ނަން ފޮރުވާފައި ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މި ޤަޟިއްޔާގައި ފަރާތްތަކުގެ ނަން ފޮރުވާފައި.
ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 515/Cr-C/2023
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ކުޑަކުއްޖަކު އިތުބާރުކުރަންޖެހޭ މަގާމެއްގައި ހުރި މީހަކު އެ ކުއްޖާއާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ކުށުގެ ޙުކުމުގައި، ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ނެގުމަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 ގެ 48 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯއާއި، 47 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހެކީގެ ނިސްބަތް ފުރިހަމަވެފައިވޭތޯއާއި، ތަޙުޤީޤުގައި ލިޔުންތައް ނުހޯދުމާއި ދިފާޢަށް ބޭނުންވާ ހެކިން ހުށަނާޅުމުގެ ސަބަބުން ޙުކުމް ބާޠިލުވޭތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ހައިކޯޓުން މައްސަލަ ބަލަންވާނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކަކީ އަސާސްކަމުގައި ބަލައިގެން ކަމާއި، އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާއަކީ ކަންހިނގާފައިވާ ގޮތާއި ހެކިތަކަށް ދެވޭނެ ބުރަދަން ބަލައި ގޮތެއް ކަނޑައަޅާ މަރުޙަލާއާ ތަފާތު މަރުޙަލާއެއް ކަމުން، ކުއްޖާ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަށް ޙާޟިރުކޮށް ހެކިބަސް ނެގުމަށް ދަށުކޯޓުގައި އިޢުތިރާޟުނުކޮށް، އަލަށް އިސްތިއުނާފުގައި ހުށަހަޅާ ނުކުތާއަކީ ހައިކޯޓުން ބަލައިގަނެ ގޮތް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 17، 18، 19)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 ގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ ހެކީގެ އުޞޫލަކީ ކުއްޖާ ކިޔައިދޭ ކިޔައިދިނުން މައިގަނޑު އަސާސަކަށް ބަލައިގެން މައްސަލަ ސާބިތުވޭތޯ ވަޒަންކުރުން ކަމާއި، ކުއްޖާގެ ހެކިބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެކިބަހެއްނަމަ ހަމައެކަނި އެ ބަހުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ކުށް ސާބިތުކުރެވިދާނެއެވެ. އެ މާއްދާގައިވާ 12 ބާވަތުގެ ހެކީގެ ވަސީލަތްތަކަކީ ކުއްޖާގެ ބަހުގެ ތެދުކަން ކަށަވަރުކުރުމާއި ކޮރޮބޮރޭޓްކުރުމަށް ފަނޑިޔާރުންނަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ ވަސީލަތްތަކެކެވެ. (ޕެރ. 21)
- ކުއްޖާގެ ވާހަކައަކީ ހަދައިގެން ދައްކާ ވާހަކައެއްކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނާނަމަ، އެކަން ސާބިތުކުރުމަށް ހެކި ހުށަހަޅަންޖެހޭނީ އެ ފަރާތުންނެވެ. މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުގައި ގިނަދުވަސްވުމާއި ތާރީޚުތަކުގެ ފުށުއެރުންތަކެއް ކަމަށް ބުނާ ކަންކަމަކީ، ދަށުކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ހެކިވަޒަންކުރުމުގައި ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަން ދޭހަކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 22)
- ކުއްޖާ ކިޔައިދޭ ތާރީޚުތަކާއި ޓައިމްލައިން ދިމާނުވާކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނާނަމަ، އެކަން ސާބިތުކުރުމަށް ލިޔުންތައް ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހެޅުމަކީ އެ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. (ޕެރ. 23)
- ހެކިންގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާނެ ފަރާތްތައް ނިންމާނީ ދައުލަތުންނެވެ. ދިފާޢަށް ބޭނުންވާ ހެކިން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ދަށުކޯޓުގައި ލިބިހުރެ އެ ފުރުޞަތުގެ ބޭނުން ނުހިފާނަމަ، އެކަމަކީ އިސްތިއުނާފުގައި ބަލައިގަނެ ގޮތް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 24)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 ގެ 47 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 ގެ 48 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/22 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/19 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޝަރުމީލާ ޝަރީފް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/77 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު މުޚްތާރު)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.