ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ފައިޙް ނިޡާމު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ބަންދުގެ އަމުރު ބާޠިލު

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓު އަމުރު

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-J/MA/2023/2320

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ފަރާތެއް، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އެ ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް 45 ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމަށް ކަނޑައެޅިދާނެތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ފިހާރައެއްގެ ތެރޭގައި މީހަކަށް ތޫނު ހަތިޔާރުން ހަމަލާދީ މަރާލި ހާދިސާއަކާ ގުޅިގެން 06 ނޮވެންބަރު 2023 ގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހައްޔަރުކޮށް، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ފުލުހުން އެދުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ތަޙްޤީޤު 8 މަހަށްވުރެ ދިގުލައިފައިވާތީ ވަކި މުއްދަތެއް ނެތި ބަންދުކުރުމަކީ އިންޞާފުވެރި ގޮތެއް ނޫންކަމަށް ބުނެ، 17 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް 45 ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ޓެސްޓް ފުރިހަމަވާނަމަ ނަތީޖާއަކީ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުން ކަމަށެވެ. ރައްދުވި ފަރާތުން ބުނީ ޤާނޫނީ އިންޒާރުގައި 12 ވަނަ މާއްދާ ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާކަމަށާއި، ދޫކޮށްލުމަށްފަހު ހަމަ އެދުވަހު އަލުން ހައްޔަރުކުރުމަށް ސަބަބެއް ނެތްކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާނަމަ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުން ނޫން އިޚްތިޔާރެއް ނެތުމާއި، 17 ވަނަ މާއްދާއަކީ ބަންދުގެ މުއްދަތު ކަނޑައަޅާ މާއްދާއެއް ނޫންކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 5 އިން 9 ވަނަ މާއްދާއާ ހަމައަށް ހިމެނޭ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހަކު ބަންދުކުރުމަށް އެދިއްޖެނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތުތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވާނަމަ، ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 13)
2. އެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާއިން، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙައްޤު، 5–9 ވަނަ މާއްދާގެ ކުށްތަކުގައި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް އަދި ހެކިތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާނެކަމަށް ބަލައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް މަގުފަހިވާ މިންވަރަށް ހިފެހެއްޓިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 14)
3. 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރު ބަލަނީ ދެ ކަމަކަށެވެ: (1) ތުހުމަތަކީ 5–9 ވަނަ މާއްދާގެ ކުށެއްތޯ، (2) ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވޭތޯ؛ މި ދެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާނަމަ ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުން ނޫން އިޚްތިޔާރެއް ފަނޑިޔާރަށް ނުލިބެއެވެ. (ޕެރ. 15–17، 19)
4. ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 17 ވަނަ މާއްދާއަކީ ދަޢުވާކުރުމާއި މައްސަލަ ނިންމުމުގެ މުއްދަތު ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެއް ކަމުން، 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުރާ ބަންދެއްގައި 17 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 20)
5. ތަޙްޤީޤު ދިގުލައިގެން ދިއުމަކީ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ޙާލަތެއްގައި ބަންދުގެ މުއްދަތު ކުރުކުރުމުގެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ 45 ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމަށް ނެރުނު އަމުރަކީ 12 އަދި 16 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވުން) އާ ޚިލާފު އަމުރެކެވެ. (ޕެރ. 18–21)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 17 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 5 ވަނަ މާއްދާއިން 9 ވަނަ މާއްދާއާ ހަމައަށް
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• B12/48,49,50-2023/HC (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިބްރާހީމް ޢަބްދުﷲ އާއި އިތުރު މީހުން)
• 2019/SC-A/79