މޯލްޑިވްސް ޕެންޝަން އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން އޮފީސް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ކޯޓު އަމުރު ބާޠިލު

ދަށު ކޯޓު: ށ. މިލަންދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު C16C/2024/32

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސާބިތު ދަރަންޏެއްގެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމުގެ ގޮތުން، ދަރަނިވެރިޔާގެ ރިޓަޔަރމަންޓް ސޭވިންގްސް އެކައުންޓުގައި (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރިޓަޔަރމަންޓް ޕެންޝަން ސްކީމް) ޖަމާވެފައިވާ ޕެންޝަން ފައިސާއިން ދަރަނީގެ ފައިސާ ކޯޓަށް ޖަމާކުރުމަށް މޯލްޑިވްސް ޕެންޝަން އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން އޮފީހަށް އަމުރުކުރުން ޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނާއި މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 371 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (5) އާ އެއްގޮތްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ރިޓަޔަރމަންޓް ސޭވިންގްސް އެކައުންޓަށް ޖަމާކުރާ ފައިސާ އިންވެސްޓްކޮށް ލިބޭ ފައިދާ އާއި ގެއްލުން ބަހައި، ހިންގުމުގެ ޚަރަދު ކެނޑުމަށްފަހު ބާކީ ހުންނަ ފައިސާއަކީ ސްކީމުގެ ބައިވެރިޔާގެ ޤާނޫނީ މިލްކެކެވެ. (ޕެރ. 14)
2. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރިޓަޔަރމަންޓް ޕެންޝަން ސްކީމް ގާއިމުކޮށް ހިންގަންވާނީ ޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށެވެ؛ އެ ސްކީމް ހިންގުމަކީ މޯލްޑިވްސް ޕެންޝަން އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން އޮފީހާއި އެހެން މަސްއޫލުވެރި ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް އޮތް ފިޑިއުޝަރީ ޑިއުޓީއެއް ކަމަށްވާތީ، އެ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތެއްގެ މަތިން މެނުވީ ސްކީމަށް ނިސްބަތްވާ އެއްވެސް ފައިސާއަކުން ތަޞައްރަފުކުރުން ހުއްދަ ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 20-21)
3. ސާބިތު ދަރަންޏެއް އަދާކުރުމަށް ޕެންޝަން ސްކީމުގެ ބޭނުން ހިފިދާނެ ކަމަށް ޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ އޭގެ ދަށުން ހެދި ގަވާއިދެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާތީ، ޕެންޝަން ބެނިފިޓުގެ ގޮތުގައި އިނާޔަތް ލިބެން ފެށުމުގެ ކުރިން، ސާބިތު ދަރަނި އަދާކުރުން ފަދަ ބައިވެރިޔާގެ އަމިއްލަ މުޙްތާޖުކަންކަމަށް ރިޓަޔަރމަންޓް ސޭވިންގްސް އެކައުންޓުގެ ބޭނުންހިފުމަކީ ޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނާއި އޭގެ މަޤްޞަދާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 19، 22)
4. އެހެންކަމުން، ރިޓަޔަރމަންޓް ސޭވިންގްސް އެކައުންޓުގައި ހުންނަ ފައިސާއަކީ ބައިވެރިޔާގެ ޤާނޫނީ މިލްކެއް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 371 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (5) ގައިވާ "އެހެން ޤާނޫނަކުން ހިފެހެއްޓުން އިސްތިސްނާކުރެވިފައިވާ" މުދަލެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައި، ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމުގެ ބޭނުމަށް ކޯޓުން ހިފަހައްޓައިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 23، 25)
5. ނަމަވެސް، ޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ޕެންޝަން ބެނިފިޓުގެ ގޮތުގައި ލިބޭ އިނާޔަތުގެ ފައިސާ، ނުވަތަ ބައިވެރިޔާ ނިޔާވުމުން ވާރިސުންނާ ޙަވާލުކުރާ ފައިސާއިން ދަރަނި އަދާކުރުމަށް ބޭނުންކުރުމާއި، މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް އެ ފައިސާއަށް ތަންފީޛީ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ހުރަހެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 24)
6. ފަނޑިޔާރުން ނިންމުންތައް ނިންމަންވާނީ ޤާނޫނުއަސާސީ އާއި ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށެވެ؛ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ހަމަތަކާ ޚިލާފަށް ނިންމުމެއް ނިންމުމުގެ ބާރު އެއްވެސް ފަނޑިޔާރަކަށް ލިބިގެން ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 26)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 8/2009 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 8/2009 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 8/2009 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ނ)، (ދ)، (ކ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 8/2009 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 25 ވަނަ މާއްދާއިން 32 ވަނަ މާއްދާއާ ހަމައަށް
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2016 (ޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނަށް 3 ވަނަ އިޞްލާޙު) އަދި ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2019 (ޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނަށް 4 ވަނަ އިޞްލާޙު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 371 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (5)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ) (އިސްތިއުނާފުގެ އިޖުރާއަތު)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ 21 ނޮވެމްބަރު 2007 ގެ ޖަލްސާގެ ޔައުމިއްޔާ 2007/54 (ޕެންޝަނާބެހޭ ބިލުގެ މަޤްޞަދު)