ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނަން ފޮރުވާފައި

މި ޤަޟިއްޔާގައި ފަރާތްތަކުގެ ނަން ފޮރުވާފައި.

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް (އަޣުލަބިއްޔަތުން)، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B10(769-2025)2026/01

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 35 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބްލެކްމެއިލްކުރުމުގެ ދަޢުވާއެއްގައި، މީހެއްގެ ޖިންސީ ގުނަވަނުގެ ފޮޓޯ/ވީޑިއޯ ފޮނުވަން އެދުމާއި ލިބިގަތުމާއި ރެކޯޑުކުރުމަކީ އެ ޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާގައިވާ 'ޖިންސީ ޢަމަލެއް'ތޯ؛ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މަދަނީ މިންގަނޑުން ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމީ ހެކި ހުއްޓައި ނުވަތަ އިޖުރާއީ ތަރުތީބާ ޚިލާފަށްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަކި ޤާނޫނެއްގައި ބަހެއް މާނަކޮށްފައިވާނަމަ އެ ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށް އެ ބަސް ބޭނުންކުރަންވާނީ އެ މާނައިގައެވެ؛ އެއް ލަފުޒެއް ތަފާތު ޤާނޫނުތަކުގައި ތަފާތު ގޮތަށް މާނަކުރެވިދާނެއެވެ. (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 37 (ށ)) (ޕެރ. 27)
2. ޢާއްމު މާނައަށް ބެލުމުގެ އުޞޫލުގެ ދަށުން، ބަހަކުން ވަކި މާނައެއް ދޭހަވާނަމަ އެ މާނަ ފުޅާކުރުމަކީ ނުވަތަ އޭގައި ނުހިމެނޭ ކަންތައް ހިމެނުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ؛ ޤާނޫނެއްގެ މާއްދާތައް ކިޔަންވާނީ މުޅި ޤާނޫނުގެ އޮނިގަނޑާއި މަޤްޞަދުގެ ތެރެއިން އެކަތިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައެވެ. (ޕެރ. 30-31)
3. ޚާއްޞަ ލަފުޒުތަކަކަށްފަހު އަންނަ ޢާއްމު ޢިބާރާތެއް މާނަކުރަންވާނީ އެ ލިސްޓުގެ ގިންތިއާ އެންމެ ގާތްކުރާ ގޮތަށް (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 8 (ހ)، (ށ))، އަދި ޢުޤޫބާތް ކަނޑައަޅާ ޤާނޫނުތައް މާނަކުރަންވާނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއަށް ފައިދާވާ ގޮތަށެވެ. (ޕެރ. 32-34)
4. ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާގައިވާ 'ޖިންސީ ގުނަވަނަކާމެދު... އެހެން ޢަމަލެއް ހިންގުން' މާނަކުރެވޭނީ ޖިންސީ ގުނަވަނަކާމެދު ހިންގޭ ޖިސްމާނީ/މާއްދީ ބީހުމުގެ ޢަމަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ؛ މީހެއްގެ ރުހުމުގައި ފޮނުވާ އޮރިޔާން ފޮޓޯ/ވީޑިއޯ އެދުމާއި ލިބިގަތުމާއި ރެކޯޑުކުރުމަކީ އެ މާނައިގައިވާ 'ޖިންސީ ޢަމަލެއް' ނޫނެވެ. (ޕެރ. 36-39، 47) [އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔު]
5. ޢަމަލެއް 'ޖިންސީ ޢަމަލު' ގެ މާނައިން ބޭރުވުމަކީ އެއީ ކުށެއް ނޫންކަމެއް ނޫނެވެ؛ ޢަމަލެއްގައި ވަކި ކުށެއްގެ ޢުންޞުރުތައް ފުރިހަމަވާނަމަ ދަޢުވާ އުފުލަންވާނީ އެ ކުށުގެ ދަޢުވާއެވެ؛ ޢަމަލެއް ވަކި ކުށަކަށް ގަދަކަމުން ފައްތަން މަސައްކަތްކުރުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 41-43)
6. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަލާ މިންގަނޑަކީ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ފުދޭ ހެކި ހުރިތޯ ބެލުމެއް ނޫން، ތުހުމަތު އުފެދޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިތޯ ބެލުމެވެ؛ ނަމަވެސް ދައުލަތުން ބުނާ ހުރިހާ ކަމެއް ހިނގިކަމަށް ބެލިޔަސް ކުށުގެ ޢުންޞުރުތައް ފުރިހަމަނުވާނަމަ، ނުވަތަ ޢުންޞުރުތަކާ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ގުޅުވައިދޭ ހެއްކެއް ނެތްނަމަ، ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 58-61)
7. ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ މަރުޙަލާގައި ދަޢުވާއައިގެން ކުރިއަށްދާނެ ތަނެއް އޮތްތޯ ކަނޑައަޅަނީ އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގައެވެ؛ ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތަކަށް ދަނީ އެކަން ކަނޑައެޅުމަށްފަހުއެވެ؛ އެހެންކަމުން އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގައި 115 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނިންމުމަކީ އިޖުރާއީ ތަރުތީބާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 66-73)
8. ޤާނޫނުގެ ވެރިކަމުގެ ބޭނުމަށް، އެއް ޢަމަލެއް ތަފާތު ޤާނޫނުތަކުން ތަފާތު އަދަބުތަކާއެކު ތަޖްރީމްކޮށްފައިވާ ޙާލަތްތައް ނައްތާލައި ކުށްތައް ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގައި އެއްކޮށް ހިޖުރަކުރުމަކީ ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެކެވެ (ރައުޔުގައި ފާހަގަކުރި ނަޒަރު). (ޕެރ. 49-56)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2014 (ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު) ގެ 6، 7، 8، 9، 21، 22، 24، 25، 26، 28، 35، 36، 38، 43، 44، 45، 69 (ލ)، (ގ) ވަނަ މާއްދާތައް
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 (ހ)، (ނ)، 4، 5، 6، 8 (ހ)، (ށ)، 12 (ރ)، 37 (ށ) ވަނަ މާއްދާތައް
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 (ރ)، 11، 19، 105، 106 (ބ)، 107، 110، 115 (ހ)، 116 (ހ) ވަނަ މާއްދާތައް
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 18 (ރ)، (ބ)، 131 (ށ)، 132، 133، 411، 1002 ވަނަ މާއްދާތައް
• 2022/SC-A/42 އަދި 2022/SC-A/43 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢާއިޝަތު ޢާޒިމާ ޝަކޫރު)
• 2020/SC-A/46 (ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް) ވ. އަތަމާ މެރިން އިންޓަނޭޝަނަލް) [2021] SC 79
• 2023/SC-A/15 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ޝިފާޢު) [2023] SC 18
• 2024/HC-A/35 (އާމިނަތު ވ. ޒާހިރު)
• 2020/HC-A/183 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިބްރާހީމް ފުއާދު)
• 2025/HC-B12/18 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޙުސައިން ޒައިދާން ޢަލީ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ޙަވާލާ)