Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2025/HC-B12/38 · 23 ނޮވެމްބަރު 2025 · ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމާ މެދު ނިންމި ގޮތް

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނަން ފޮރުވާފައި

މި ޤަޟިއްޔާގައި ފަރާތްތަކުގެ ނަން ފޮރުވާފައި.

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ތ. ވޭމަންޑޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު N11C/SHN(20/N11C/2023)2025/02

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުޑަކުއްޖަކާ ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ދަޢުވާއެއްގައި، ދައުލަތުގެ ހެކިންގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައިވާ ދެ ކުޑަކުދިން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ދިފާޢީ ހެކިންގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަތުމަށް ދަށުކޯޓުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ މަރުޙަލާގައި ނިންމި ނިންމުން ޞައްޙަތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 3 ވަނަ ނަންބަރަކީ ޝަރީޢަތް ފެށުމުގެ ކުރިން ހެކި ބަލައިގަތުމުގެ (admissibility) މަފްހޫމާ ގުޅޭ މާއްދާއެވެ. ހެކި ބަލައިގަތުމުގެ ޖައުހަރީ އުޞޫލަކީ ޝަރީޢަތަށް ބަލައިގަނެވޭނީ ގުޅުން އޮތް (relevant) ހެއްކެއް ކަމަށްވުމެވެ. (ޕެރ. 13–15)
  2. ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 33 އާއި 114 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ގުޅުން ހުރުމަކީ ސާބިތުކުރަން ބޭނުންވާ ވާޤިޢާއާއި ހެއްކާ ދެމެދު އޮންނަ ޤާނޫނީ އަދި މާއްދީ ގުޅުމެވެ. ޚަޞްމަކު ހުށަހަޅާފައިވާ، ގުޅުންހުރި، ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުން ހުއްދަކުރާ ހެއްކެއް ކޯޓަށް ބަލައިގަނެވޭނެއެވެ. އަދި ޤާނޫނުގައި އެހެންގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާނަމަ ގުޅުންހުރި ހެއްކަކީ 116 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަލައިގަނެވޭ ހެއްކެކެވެ. (ޕެރ. 16–18)
  3. ނުގަވާއިދުން ހެއްކެއް ބަލައިގެންފައިވާ ނުވަތަ އެއްކިބާކޮށްފައިވާކަމަށް ބުނެ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން، އެކަމުގެ އިތުރުން އެކަމުގެ ސަބަބުން ޢަދުލުއިންޞާފު އެއްކޮށް ގެއްލިފައިވާކަން ދައްކައިދޭންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19، 24)
  4. ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ މަރުޙަލާގައި ހެއްކެއް ބަލައިގަތުމަކީ އެ ހެއްކެއްގެ ޞައްޙަކަން ކަނޑައެޅުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޕްރައިމާ ފޭޝީ ނިންމުމެއް ކަމުން، ފަނޑިޔާރު ކަނޑައަޅާނީ ހެއްކެއް ޝަރީޢަތަށް ހުށަހަޅައި އެއާމެދު ބަހުސްކުރެވިދާނެ ހެއްކެއްތޯ ކަމެވެ؛ ދެފަރާތުގެ ޤާނޫނީ ޚިޔާލުތަފާތުތަކުގައި އެ މަރުޙަލާގައި ގޮތެއް ނިންމާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 20–21)
  5. ދައުލަތުން ހުށަހެޅި ހެކިން ދިފާޢީ ހެކިންގެ ގޮތުގައި ހުށަހެޅުމުން އެ ހެކިން ބަލައިގަތުން މަނާކުރާ ޞަރީޙަ ޤާނޫނީ ނައްޞެއް ނެތެވެ. ދިފާޢުން އެ ހެކިން ހާޒިރުކުރަން އެދޭ ސަބަބަކީ ދައުލަތުން ހެކިން ހުށަހަޅާފައިވާ ދާއިރާއާ ތަފާތު ދާއިރާއަކުން ސުވާލުކޮށް ވާޤިޢާ ކަށަވަރުކުރުން ކަމުގައިވާނަމަ، އެ ހެކިން ބަލައިގަތުމަށް ނިންމުމަކީ ބަދަލުގެންނަންޖެހޭ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 23، 28)
  6. ދަށުކޯޓުގައި ހުށަނާޅާ ބަހުސެއް (މިސާލަކަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 35 ވަނަ މާއްދާއާއި ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 8 ވަނަ މާއްދާ ބިނާކޮށް ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތާ ގުޅުވައިގެން ކުރާ ބަހުސް) ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 އާއި 45 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފުގައި އާ ބަހުސެއްގެ ގޮތުގައި ހައިކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ވަކި ޙާލަތްތަކަށް ނިސްބަތްވާ މާއްދާތަކެއް (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 108(ށ) އާއި 111) އެ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެފައި ނުވާ ހިނދު ތަޠުބީޤުވާނެކަމަށް ބަލައި ގޮތެއް ނިންމާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 25–27)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.