މުޙައްމަދު ޔަމާނީ ޖައުފަރު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާނުކުރާ މައްސަލައެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ނިންމި (ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލެއް ނުގެނެސް)
ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B3/SHN/(686,687,688-2023)/2025/4
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ފުލުހުންނާއި ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނާ ދެމެދު ޖޮއިންޓް އިންވެސްޓިގޭޝަން އެއްބަސްވުން ހެދުމުގެ ކުރިން ފުލުހުން ހޯދި ހެކި ޤާނޫނާ ޚިލާފު ހެކިކަމަށް ބުނެ ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުން ބަލައިނުގަތުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުމަކީ ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ބާވަތުގެ ނިންމުމެއްތޯ، އަދި އެއީ 2022/SC-A/77 ޤަޟިއްޔާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދާފައިވާ ހެކިކަމަށް ބުނެ ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހަޅައި، ހެކީގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ދެފަރާތުގެ މެދުގައި ޚިލާފު އުފެދިއްޖެނަމަ، ތަފްޞީލީ ގޮތެއް ނުނިންމައި އެ ހެއްކަކީ ޝަރީޢަތަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެއްކެއްކަމުގައި ބަލައިގަނެ، އޭގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ގޮތް ކަނޑައަޅަންވާނީ މައުޟޫޢީ ޝަރީޢަތުގެ ތެރޭގައެވެ؛ ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހެއްކެއް ބަލައިގަތުމަކީ ތަޢުނުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނެތް މުޠުލަޤު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 21–24، 2022/SC-A/75 ގެ 36 އަދި 40 ވަނަ ޕެރެގްރާފް)
- ހެކި ބަލައިގަތުމަށް ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ނިންމާ ނިންމުމާމެދު މައުޟޫޢީ ޝަރީޢަތުގެ ތެރެއިން ތަޢުނުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބޭތީ، އެފަދަ ނިންމުމަކާ ގުޅޭ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކަކީ ހައިކޯޓުގެ އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރާ ނުކުތާތަކެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 25–28، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު)
- 2022/SC-A/77 ޤަޟިއްޔާގައި ތަޙްޤީޤު ބާޠިލުވީ ފުލުހުންގެ ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގެ ތެރޭގައި ކުރި ޢަމަލުތައް ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނުގެ އެއްވެސް ދައުރެއް ނެތި ފުލުހުން އެކަނި ތަޙްޤީޤުކުރުމުންނެވެ (nemo judex in causa sua)؛ ކޮމިޝަނުން މައްސަލަ ތަޙްޤީޤުކުރަން ނިންމައި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ބަޔާން ނަގައި، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފޮނުވަން ނިންމީ ކޮމިޝަނުން ކަމަށްވާނަމަ، ފުލުހުން ހޯދި ލިޔެކިޔުންތައް ކޮމިޝަނުން ބޭނުންކުރުމަކީ އެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 31–35، ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ)
- ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނުގެ ޤާނޫނުގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޤާނޫނީ ބާރު ލިބިގެންވާ އެހެން އިދާރާއެއްގައި ހުރި މަޢުލޫމާތު ކޮމިޝަނުގެ ތަޙްޤީޤަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ؛ މި މާއްދާގެ މާނައިގެ ތެރޭގައި ހެކިންގެ ބަޔާން ހިމެނޭތޯ ފަދަ ސުވާލުތަކާމެދު ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ މަރުޙަލާގައި ހައިކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައެޅިއްޖެނަމަ 2022/SC-A/75 އަދި 2022/SC-A/85 ގައި ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލު ތަޠުބީޤުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ގެއްލިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 34، 37)
- ހެއްކެއް ޝަރީޢަތަށް ބަލައިގަތުމުގެ އާންމު އުޞޫލަކީ ވަކި ކަމެއް ސާބިތުކުރުމަށް ހަރުދަނާ ނުވަތަ މައްސަލައާ ސީދާ ގުޅުންހުރި ހެއްކެއް ބަލައިގަތުމެވެ؛ ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގައި މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢަށް ސީދާ އަސަރުކުރާ ގޮތަކަށް ދަށުކޯޓަށްވެސް އިސްތިއުނާފީ ކޯޓަށްވެސް ގޮތެއް ނުނިންމޭނެއެވެ. (ޕެރ. 40–41، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ޝަނީޒް ޢަބްދުﷲ)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 76، 117 އަދި 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3)
- ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގައި ފުލުހުން ޢަމަލުކުރާނެގޮތުގެ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 159 އަދި 160 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 27/2015 (ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނުގެ ޤާނޫނު) ގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތާއި ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނާ ދެމެދު ވި ޖޮއިންޓް އިންވެސްޓިގޭޝަން އެއްބަސްވުމުގެ 3 ވަނަ މާއްދާ (17 އޭޕްރީލް 2023)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/SC-A/75 (އިސްމާޢީލް އިފްހާމް މުޙައްމަދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް) ޤަޟިއްޔާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/SC-A/77 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުލްމުހައިމިން އަދި އިތުރު 7 ފަރާތެއް) ޤަޟިއްޔާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/SC-A/85 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މިޢުޝާރު ޞާލިޙު) ޤަޟިއްޔާ
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.