތިންނެވެ. (ޕެރ. 15، 18–20)
2. އިޢުތިރާފުގެ އެއްބަސްވުމުގެ އަސާސީ މަޤްސަދަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ މިންވަރަށް ލުއި އަދަބެއް ލިބިދިނުމެވެ (103 އަދި 104 ވަނަ މާއްދާ)؛ ބަލައިގަތުމަށްފަހު އެއްބަސްވުމުގައިވާ އަދަބަށް އުނިއިތުރު ގެނައުމުގެ އިޚްތިޔާރެއް ޤާނޫނުގައި ފަނޑިޔާރަށް ލިބިދީފައެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 16–17، 20)
3. އިޢުތިރާފުގެ އެއްބަސްވުން ބަލައިގަނެފައިވާ ޙާލަތުގައި ދަށު ކޯޓުން ކަނޑައަޅަންޖެހޭނީ އެއްބަސްވުމުގައިވާ އަދަބެވެ؛ އެއާ ޚިލާފަށް ޖަލު އަދަބުގެ ބައެއް ގޭބަންދަށް ބަދަލުކޮށް ކުރާ ޙުކުމުގެ އެބައި ބާޠިލުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 21–22)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 103 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 104 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ) ގެ (4)، (ކ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 108 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަދި (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 162 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (24 ނޮވެންބަރު 2022 ގެ 4 ވަނަ އިޞްލާޙުގެ ކުރިން)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 96، 97، 98 ވަނަ މާއްދާ، 159 ވަނަ މާއްދާ، 189 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) އަދި (3)، 210 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1001، 1002، 1004، 1005 ވަނަ މާއްދާ، 1100، 1106 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)، 1202 ވަނަ މާއްދާ، 90 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/02 ޝަރީޢަތުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލު (4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 25 ވަނަ މާއްދާ)