ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ފަވާޒު ލުޠުފީ

ނަތީޖާ: ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ދަޢުވާ މަދަނީ މިންގަނޑުން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅައި، 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އަލުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ އޮތް ހިސާބުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް އެންގި

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ބްލެކްމެއިލްކުރުން، ޖިންސީ ޢަމަލު، ޖިންސީ ނިޔަތް، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 35 ވަނަ މާއްދާ، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާ، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)

ދަށު ކޯޓު: 2026/HC-B12/16

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މުވާޞަލާތީ ވަސީލަތްތަކުން އޮރިޔާންކާޑު ހޯދަން އެދި، ލިބިގަނެ، އެއިން ބްލެކްމެއިލްކުރުމުގެ ޢަމަލަކީ ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 35 ވަނަ މާއްދާއާއި 9 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން "ޖިންސީ ޢަމަލެއް" ކަމުގައި ވުމަށް މާއްދީ ބީހުމެއް ލާޒިމުވޭތޯ؛ އަދި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 (ހ) ގެ ދަށުން މަދަނީ މިންގަނޑުން މައްސަލަ ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: 2021 ވަނަ އަހަރު މުޙައްމަދު ފަވާޒު ލުޠުފީ، ސްނެޕްޗެޓުގައި "Kamanasall" ނަމުގައި އަންހެނެއްގެ ގޮތުގައި ދައްކައިގެން، ޝިކާރައަކަށްވި ފިރިހެނަކާ ގާތްގަނޑަކަށް 7 މަސް ޗެޓްކޮށް، އޭނާގެ އޮރިޔާން ފޮޓޯ/ވީޑިއޯ ހޯދުމަށްފަހު، ފައިސާ ނުދީފިނަމަ ލީކުކޮށްލާނެކަމަށް ބިރުދައްކައި ބްލެކްމެއިލްކުރިކަމަށް ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 35 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގިކަމަށާއި ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮތްކަމަށް ހެއްކެއް ނެތުމުން، 115 (ހ) ގެ ދަށުން މަދަނީ މިންގަނޑުން މައްސަލަ ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެކަމަށް ނިންމައި ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރިއެވެ. ހައިކޯޓުގެ އަޣްލަބިއްޔަތުން، 9 ވަނަ މާއްދާގެ ޖިންސީ ޢަމަލުގައި މާއްދީ ބީހުމެއް ހިމެނެންޖެހޭކަމަށް ބަލައި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ދެމެހެއްޓިއެވެ (ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރުހީޒް ތަފާތު ރައުޔަކާއެކު).

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ހައިކޯޓުން 9 ވަނަ މާއްދާ މާނަކޮށް 35 ވަނަ މާއްދާ ތަޠުބީޤުކޮށްފައިވަނީ މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ. ދިފާޢުން ބުނީ 9 ވަނަ މާއްދާގެ ޢަމަލުތަކަކީ ޖިންސީ ނިޔަތެއްގައި ޖިންސީ ގުނަވަނަކާ މާއްދީ ގޮތުން ބީހިގެން ކުރާ ޢަމަލުތައް ކަމަށާއި، ފަވާޒުގެ މަޤުޞަދަކީ ފައިސާ ހޯދުން ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޖިންސީ ޢަމަލަކީ މާއްދީ ބީހުމަށް ހަނިކުރެވޭ ޢަމަލެއް ނޫނެވެ. 7 މަސްދުވަހުގެ ޗެޓްތަކުގައި ޖިންސީ ޣަރީޒާ އުފެއްދުމަށް މަސައްކަތްކޮށް ބަރަހަނާ މަންޒަރު ތަބާދުލުކުރެވިފައިވާކަމަށް ތަޙްޤީޤު ބަޔާން، ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓު، ޗެޓްލޮގް ފަދަ ހެކި ހުށަހަޅާފައިވާތީ، prima facie މަރުޙަލާގައި ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮވެގެން ހިނގި ޢަމަލެއްކަން ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ޖާގަ އޮވެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 35 ވަނަ މާއްދާގައި ރޭޕް، ޖިންސީ އަނިޔާ އަދި ޖިންސީ ގޯނާ ބަޔާންކުރަނީ "ކުށް" ގެ ގޮތުގައި ކަމަށްވާއިރު، "ޖިންސީ ޢަމަލު" ބަޔާންކުރުމުގައި "ކުށް" މި ލަފްޒު ބޭނުންކޮށްފައި ނުވާތީ، ޖިންސީ ޢަމަލަކާ ގުޅުވައިގެން ބްލެކްމެއިލްކުރުމުގެ ކުށް ފުރިހަމަވުމަށް ޖިންސީ ޢަމަލުގެ ކުށެއް ކޮށްފައި އޮތުން ލާޒިމެއް ނުކުރެއެވެ؛ ލާޒިމުކުރަނީ ޖިންސީ ޢަމަލެއްކަމަށް ބެލެވޭފަދަ ޢަމަލެއް ބްލެކްމެއިލްގެ ކުރިން ހިނގާފައިވުމެވެ. (ޕެރ. 18–19)
2. ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޒިނޭކުރުމާއި ޖިންސީ ގުނަވަނެއްގައި އަތްލުމަކީ ޖިންސީ ނިޔަތް ސާބިތުކުރުމަކާ ނުލައި ޖިންސީ ޢަމަލުތަކެވެ. އެނޫން ޢަމަލުތައް ޖިންސީ ޢަމަލުގެ ތެރެއަށް ވަންނަނީ، އެކަށީގެންވާ މީހެއްގެ ވިސްނުމުން ވިސްނާއިރު އެ ޢަމަލު ހިންގީ ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮވެގެންކަމަށް، ނުވަތަ ޖިންސީ ނިޔަތެއް ނޫން އެހެން ސަބަބަކާހުރެ ހިންގިކަމަށް ނުބެލެވޭނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބުތައް ފެންނަން ހުރުމުންނެވެ. (ޕެރ. 23–24)
3. "ގުނަވަނަކާމެދު… އެހެން ޢަމަލެއް ހިންގުން" މި ޢިބާރާތަކީ "އަތްލުން" ނޫން އެހެން ޢަމަލުތައް ޝާމިލުކުރުމަށް ހިމަނާފައިވާ ޢިބާރާތެކެވެ؛ މިތަނުގައިވެސް ޖިސްމާނީ ބީހުން ލާޒިމުކުރާނަމަ ޤާނޫނުގެ ޢިބާރާތް ބޭކާރުވާނެއެވެ (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ ޢާއްމު މާނަ ދެމެހެއްޓުމުގެ އުޞޫލު). އެހެންކަމުން "ޖިންސީ ޢަމަލު" އަކީ ހަމައެކަނި މާއްދީ ބީހުމުގެ މައްޗަށް ހަނިކުރެވޭ ޢަމަލެއް ނޫނެވެ؛ އަތްލުމަކާ ނުލައިވެސް މީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް އަމާޒުކޮށް ނުވަތަ ހަށިގަނޑާ ގުޅޭގޮތުން ޖިންސީ ތަޞައްވުރެއް އުފެދޭގޮތަށް އެކި ވަސީލަތްތަކުން ހިންގާ ޢަމަލުތައް އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ. (ޕެރ. 26–28)
4. އޮރިޔާން ފޮޓޯ/ވީޑިއޯ ފޮނުވުމަށް ބާރުއަޅައި، އަނެކާގެ ޖިންސީ ޣަރީޒާ އުފެއްދުމަށް އެކި ވަސީލަތްތަކުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށް ޖިންސީ ޢަމަލުގެ ތެރޭގައި ހިމެނިދާނެ ކަންތައްތަކެކެވެ؛ އޮރިޔާންކާޑު ތަބާދުލުކުރުމުގައި ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮތްކަން ދޭހަވާ ސަބަބުތައް ފެންނަން ހުރިނަމަ، އެއާ ވިއްދައިގެން ކުރާ ބްލެކްމެއިލަކީ ޖިންސީ ޢަމަލަކާ ގުޅިފައިވާ ބްލެކްމެއިލެކެވެ. (ޕެރ. 29، 31)
5. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 (ހ) ގެ ދަށުން މަދަނީ މިންގަނޑުން ބެލުމަކީ ކުށާ ގުޅޭ މައުޟޫޢީ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ދަޢުވާ ފޯމާއެކު ހުށަހަޅާފައިވާ އެންމެހައި ލިޔުންތަކާއި ހެކިތައް ޖުމްލަކޮށް ބަލައި، ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ކުށް ކޮށްފައިވާކަމުގެ ތުހުމަތު އުފެދޭ މިންވަރަށް (prima facie) ހެކި ހުރިތޯ ބެލުމެވެ. ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ފުދޭ ހެކި ހުރިތޯ ނުވަތަ ކުށުގެ ރުކުންތައް ފުރިހަމަވޭތޯ ތަފްސީލީކޮށް ބެލުމަކީ މި މަރުޙަލާގައި ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 33–34)
6. ވަކި ޢަމަލެއް ވަކި މާނައެއްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި، ޢަމަލުގެ ބާވަތާއި، އެކަން ހިނގި ޙާލަތާއި، އެއީ ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮވެގެން ކުރި ކަމެއްކަން ނުވަތަ އެހެން މަޤުޞަދެއްގައި ކުރި ކަމެއް ނޫންކަން ބުއްދިވެރި އާއްމު މީހެއްގެ ނަޒަރުން ޤަބޫލުކުރެވޭތޯ ޝަރީޢަތުން ބަލަންޖެހޭނެއެވެ. ފައިސާ ހޯދުމަކީ ފޮރުވިފައިވާ އަޞްލު މަޤުޞަދަށް ވިޔަސް، އޭގެ ކުރިން ޝަހުވާނީ އެދުން ފުއްދުމަށް މަސައްކަތްކޮށް ބަރަހަނާ މަންޒަރު ތަބާދުލުކޮށްފައިވާނަމަ، prima facie މަރުޙަލާގައި ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮވެގެން ހިނގި ޢަމަލެއްކަން ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ޖާގަ އޮވެއެވެ. (ޕެރ. 35–38)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2014 (ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު) ގެ 9 ވަނަ މާއްދާ، 10 ވަނަ މާއްދާ، 35 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާ