ޕްރޮސެކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ އަފުނާނު

ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި: ޖަލު އަދަބު ޖޫރިމަނާއަށް ބަދަލުކުރި ބައި ބާޠިލު

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 146/Cr-C/2022

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ވައްކަމާއި މަކަރާއި ހީލަތުގެ ކުށުގައި ދައުލަތާއެކު ވެފައިވާ އިޢުތިރާފުގެ އެއްބަސްވުން ބަލައިގަތުމަށްފަހު، އެއްބަސްވުމުގައިވާ ޖަލު އަދަބު ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1004 އަދި 1005 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޖޫރިމަނާއަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ދަށުކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރަށް ލިބޭތޯ، އަދި ޖިނާޔަތުގެ ކުށެއްގައި ހަމައެކަނި ޖޫރިމަނާގެ އަދަބު ކަނޑައެޅުމަކީ އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. [އަޣްލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔު - ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ޝަނީޒް ޢަބްދުﷲ] އިޢުތިރާފުގެ އެއްބަސްވުމެއް ބަލައިގަތުމަށް ފަނޑިޔާރު ނިންމުމުން އެއީ ދެފަރާތް ޤާނޫނީގޮތުން ބަނދެވޭ އެއްބަސްވުމެކެވެ؛ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 108 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާއި (ކުރީގެ) 162 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ސާފު ޢިބާރާތުން، އަދަބު ކަނޑައަޅަންވާނީ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ކަމުން، އެ އެއްބަސްވުމުގައިވާ އަދަބަށް އުނިއިތުރު ގެނައުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ނުލިބެއެވެ. (ޕެރ. 58-63)
2. [އަޣްލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔު] އިޢުތިރާފުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ މަޤްސަދަކީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ މިންގަނޑަކުން ލުއި އަދަބެއް ލިބުން ކަމުން، އެއްބަސްވުމުގައިވާ އަދަބު ކަނޑައަޅަން ޖެހޭއިރު، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ޖޫރިމަނާ އަނބުރާ ދޭންޖެހޭނެއެވެ؛ އެ ފައިސާ އަނބުރާ ދެވޭތީ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ޖަލު އަދަބު ކަނޑައެޅުމަށް ޤާނޫނީ ހުރަހެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 59-60, 65)
3. [ރިޔާސަތު ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާގެ ރައުޔު - ސަބަބަށް އަޣްލަބިއްޔަތު އެއްބަސްނުވި] އަދަބު އެއްހަމަކުރުމަކީ (conversion of sentence) އަދަބުގެ ދަރަޖަ ބަދަލުކުރުމާ ތަފާތު، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1004 އަދި 1005 ވަނަ މާއްދާއިން ފަނޑިޔާރަށް ލިބިދޭ ތަޤްދީރީ ބާރެކެވެ؛ 4 ވަނަ އިޞްލާޙުގެ ކުރިން ޕްރޮސިކިއުޝަނަށް އޮތީ އެންމެ ކުޑަ އަދަބަށްވުރެ ދަށްނުވާ އަދަބަކަށް އެއްބަސްވުމުގެ ބާރު ކަމުން، 108(ރ) އާއި 162(ރ) ން އެ އިޚްތިޔާރު ހަނިވެގެން ނުދެއެވެ. (ޕެރ. 29-31, 41, 47-51)
4. [ރިޔާސަތު ފަނޑިޔާރުގެ ރައުޔު] ޝަރީޢަތުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ހަމައެކަނި ޖޫރިމަނާގެ އަދަބު ކަނޑައެޅޭނީ ޖުނަޙްގެ ކުށްތަކުގައި އެކަންޏެވެ؛ ކުށުގެ ދަރަޖައަކީ ކުށުގެ އަސާސީ ސިފަ ކަމުން، ޖިނާޔަތުގެ ކުށެއްގައި ހަމައެކަނި ޖޫރިމަނާ ކަނޑައެޅުމަކީ އެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 52-53)
5. [ރިޔާސަތު ފަނޑިޔާރުގެ ރައުޔު] ދައުލަތާއެކު އެއްބަސްވުމެއް ނެތި ޝަރީޢަތުގައި އިޢުތިރާފުވާ މީހާއަށްވުރެ ތަޙުޤީޤަށް އެއްބާރުލުންދީ އިޢުތިރާފުގެ އެއްބަސްވުމެއް ހަދާ މީހާއަށް ހަރުކަށި އަދަބެއް ލިބޭ ގޮތަށް ޤާނޫނު މާނަކުރުމަކީ ޤާނޫނުގެ މަޤްސަދު ގެއްލޭ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 49)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 (ހ)، 96، 97، 98 (ނ)، 103، 104 (ހ)(ށ)(ނ)(ކ)، 108 (ނ)(ރ)، 159، 162 (ރ) ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/2022 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް 4 ވަނަ އިޞްލާޙް ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 210 (ށ)(2)(3)، 211 (ހ)، 212 (ހ)(1) (ށ)(2)(ii)، 1001، 1002، 1004، 1005 (ހ)، 1100، 1106، 1202 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އުޞޫލު ނަންބަރު 2021/02 (ޝަރީޢަތުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލު) ގެ 4 (ހ) އަދި 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)(2)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/31 (އަޙްމަދު ޝިޔާޛު އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް) - މައްސަލަތައް ގުޅުވުމާ ބެހޭ
• ހައިކޯޓުގެ 'މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލިސް އެއްގޮތްކުރުމާބެހޭ އުޞޫލު'
• ހައިކޯޓުގެ 2023/HC-A/62 އަދި 2023/HC-A/66 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ނަޒީދު)