ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ޖައިޝަމް ޖަމްޝާދު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު، 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ބަންދަށް އެދި ހުށަހަޅައިފިނަމަ މި ހަމަތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ދަށުކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމުމަށް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޖިނާއީ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި މީހަކު ބަންދުކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަންކަން، ކޯޓު އަމުރު

ދަށު ކޯޓު: ސ. ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު S2C-CA/53/2023

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ފުލުހުން މީހަކު ހުއްޓުވި ސަބަބަށް ބާރުދޭ ހެކި ނެތުމަށް ބަލައި، ހައްޔަރުކުރީ އެހެން ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ވާއިރު ބަންދުން ދޫކުރުމަށް ނިންމި ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ؛ އަދި އިސްތިއުނާފު ރަޖިސްޓްރީކުރުމުގައި ލަސްވުމާމެދު މި މައްސަލައިގައި ގޮތެއް ކަނޑައެޅޭނެތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާކަމަށް ލިބުނު މަޢުލޫމާތާ ގުޅިގެން ފުލުހުން ސައިކަލުގައި ދިޔަ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް މަޑުކުރަން އެންގުމުން މަޑުނުކޮށް ފުލުސް އޮފިސަރެއްގެ ގައިގައި ސައިކަލުން ޖައްސާ ފިލަން އުޅުނުކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް ހައްޔަރުކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، މަޑުކުރަން އެންގި ސަބަބު ފޯމުން ނޭނގޭތީ އެ އެންގުމާއި ހައްޔަރުކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ކަމަށް ބަލައި ބަންދުން ދޫކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ހުއްޓުވީ ލިބުނު މަޢުލޫމާތާ ގުޅިގެން ކަމަށާއި ބަންދަށް އެދުނީ ފުލުހަކަށް ސައިކަލުން ޖެއްސި އިތުރު ކުށާ ގުޅިގެން ކަމަށެވެ؛ އަދި ރަޖިސްޓްރީކުރުމުގެ ލަސްވުމާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށް އެދުނެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ ހާދިސާ ހިނގީ ފުލުހުން ބުނާގޮތަށް ނޫންކަމަށާއި ހައްޔަރުކުރާނެ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ބަންދަށް އެދުނީ ފުލުސް އޮފިސަރަކަށް ސައިކަލުން ޖެއްސި ތުހުމަތުގައި ކަމަށްވާތީ ދަށުކޯޓުން ބަލަންޖެހުނީ އެ ތުހުމަތަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ގެ ޙާލަތެއް އޮތްތޯ ކަމުގައި ވާއިރު، ދަށުކޯޓުން ބަލާފައިވަނީ ހުއްޓުވި ސަބަބަށް ކަމުން، އަމުރު ބާޠިލުކުރިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޖިނާއީ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދާމެދު ގޮތް ކަނޑައަޅާ މަޖިލީހުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭނީ ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯއެވެ.
2. މީހަކު ހުއްޓުވި ސަބަބަކީ ހައްޔަރުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ސަބަބަށް ވާންޖެހޭކަމަށް ދަލާލަތުކުރާ ޤާނޫނީ މަސްދަރެއް ނެތެވެ؛ ހައްޔަރަށް ގެންނަން ޖެހުނު ކުށުގެ ތުހުމަތުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްވެސް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް އެދެވިދާނެއެވެ.
3. ބަންދުކުރުމަށް އެދުނު ތުހުމަތަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް އެހެން ކުށަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދުން ދޫކުރުމަކީ ބަންދާމެދު ގޮތް ނިންމާ މަޖިލީހުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ އެންމެ އަސާސީ ކަމަށް ރިޢާޔަތްނުކުރުމެވެ.
4. މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާކަމުގެ ސަބަބުން ބަންދުކުރުމުގައި ޤަވާޢިދުގައިވާ ކަންކަމުގެ އިތުރުން (ތުހުމަތުގައި ބައިވެރިވި ގޮތް، ކުށުގެ ކުޑަބޮޑުމިން، އަނިޔާވެރިކަން) އެހެން ކަންކަމަށްވެސް ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެއެވެ؛ އަދި އެފަދަ ސަބަބެއް ވުޖޫދުނުވުމަށްވުރެ ވުޖޫދުވުން ގާތްކަން ބޮޑުނަމަ އެ ޙާލަތު އޮތްކަމަށް ނިންމެވޭނެއެވެ.
5. މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ޙަރަކާތްތެރިވާ ފުލުހުންނަށް ދެކޮޅުހަދައި ފުލުހުންގެ ޖިސްމާއި މުދަލަށް ގެއްލުން ދިނުމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ؛ އެފަދަ ޢަމަލެއް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުވާ މިންވަރަށް ހެކި ހުރި މީހަކު މުޖުތަމަޢުގައި ދޫކޮށްލުމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤަށް ބަލާއިރު ދެވިގެންވާ ފުރުޞަތެއް ނޫނެވެ.
6. ރަޖިސްޓްރޭޝަނުން ބަލައިގަނެފައިވާ މައްސަލައެއްގައި ރަޖިސްޓްރޭޝަން މަރުޙަލާގެ ލަސްވުމާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅިދާނެ ކަމަށް ނުދެކެއެވެ؛ ނަމަވެސް އަވަސް ޠަބީޢަތުގެ މިފަދަ މައްސަލަތައް ރަޖިސްޓްރީކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ އަވަސް މުއްދަތެއް ހައިކޯޓުގެ ޤަވާޢިދުގައި ކަނޑައެޅުމަކީ އެކަށީގެންވާ ޙައްލެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '13')
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާއިދު (ޤަވާއިދު ނަންބަރު 01-REG-SC-2021) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) (ލިޔުމުގައި '32')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)
• A/93-2020/SC (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)