Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2023/HC-B12/2 · 22 ޖަނަވަރީ 2023 · ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމާ މެދު ނިންމި ގޮތް

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ޝިފާޢު

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމާ މެދު ނިންމިގޮތް

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B1/SHN/(149-2020)/2022/06

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ދަޢުވާކުރުމަށް ހުރަހަކަށްވެދާނެ ދިފާޢަކީ ހަމައެކަނި ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 60 ވަނަ ބާބުގެ ދިފާޢުތަކަށް ހަނިވާތޯ؛ އަދި ދައުލަތުގެ ކުންފުންޏެއްގެ މުވައްޒަފަކު މަޤާމުގެ ނުފޫޒު ބޭނުންކުރި މައްސަލައެއްގައި ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމާއި މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދަޢުވާ އުފުލުމަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ އިސްކަންދިނުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ދައުލަތުގެ ކުންފުންޏެއްގެ މުވައްޒަފަކު 2017 ޑިސެންބަރުގައި މަޤާމުގެ ނުފޫޒު ބޭނުންކޮށް ނާޖާއިޒު ފައިދާ ހޯދައިދިނުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމާއި މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އުފުލިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން ބަލައިގަނެ، ދަޢުވާ މައުޟޫޢީގޮތުން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ނިންމިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ދަޢުވާއަށް ހުރަސްއެޅޭ ދިފާޢަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 60 ވަނަ ބާބުގެ ދިފާޢެއް ކަމަށާއި، ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކުގެ މުވައްޒަފުން ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގައި ނުހިމެނޭތީ 18 ވަނަ މާއްދާ ތަޠުބީޤު ނުވާނެކަމަށެވެ؛ ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ ދެ ޤާނޫނުގައިވަނީ އެއް ކުށްކަމަށާއި ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތަށް އިސްކަންދޭން ޖެހޭކަމަށާއި ތަފާތުކުރުމެއް ހިނގާފައިވާކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ދަޢުވާއަށް ހުރަސްއެޅޭ ދިފާޢުތައް 60 ވަނަ ބާބަށް ހަނި ނުވެއެވެ؛ ދެ ޤާނޫނު ފުށުއަރާތީ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތަށް އިސްކަންދޭންޖެހޭއިރު އޭގެ ދަށުން އޭރު މިއީ ކުށެއް ނޫނެވެ؛ ތަފާތުކުރުމުގެ ނުކުތާ އެކަނި ނިންމުން ބާޠިލު ނުކުރެވޭނެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 120 ވަނަ މާއްދާގެ ބޭނުމަށް ދަޢުވާކުރުމަށް ހުރަހަކަށްވެދާނެ ދިފާޢުތަކަކީ ހަމައެކަނި ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 60 ވަނަ ބާބުގެ ދިފާޢުތައް ކަމުގައި މާނަ ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ ޤާނޫނެއްގައި ކުށަކަށް ނުވާ ކަމަކަށް ދަޢުވާ އުފުލުން، ޤާނޫނުގެ މުއްދަތުގައި ދަޢުވާ ނުއުފުލުން، ނުވަތަ އިޚްތިޞާޞް ނުލިބޭ ކޯޓަކަށް ދަޢުވާ އުފުލުން ފަދަ ހުށަހެޅުންތަކަކީވެސް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ސާދަވަނަ ބާބުގެ ދަށުން ހުށަހެޅޭނެ ހުށަހެޅުންތަކެކެވެ.
  2. 2021/HC-B12/40 ގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ގެ ދަށުން ހެކި ބަލައިނުގަތުމަށް އެދޭ ހުށަހެޅުމެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ބާޠިލްކުރުމާ ގުޅޭ އުޞޫލެކެވެ؛ އެއީ ދަޢުވާކުރުމަށް ހުރަސްއެޅޭ ދިފާޢުތައް 60 ވަނަ ބާބަށް ހަނިކުރާ އުޞޫލެއް ނޫނެވެ.
  3. ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައި ހިމެނޭ ޚާއްޞަ ޤާނޫނަކާ ފުށުއަރާނަމަ އިސްކަންދޭނީ އެ ޚާއްޞަ ޤާނޫނަށެވެ؛ ނަމަވެސް އެ ލިސްޓުގައި ނުހިމެނޭ ކުށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އެހެން ޤާނޫނެއްގައިވާ ކުށަކާއި ނުވަތަ ކުށާ ގުޅޭ އުޞޫލަކާ ފުށުއަރާނަމަ، 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އިސްކަންދޭންޖެހޭނީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތަށެވެ.
  4. ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމާއި މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 513 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވަނީ އެއް ކުށެވެ؛ 'ދައުލަތުގެ މުވައްޒަފުން' މާނަކުރުމުގައި ދެ ޤާނޫނު ފުށުއަރާތީ، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމަށްފަހު ހިނގި ޢަމަލަކަށް ދަޢުވާ އުފުލަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ދަށުންނެވެ؛ އޭގެ ދަށުން ކުށަކަށް ނުވާ ޢަމަލަކަށް ކޮރަޕްޝަން ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދަޢުވާ އުފުލުމަކީ އިސްކަންދިނުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ.
  5. ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމާއި މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުތަކުގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭ ޤާނޫނަކަށްވާތީ، ޚާއްޞަ ޤާނޫނަށް އިސްކަންދިނުމާބެހޭ 2021/SC-A/18 ގެ އުޞޫލު މި ޙާލަތަށް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ.
  6. މަތީ މަރުޙަލާއަކަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ނިންމުން ބިނާވާނެ ގިނަ ސަބަބުތައް ހުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމަކަށްވާތީ، އެއްގޮތް މައްސަލަތަކުގައި ދައުލަތުން ކުރިން އިސްތިއުނާފު ނުކުރި ކަމަކީ ހަމައެކަނި އެކަމުގެ މައްޗަށް ތަފާތުކުރުމެއް ހިނގާފައިވާކަމަށް ބެލެވޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.