މުޙައްމަދު ޝިފްރާޒް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ޖިނާއީ ކޯޓުން 2008 ޖުލައި 29 ގައި 4 މީހުން ޤަޞްދުގައި މީހަކު މަރާލުމުގެ ކުށުން ކުށްވެރިކޮށް، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 88 (ރ) ގެ ދަށުން މެރުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ. އެ 4 މީހުންގެ ތެރެއިން ދެމީހެއްގެ ޙުކުމް ހައިކޯޓުގެ 2008/HC-A/295 އާއި 2015/HC-A/213 ޤަޟިއްޔާތަކުން ކުރިން ބާޠިލުކޮށްފައިވެއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- 2006 ވަނަ އަހަރު 4 މީހުން ގެއަކަށް ވަދެ މީހަކަށް ލަކުޑިފަތިބުރިތަކުންނާއި އަތުންނާއި ފައިން ތަޅާ މާރާމާރީ ހިންގުމުން، ފަރުވާ ދެމުންދަނިކޮށް އެމީހާ މަރުވި މައްސަލައެކެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ޤަޞްދުގައި މީހަކު މަރާލުމުގެ ކުށުގައި 2008 ގެ ކުރިން ޖިނާއީ ކޯޓުން ކުށްވެރިކޮށް މެރުމަށް ކުރި ޙުކުމުގައި، ތަޙުޤީޤަށް ދީފައިވާ އަދި ފަހުން ރުޖޫޢަވި އިޢުތިރާފާއި، ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ރަށުކޯޓު މެދުވެރިކޮށް ލިޔުމުން ނެގި ހެކިބަހަށް ބިނާކޮށް ކުށް ސާބިތުކުރުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 އާއި 52 ވަނަ މާއްދާތަކާ އެއްގޮތް ތޯއެވެ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- އިސްތިއުނާފުކުރި ދެފަރާތުން ބުނީ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށާއި، މަރުވީ ކާކު ޖެހި ފަހަރަކުންކަން ނޭނގޭކަމަށާއި، ތަޙުޤީޤީ އިޢުތިރާފަކީ އަނިޔާކޮށްގެން ނެގި ބަޔާނެއްކަމަށާއި، އެހެން ދެމީހެއްގެ ޙުކުމް ހައިކޯޓުން ބާޠިލުކޮށް ދައުލަތުން އިލްތިމާސް ނުކުރުމުން ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލް ޙުކުމެއްކަން ދައުލަތުން ޤަބޫލުކޮށްފައިވާކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ތަޙުޤީޤީ އިޢުތިރާފަށް ޝަރީޢަތުގައި އިންކާރުކޮށްފައިވާތީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ގެ ދަށުން އެއަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރެވޭނެކަމާއި، ތިން ހެކިވެރިންގެ ހެކިބަސް ރަށުކޯޓު މެދުވެރިކޮށް ލިޔުމުން ނަގައި ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީފައިވާތީ 51 (ކ) ގެ ޙައްޤު ހިފެހެއްޓިފައި ނުވާކަމާއި، އެއް ހެކިވެރިއެއްގެ ޢަދުލުވެރިކަމާމެދު ސުވާލު އުފެދޭކަމާއި، ނުސީދާ ހެއްކަކަށް ހުރީ މެޑިކޯ ލީގަލް ރިޕޯޓު އެކަނިކަމަށް ބަލައި ޙުކުމް ބާޠިލުކުރިއެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ކްރިމިނަލް ކޯޓު 1664/JC/2006
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު، އަލުން ބެލުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ފޮނުވި
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
އަލަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށޭ ޖިނާއީ ޤާނޫނެއް ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ކުރިން ހިނގި ވާޤިޢާތަކަށް ނުހިންގޭނެ ނަމަވެސް، މުއްތަހަމަށް ބޮޑަށް ފަހިވާ ޤާނޫނެއްނަމަ ނިހާއީ ޙުކުމެއް ކަނޑައެޅިފައިނުވާ ކޮންމެ ވާޤިޢާއެއްގެ މައްޗަށް ރަޖްޢީކޮށް ތަޠްބީޤުކުރެވިދާނެކަމަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 ވަނަ މާއްދާގައި ޝާމިލްވެގެންވެއެވެ. އެހެންކަމުން 2008 ގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޖިނާއީ އިޖުރާއީ ޙައްޤުތައް ކުރިން ހިނގި މައްސަލައިގެ އިސްތިއުނާފުގައި ތަޠްބީޤުވެއެވެ. (ޕެރ. 3.3)
ކުށުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކޮންމެ މީހަކަށް، ދަޢުވާ ހުށަހަޅާ ފަރާތުން ހާޟިރުކުރާ ހެކިންނާ ސުވާލުކުރުމާއި، އަމިއްލަ ހެކިން ހާޟިރުކޮށްދިނުމަށް އެދުމުގެ ޙައްޤު ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) ގެ ދަށުން ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 3.3)
ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވާ އިޢުތިރާފު ފިޔަވައި އެހެން އިޢުތިރާފެއް ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާ). ޝަރީޢަތުގައި ދަޢުވާއަށް އިންކާރުކޮށް ރުޖޫޢަވެފައިވާ ތަޙުޤީޤީ އިޢުތިރާފަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ޤަޟާއީ ނޫން އިޢުތިރާފަކުން ދަޢުވާ ސާބިތުވާނީ އެހެން ހެކިތަކެއް ފަދައިން ފަނޑިޔާރަށް އެކަމާމެދު ޤަނާޢަތްވެގެން އެކަންޏެވެ. (ޕެރ. 3.4، 3.5)
ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ، ރަށުކޯޓު މެދުވެރިކޮށް ލިޔުމުން ނެގި ހެކިބަހަކީ، ވާޤިޢާ ދުށް ގޮތަށް ޝަރީޢަތުގައި ސިފަކޮށްދީ ސުވާލުކުރެވި ސާފުކުރެވޭ ހެކިބަހެއް ނޫންކަމުން، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) ގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުވާ ފުރިހަމަ ހެކިބަހެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3.4)
މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލަތަކުގައި ޝާމިލްވެ އުޅޭ، ޖަލުން ފިލައިގެން އުޅޭ ފަދަ ހެކިވެރިއަކީ އޭނާގެ ބަހުގެ ޢަދުލުވެރިކަމާމެދު ތުހުމަތު އުފެދޭ މަޙައްލެއްގައި ހުރި ފަރާތެކެވެ. (ޕެރ. 3.5؛ 2015/HC-A/213)
ޤަރީނަތުލް ބަރާއާގެ މަބްދައުގެ ދަށުން، ހުށަހެޅޭ ހެކިތައް ވަޒަންކުރުމަށްފަހު ޔަޤީނާ ގާތްކުރާ މިންވަރަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަނާޢަތްވެގެން މެނުވީ ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ޙުކުމް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ހެކި ބެހެނީ ސީދާ ދަލީލު (ހެކިބަސް، އިޢުތިރާފު) އާއި ނުސީދާ ދަލީލު (ޤަރީނާ، މާއްދީ ހެކި، ފޮރެންސިކް ހެކި) އަށެވެ؛ ސީދާ ހެކިބަހަކީ ފަސް ޙިއްސުގެ ތެރެއިން ޙިއްސަކަށް އެނގިފައިވާ ކަމެއް ޚަޞްމުން ފިޔަވައި މީހަކު ދޭ ބަޔާނެވެ. (ޕެރ. 3.5، 3.6)
ހެކިބަސް ނެގުމުގައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 (ކ) ގެ އުޞޫލަށް ތަބާނުވެ، ދިފާޢު ބިނާކުރުމުގެ އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތު ނުދީ ކުރާ ޖިނާއީ ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށް، އަލުން ބެލުމަށް ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 46 (ށ) ގެ ދަށުން ދަށުކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމް)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 14/2013 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖަލުތަކާއި ޕެރޯލްގެ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރު
- 2015/HC-A/213
- 2008/HC-A/295
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޙަސަން ޢަލީ، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.