ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ޝިފާޢު
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމީ އެ ކުށަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 513 (ށ) ގައިވެސް ބަޔާންވެފައިވާ ކުށަކަށްވާތީ 18 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދަޢުވާ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށެވެ. ހައިކޯޓުން ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކުރާނެ ތަނެއް ނެތް ކަމަށް ނިންމިއިރު، 533 (ށ) ގެ 'ދައުލަތުގެ މުވައްޒަފު' ގެ މާނައިގައި ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކުގެ މުވައްޒަފުން ނުހިމެނޭ ކަމަށް ނިންމިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- ވެމްކޯގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުގެ މަޤާމުގައި ހުރެ، 2017 ގައި މަޤާމުގެ ނުފޫޒު ބޭނުންކޮށްގެން އޭނާގެ މަޞްލަޙަތު ހުރި ކުންފުންޏަކުން ބާޒާރު އަގަށްވުރެ ބޮޑުކޮށް ޑަމްޕް ޓްރަކެއް ގަތުމަށް ހުއްދަދިން ކަމަށް ބުނެ، ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމާއި މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މުޙައްމަދު ޝިފާޢުގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ދައުލަތުގެ ކުންފުންޏެއްގެ މުވައްޒަފަކު މަޤާމުގެ ނުފޫޒު ބޭނުންކޮށްގެން ނާޖާއިޒު ފައިދާ ހޯދައިދިނުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމާއި މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުރުމަށް ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ހުރަސްއަޅާތޯ؛ އަދި ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 533 (ށ) ގައިވާ 'ދައުލަތުގެ މުވައްޒަފު' ގެ މާނައިގައި ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކުގެ މުވައްޒަފުން ހިމެނޭތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- ދައުލަތުން ބުނީ ދެ ޤާނޫނުގެ ކުށް ތަޖުރީމުކުރާ ފަރާތްތައް ތަފާތުވާތީ 18 (ށ) ގައިވާ ފުށުއެރުމެއް ނެތް ކަމަށާއި، ހައިކޯޓުގެ ނިންމުމުން ކޮރަޕްޝަން ޤާނޫނުގެ ބާރު ކެނޑި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 70 (ށ) (2) އާ ޚިލާފުވާ ކަމަށެވެ. ޝިފާޢު ބުނީ ދެ ޤާނޫނުގައިވަނީ އެއް ކުށް ކަމަށާއި، އެއްގޮތް އެހެން މައްސަލަތައް ދޫކޮށްލާފައި މި މައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކުރުމަކީ 220 ވަނަ މާއްދާގެ ހަމަހަމަކަމާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކުގެ މުވައްޒަފުން 533 (ށ) ގެ މާނައިގައި ހިމެނޭތީ ދެ ޤާނޫނުގައިވަނީ އެއް ކުށެވެ؛ އެހެންކަމުން 18 (ށ) ގެ ދަށުން ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތަށް އިސްކަން ދޭންޖެހޭއިރު، އެއީ ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދާއި ޤާނޫނުއަސާސީއާ އެއްގޮތެވެ. ތައުފީޤުގެ މައްސަލައަކީ 18 (ރ) ގެ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުތަކާ ގުޅޭ މައްސަލައެކެވެ. ޕީ.ޖީގެ އިޚްތިޔާރު ޚިލާފަށް ބޭނުންކުރިކަން ސާބިތުނުވެއެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- 2023/HC-B12/2
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- —
ނިންމުން
ބައެއް ބަދަލުކުރިހައިކޯޓުގެ ޙުކުމުގެ ބައެއް ބާޠިލު ('ދައުލަތުގެ މުވައްޒަފު' ގެ މާނައާ ގުޅޭ ބައި)، ބާކީ ބައި ޤާއިމް؛ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ދަށުން އަލުން ދަޢުވާކުރުމަށް ހުރަހެއް ނެތް
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 18 ވަނަ މާއްދާއަކީ ކުރީގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތާއި ކުށާއި އަދަބު ބަޔާންވެފައިވާ އެހެން ޤާނޫނުތަކުން ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތަށް ފުރިހަމައަށް ހިޖުރަކުރުމަށް އެކުލެވިފައިވާ އިންތިޒާމީ އުޞޫލެކެވެ. 18 (ށ) ގެ ދަށުން ބަލަންޖެހެނީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގައިވާ ކުށެއް އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އޮތްތޯއާއި، އެ ކުށަކާ ގުޅުންހުރި އުޞޫލެއް އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އޮތްތޯއެވެ؛ ކުށަކާ ނުވަތަ ކުށަކާ ގުޅުންހުރި އުޞޫލަކާ އެއްވެސް ފުށުއެރުމެއް ވާނަމަ އިސްކަން ދޭންޖެހޭނީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތަށެވެ. (ޕެރ. 14-15، 28، 36)
ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 533 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ 'ދައުލަތުގެ މުވައްޒަފު' ގެ މާނަކުރުމަކީ ހަނި މާނަކުރުމެއް ނޫނެވެ؛ އެ މާނައިގެ ތެރެއަށް ޤާނޫނުން އުފައްދާ މުއައްސަސާތަކާއި، ދައުލަތުގެ އަސާސީ މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާކުރުމަށް އުފައްދާފައިވާ ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކުގެ މުވައްޒަފުން ހިމެނެއެވެ. ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކުގެ މުވައްޒަފުން އެ މާނައިގައި ނުހިމެނޭ ކަމަށް ހައިކޯޓުން ނިންމީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 22-23، 44)
ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 11 ވަނަ މާއްދާއާއި މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޤާނޫނު މާނަކުރަންވާނީ ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުވާ ގޮތަށެވެ. ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކުގެ މުވައްޒަފުން އެ މާނައިން ބޭރުކުރުމުން އެއް ކުށަކަށް ދައުލަތުގެ ތިން ބާރާއި މިނިވަން މުއައްސަސާތަކުގެ މީހުންނަށް ލުއި އަދަބާއި ދިފާޢުތަކުގެ ފުރުޞަތު ލިބި، ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކުގެ މުވައްޒަފުންނަށް ބުރަ އަދަބު ލިބޭނެއެވެ؛ ކުށުގެ ބުރަދަނާ އެކަށީގެންވާ އަދަބު ކަނޑައެޅުމާއި އެއް ކުށަކަށް އެއް އަދަބު ދިނުމަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ މަޤްޞަދުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭތީ، 18 (ށ) ގެ އިސްކަން ދިނުމުގެ އުޞޫލު މި ޙާލަތަށް ތަޠުބީޤުކުރުމަކީ ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 30-33)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ތައުފީޤު ([2021] SC 96) ގައި ބަހުސްކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައިވާ، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ މައްޗަށް އިސްކަން ލިބިގެންވާ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުތަކާމެދުގައެވެ؛ ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމާއި މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނަކީ 18 (ރ) ގައި ހިމެނޭ ޤާނޫނެއް ނޫންކަމުން އެ ނިންމުމަކީ މި މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 24-26)
ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތަށް އިސްކަން ދިނުމުގެ ސަބަބުން ބައެއް ޤާނޫނުތަކަށް އިސްކަން ނުދެވުމަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ތަޞައްވުރުކޮށް 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ފަރުވާ ދީފައިވާ ކަމެކެވެ؛ (ނ) ގައިވާ މުއްދަތު ހަމަވުމަކީ މަޖިލީހުގެ ބާރު ކެނޑިގެންދާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން 18 (ށ) ގެ އިސްކަން ދިނުމުގެ އުޞޫލު ނަގާހައްޓައި ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 70 (ށ) (2) އާއި 143 (ހ) އާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 36-38، 43)
ޖިނާއީ ދަޢުވާއެއް އަނބުރާ ގެނައުމާއި ކޯޓެއްގެ ނިންމުމެއް އިސްތިއުނާފުކުރުމަކީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިފައިވާ އިޚްތިޔާރެކެވެ؛ އެ އިޚްތިޔާރުގެ ބޭނުން ހިފީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ބުނާނަމަ، އެކަން ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހޭނީ އެހެން ބުނާ ފަރާތުންނެވެ. އެއްގޮތް އެހެން މައްސަލަތައް އިސްތިއުނާފުނުކޮށް ދޫކޮށްލުމަކީ ހަމައެކަނި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 220 ވަނަ މާއްދާގެ ހަމަހަމަކަމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފުވިކަން ސާބިތުކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 41-42، 45)
ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތަށް އިސްކަން ދިނުމުގެ ސަބަބުން އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ކުރި ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންދެވުނަސް، އެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ދަށުން އަލުން ކުރުމަށް ހުރަހެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 46)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ) އަދި (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 11 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ) (1)، (ނ) (1)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 513 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 533 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2021 ގެ ދަށުން ގެނެވުނު 4 ވަނަ އިޞްލާޙާއެކު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2000 (ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމާއި މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 17 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 70 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 220 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 223 ވަނަ މާއްދާ
- މުޙައްމަދު ޙަލީމް އަދި އަސްޢަދު ޝަރަފީ ވ. ޔައުގޫބު ޢަބްދުﷲ (ސުޕްރީމް ކޯޓު، 2020 ގެ ޤަޟިއްޔާ؛ ޓެކްސްޓުގައި '8,79C/7-SC/2020')
- [2021] SC 96 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ތައުފީޤު)
- [2022] SC 34 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިބްރާހީމް ސައްމާޙް އަޙްމަދު ފަތުޙީ)
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ 100/Cr-C/2017 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ނޫރުﷲ ސަޢީދު)
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ 553/Cr-C/2018 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ފާޠިމަތު ޝަމްވީލާ)
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- މަޙާޒު ޢަލީ ޒާހިރު، ޑރ. އަޒްމިރާލްދާ ޒާހިރު، ޙުސްނުއްސުޢޫދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.