—

އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހައިކޯޓުގެ ޤަވާޢިދުގައި ކަނޑައެޅި ބަޔާންވެގެންވާ މުއްދަތަށްވުރެ ފަހުގެ ތާރީޚެއްގައި މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވިޔަސް، ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތުގައި އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވުނު ސަބަބުތައްކަމަށް ހުށަހަޅާ ސަބަބުތަކުގެ މައްޗަށާއި، މައްސަލައިގެ ބާވަތަށް ހައިކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުން ރިޢާޔަތްކުރައްވައި، އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަ ދެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 3(ހ))

ދައުލަތުގެ ފަރާތުން މީހެއްގެ މައްޗަށް ޤަޞްދުގައި މީހަކު މަރާލުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ އުފުލާނަމަ، ޤަޞްދު މަރެއްގައި ހުރުން ލާޒިމްވާ 03 ރުކުން — މަރާލެވުނު މީހާއަކީ ދިރިހުރި އަދި ލޭ އޮހޮރުވުން މަނާކުރެވިފައިވާ މީހެއްކަމުގައި ވުމާއި، އެމީހާ މަރުވީ ޤާތިލް ކުރި ޢަމަލުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ކަމަށްވުމާއި، ޤާތިލް ކުޅަ ޢަމަލަކީ އެމީހާ މަރާލުމުގެ ނިޔަތުގައި ކުޅަ ޢަމަލެއްކަމުގައިވުން — ކުށުގެ ޢަމަލުގައި ފުރިހަމަވެފައި އޮތްކަން ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3(ބ))

ޢާއްމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ސާބިތުކުރުމުގައި ބެލެވޭ މިންގަނޑަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައި ބުނާ އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ޝައްކެތްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުކޮށްދިނުން ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އިސްލާމްދީނުގައި ޢުޤޫބާތް ކަނޑައެޅިފައިވާ މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން ޤިޞާޞް އަދި ޙައްދުގެ މައްސަލަތައް ސާބިތުކުރުމުގައި ބަލަންޖެހޭނީ އެއްވެސް ޝައްކެތްނެތް މިންގަނޑުން ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމުގެ މައްޗަށެވެ. (ޕެރ. 3(ބ))

ޤިޞާޞް އަދި ޙައްދުގެ މައްސަލަތައް އެއްވެސް ޝައްކެތްނެތް މިންގަނޑުން ސާބިތުކުރަންޖެހޭ އޮތުމަށާއި "ޤަރީނަތުލް ބަރާއާ" (presumption of innocence) ގެ ޢާއްމު ޤާނޫނީ މަބްދައުއަށް ބަލާއިރު، މިފަދަ މަރުގެ މައްސަލަތަކާއި ގުޅިގެން ހުށަހެޅޭ ހެކިތަކާއި ދަލީލުތައް ފަނޑިޔާރު ތަޤްޔީމްކޮށް ވަޒަންކުރުމަށްފަހު، އެހެކިތަކާއި ދަލީލުތަކުން ނުކުންނަ ނަތީޖާތަކުގެ މައްޗަށް ބުރަވެހުރެ، އެއްވެސް ޝައްކެތް ނެތް މިންވަރަށް އިޤްތިނާޢުވެގެންމެނުވީ މިފަދަ މައްސަލައެއް ސާބިތުވެއްޖެކަމަށް ކަނޑައެޅިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3(ކ))

ޢަދުލުވެރިކަން އޮތް މީހެއްކަމާމެދު ތުހުމަތު އުފެދޭ މަޙައްލެއްގައި ހުރި ފަރާތެއްގެ ބަސް، ޙާދިސާ ފެނުނު އެހެން ފަރާތްތަކާ ޚިލާފަށް ދީފައިވާއިރު، އިތުރު އެހެން އެއްވެސް ޤަރީނާއެއް ނެތި ހަމައެކަނި އެފަދަ ބަހެއްގެ މައްޗަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ޤަސްދު މަރުގެ މައްސަލައެއްގައި އެބަހުގެ މައްޗަށް ބުރަދަނެއް ދެވިދާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވެން ނެތެވެ. (ޕެރ. 3(ކ)(7))

ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދެވޭ ހެކިބަހަކީ، އެއާމެދު ޝަރީޢަތުގައި ސުވާލުކުރެވި ސާފުކޮށް ޝަރީޢަތަށް ކަންވެފައިވާގޮތް ހާމަކުރެވެންޖެހޭ ހެކިބަހަކަށްވުން ޝަރުޢީ ގޮތުން ލާޒިމްވެގެންވެއެވެ؛ އަދި ދަޢުވާ ހުށަހަޅާ ފަރާތުން ޝަރީޢަތަށް ޙާޟިރުކުރާ ހެކިންނާއި ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ލިބިދިނުމަކީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤެކެވެ. (ޕެރ. 3(ކ)(8))

ހެކިވެރިޔާ ޝަރީޢަތުގައި ހަމައެކަނި ބުނެފައިވަނީ ތަޙްޤީޤަށް ބަޔާނެއް ދީފައިވާނެކަމަށް ނަމަ، އެއީ ޝަރީޢަތަށް ކަމެއް ސާބިތުކުރުމަށް ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި އެކަމެއް ކުރަނިކޮށް ދުށްގޮތަށް އެކަމަކާއި އެކަންކުރި ބައެއް ސިފަކޮށް ބަޔާންކޮށްދޭންޖެހޭ އުސޫލުން ދީފައިވާ ހެކިބަހެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެން ނެތެވެ. (ޕެރ. 3(ކ)(8))

ޖަމާޢަތް ހަދައިގެން ބަޔަކު މީހަކު މެރުމަށް އެބައިމީހުންގެ ޤަޞްދު އޮތްކަން ޝަރުޢީ މިންގަނޑުތަކުން ސާބިތުވާހިނދު، އޭނާ މެރުމުގައި އޭގެތެރެއިން ކޮންމެ މީހެއްގެ ފިޢުލު އެއީ އޭގެ ޒާތުގައި އޭނާގެ ފުރާނަ ދުއްވާލަނިވި ފިޢުލެއްކަމަށް ނުވިނަމަވެސް، އެ އެންމެން އޭނާގެ ގައިގާ ތެޅުމުގެ ޤަޞްދުކޮށް ތެޅި ތެޅުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އޭނާ މަރުވެއްޖެނަމަ އެ އެންމެންގެ ކިބައިން ޤިޞާޞް ހިފޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3(އ))

ގިނަ ބަޔަކުވެގެން މީހަކު މަރާލުމުގައި ބައިވެރިވެއްޖެނަމަ، އެމީހަކު މަރާލުމުގައި ބައިވެރިވި އެންމެންގެ މައްޗަށް ޤިޞާޞް ހިފޭނީ އެކަމުގައި އެފަދަ މީހަކު ބައިވެރިކަން އެއްވެސް ޝައްކެތްނެތް މިންވަރަށް ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވާން އޮންނަ ޙާލަތުގައެވެ. (ޕެރ. 3(އ))