ދިވެހި ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް) ވ. އަތަމާ މެރިން އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕވޓ ލޓޑ

މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ގޮތުން، ބަހެއް، ޢިބާރާތެއް ނުވަތަ ޖުމްލައެއް ބޭނުންކޮށްފައިވާ ގޮތުން ވަކި މާނައެއް ދޭހަވާނަމަ، އެ މާނަ ފުޅާކުރުމަކީ ނުވަތަ އޭގައި ނުހިމެނޭ ކަންތައް ހިމެނުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 15)

ޤާނޫނާއި ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދު މާނަކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށެނީ ޤާނޫނުގެ ޢިބާރާތާއި އޮނިގަނޑުންނެވެ. ޤާނޫނު ކިޔަންވާނީ އެއް ރޮއްޖަކުން ވިޔެފައިވާ އެކަތިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި، އަދި ވަކިވަކި ބައިތައް މާނަކުރަންވާނީ މުޅި ޤާނޫނުގެ ސިޔާސަތާއި މަޤްޞަދުގެ ފުޅާ އިމުގެ ތެރޭގައެވެ. (ޕެރ. 16)

އެއް މަޤްޞަދެއް ހާސިލުކުރުމަށް ލިޔެފައިވާ، އެއް ޕެރެގްރާފުގައިވާ ޖުމްލަތައް ކިޔަންވާނީ އެކުއެކީގައި ގުޅިފައިވާ ޖުމްލަތަކެއްގެ ގޮތުގައި، ވަކިކުރެވޭ މިނިވަން ޖުމްލަތަކެއްގެ ގޮތުގައި ނޫނެވެ. ރަޖިސްޓްރީކުރުމާބެހޭ ޤާނޫނުތަކުގައި "ރަޖިސްޓަރީ ކުރަންވާނެ" ކަމަށްވާ އިލްތިޒާމު ރައްދުވަނީ ސަރުކާރުގެ އޮފީހަކުން އެ ޚިދުމަތް ހޯދަން އެދޭ ފަރާތަށެވެ. (ޕެރ. 18)

ކުލި ދެއްކުމާބެހޭ ގަވާއިދު (2010/R-20) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ އާންމު މާނައާއި އެ މާއްދާގެ އަކުރުތައް (ޚާއްޞަކޮށް (ގ)) އެކުއެކީގައި ކިޔުމުން، ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީގައި އަކަމިން ރެކޯޑުކުރެވިފައިނުވާ ރަށެއްގެ ބިމުގެ އަކަމިން ކަނޑައެޅުމުގެ ސަރވޭ، ހުއްދަލިބިފައިވާ ސަރވޭޔަރަކާ ޙަވާލުކޮށްގެން ކުއްޔަށްހިފާ ފަރާތުގެ ޚަރަދުގައި ކޮށް، ރިޕޯޓު މިނިސްޓްރީއަށް ހުށަހަޅަންވާނީ ކުއްޔަށްހިފާ ފަރާތުންނެވެ. ލޭންޑް އޭރިއާ ރަޖިސްޓްރީކުރިކަމުގެ ލިޔުން މިނިސްޓްރީން ދޫކުރެވޭނީ އެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކުރުމުންނެވެ. (ޕެރ. 18-20، 30)

ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ އަސާސީ ފަލްސަފާއަކީ ދެފަރާތް އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި އެއްބަސްވި އެއްބަސްވުން އޮތް ގޮތަށް ތަންފީޛުކުރުމެވެ. ނަމަވެސް ޚުޞޫމާތަށް ޙައްލެއް ހޯދުމުގެ ޟަރޫރަތު އުފެދޭ ޙާލަތުގައި، ކޮންޓްރެކްޓުގައި ޞަރީޙަ ބަހުން ނުހިމެނޭ ޒިމްނީ މާއްދާތައް ބޭނުންކުރުމަށް ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ އާންމު އުޞޫލުތައް ހުއްދަކުރެއެވެ. ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު (4/91) ބިނާވެފައިވަނީ އިނގިރޭސި ޤާނޫނުގެ ހަމަތަކަށް ކަމުން، އިނގިރޭސި ކޯޓުތަކުގެ ހަމަތައް އިރުޝާދުދޭ މަޞްދަރެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 22-23)

ޒިމްނީ މާއްދާއެއް ދޭހަކުރުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރާ ހަމަތަކަކީ: (ހ) ބުއްދީގެ ހަމަތަކަށް ފެތޭ އިންޞާފުވެރި ގޮތަކަށް ވުން، (ށ) ކޮންޓްރެކްޓުގެ ވިޔަފާރީގެ މަޤްޞަދު ހާޞިލުކުރަނިވި ގޮތަކަށް ވުން، (ނ) ޞަރީޙަ ބަހުން ނުބުނިޔަސް ކަންވާންޖެހޭ ގޮތް ކަމަށް ހާމައަށް ފެންނަން އޮތުން، (ރ) ސާފުކޮށް ބުނެދެވެން އޮތުން، (ބ) ކޮންޓްރެކްޓުގެ ޞަރީޙަ މާއްދާއަކާ ތަޢާރުޟު ނުވުމެވެ. (ޕެރ. 23)

ޒިމްނީ މާއްދާ ތިން ބާވަތެކެވެ: ކޯޓުތަކުން ދޭހަކުރާ، އާދަކާދައިގެ ތެރެއިން ދޭހަކުރާ، އަދި ޤާނޫނުތަކުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޒިމްނީ މާއްދާތަކެވެ. ދެފަރާތް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ޤާނޫނީ ލަފާ ހޯދައި މާލީ ނަތީޖާ އެނގިހުރެ ކޮންޓްރެކްޓު ކޮށްފައިވާނަމަ ކޯޓުން ޒިމްނީ މާއްދާއެއް ދޭހަކުރުމަކީ ދުރު ކަމެކެވެ. އާދަކާދައިން ދޭހަކުރާ މާއްދާއެއް، ކޮންޓްރެކްޓުގެ ޞަރީޙަ މާއްދާއަކާ ނުވަތަ ޤާނޫނެއްގެ މަޤްޞަދާ ފުށުނާރާ، ދާއިރާގައި އެނގިހުރި، އެއްގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރަމުންދާ، ސަބަބުވެރި (އިންޞާފުވެރި، ތެދުވެރި) އާދައަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 24-28)

ޓޫރިޒަމްގެ ބޭނުމަށް ކުއްޔަށްދޭ ރަށެއްގެ އަކަމިން ބެލުމުގެ ސަރވޭ ކުއްޔަށްހިފާ ފަރާތުން ކުރުމަކީ ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީގެ ޢަމަލީ ގޮތާއި އިންޑަސްޓްރީ ޕްރެކްޓިސްއިން ސާބިތުވާ ކަމަކަށްވާތީ، އެއީ ކުލީގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކުއްޔަށްހިފާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ހިނގާ ޒިމްނީ ޝަރުޠެކެވެ. (ޕެރ. 29)

ކުލި ދެއްކުމަކީ ކުލީގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ މައިގަނޑު އިލްތިޒާމެވެ. ކުލީގެ އަދަދު ކަނޑައެޅުމަށް ކުރަންޖެހޭ ސަރވޭ ކުރުމަކީ ވެސް ކުއްޔަށްހިފާ ފަރާތުގެ އިލްތިޒާމަކަށްވާއިރު، ކުލި ނުދެއްކުމުން ކުލީގެ އެއްބަސްވުމުގެ 14 އަދި 20 ވަނަ މާއްދާއާ ޙަވާލާދީ ކުލީގެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރީ ރަނގަޅަށެވެ. (ޕެރ. 31)