ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ އަންވަރު މުޙައްމަދު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ (ބަންދުން ދޫކުރުމުގެ) އަމުރު ބާޠިލު

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-J/MA/2025/2116

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރާއި ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރު އެކުއެކީ ނެރުނުއިރު، ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ކުރިން ހައްޔަރުކުރުމުން ހައްޔަރު ގޯސްވޭތޯއާއި، ކުރިން ބަންދުކުރުމަށް ނިންމި ނިހާއީ އަމުރެއް އޮއްވާ ބަންދު އިތުރުކުރުމަށް އެދުނުއިރު ހައްޔަރުގެ އިޖުރާއަތު ގޯސްކަމަށް ބުނެ ބަންދުން ދޫކުރުން ޞައްޙަތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މީހަކު ހައްޔަރުކުރެވޭނީ (1) ކުށެއް ކުރަނިކޮށް ފެނުމުން ނުވަތަ ކުށެއް ކުރިކަމަށް ބުއްދިއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއް ނުވަތަ ހެކިތަކެއް ހުރެގެން، ނުވަތަ (2) ކޯޓު އަމުރަކުން ހުއްދަ ލިބިގެންނެވެ. (ޕެރ. 17-18)
2. ޖިނާއީ އަދުލުގެ ނިޒާމުގައި ހައްޔަރު އަމުރެއް ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރު ފުރަތަމަ ތަންފީޛުކުރުން ލާޒިމުކުރާ އިޖުރާއަތެއް ނެތެވެ؛ ވަކި ޝަރުޠުތަކެއް ލާޒިމުނުކުރާ ހައްޔަރު އަމުރަކީ އެގޮތުގައި ތަންފީޛުކުރެވޭނެ އަމުރެކެވެ. ކޯޓުން ނެރޭ އަމުރެއް އަނެއް އަމުރެއްގެ މައްޗަށް ތަރުތީބުވާނީ ނުވަތަ ބިނާވާނީ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުގައި ނުވަތަ އަމުރުގައި އެފަދައިން ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމައެވެ. (ޕެރ. 24-25)
3. ހައްޔަރު އަމުރު ތަންފީޛުކުރެވޭނީ ބަލައި ފާސްކޮށް ހެކި ޤަރީނާ ހޯދުމަށްފަހުގައިކަމަށް ޝަރުޠެއް އަމުރުގައި ނެތްނަމަ، ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ކުރިން ހައްޔަރުކުރުމުން ހައްޔަރު ގޯސްވެ ބަންދުން ދޫކުރަންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތް ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 25)
4. ހައްޔަރުކުރުމަށްފަހު 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ޙާޟިރުކޮށް، ހައްޔަރުކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށްކަން ކަނޑައަޅައި ބަންދުކުރުމަށް ނިންމި އަމުރު ނިހާއީ ވެފައިވާނަމަ، އެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހުނު އަސާސެއް ބަޔާންނުކޮށް، ބަންދު އިތުރުކުރުމަށް އެދުނު މަރުޙަލާގައި ހައްޔަރާމެދު އަލުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅައި ހައްޔަރުގެ އިޖުރާއަތު ގޯސްކަމަށް ބުނެ ބަންދުން ދޫކުރުމަކީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 20-21، 26-27)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާ (48 (ރ))
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ (ދައުލަތުގެ ހުށަހެޅުމުގައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 40 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 58 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާ (ޖިނާއީ ބޮޑުކުށް، ދައުލަތުގެ ހުށަހެޅުމުގައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 149 ވަނަ މާއްދާ
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު R-1052/2019 (ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ތަޙުޤީޤުކުރުމުގައި ފުލުހުން ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (ދަށުކޯޓުގެ އަމުރުގައި)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: އިސްމާޢީލް އިފްހާމް މުޙައްމަދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް [2022] SC 58 (ފުޓްނޯޓު)