ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ސުފްޔާން އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް

ނަތީޖާ: ތިން ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅި ބައި ބާޠިލުކޮށް، އަލުން ބެލުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ފޮނުވި

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޤަސްދުގައި މީހަކު މަރާލުން، ދަށު ކޯޓުން ވާގިއާ ކަށަވަރުކޮށް ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރިގޮތެއް އެނގެން ނެތުން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 707/Cr-C/2012

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޤަސްދުގައި މީހަކު މަރާލުމުގެ ދަޢުވާގައި، ގިނަ ހެކި ޤަރީނާ ހުށަހެޅިފައިވާއިރު، ތިން މުއްތަހަމުންގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުނުވާކަމަށް ސަބަބު ބަޔާންނުކޮށް ހަމައެކަނި ކާފީ ހެކި ނެތްކަމަށް ބުނެ ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅުން ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ އެއްގޮތްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ޕާކެއްގައި ހުރި މީހަކަށް ބަޔަކު ހަމަލާދީ ވަޅިން ޖެހުމުން އޭނާ މަރުވި ހާދިސާއެއްގައި، ހަތަރު މީހެއްގެ މައްޗަށް ޤަޞްދުގައި މީހަކު މަރާލުމުގެ ދަޢުވާ ކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އެއް މީހެއްގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުކޮށް ޤިޞާޞްގެ ޙުކުމްކޮށް، ބާކީ ތިން މީހުންގެ މައްޗަށް ސާބިތުވާވަރަށް ކާފީ ހެކި ނެތްކަމަށް ބުނެ ބަރީޢަކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ ހަމަ އެ ހެކިންގެ ހެކިބަހާއި ވީޑިއޯ އެނަލިސިސް ރިޕޯޓާއި އިތުރު ޤަރީނާއިން ތިން މީހުންގެ ބައިވެރިވުން އެނގޭކަމަށާއި އެއީ ޤާނޫނީ އަދި ޝަރުޢީ ގޮތުން ޤަޞްދު މަރުކަމަށެވެ؛ ތިން ފަރާތުން ބުނީ ސާބިތުވާވަރަށް ހެކި ނެތްކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ދަށު ކޯޓުގެ ރިޕޯޓުގައި ތިން މީހުންނާ ގުޅޭ ހެކި ވަޒަންކުރިގޮތެއް ނުވަތަ ސަބަބެއް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާތީ، ވާޤިޢާ ކަށަވަރުކޮށް ގޮތް ކަނޑައަޅަންވާނީ ދަށު ކޯޓުންކަމަށް ބަލައި މައްސަލަ އަނބުރާ ފޮނުވިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ހައިކޯޓުން އިސްތިއުނާފީ މައްސަލަތައް ބަލަނީ ދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކަކީ އަސާސްކަމުގައި ބަލައިގެންނެވެ؛ ހައިކޯޓަކީ ވާޤިޢާތައް ކަށަވަރުކޮށް މުޅި މައްސަލަ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގައި ބަލާ ކޯޓެއް ނޫނެވެ؛ ދަށު ކޯޓުގައި ނުބެލި ކަންކަން ހުރިނަމަ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް ކަނޑައަޅައި އަލުން ބެލުމަށް ދަށު ކޯޓަށް ފޮނުވިދާނެއެވެ.
2. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ A/100-2020/SC (އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން) ގައިވާ ގޮތުން، ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކާއި އެ ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތާއި ޙުކުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބުތައް ލިޔެ ބަޔާންކުރުމަކީ އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތެއް ކުރެވުމުގެ މައިގަނޑު އުންސުރެކެވެ؛ މައްސަލަ ސާބިތުނުވާނަމަ ސާބިތުނުވި ސަބަބު ޚަޞްމުންނަށް ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ؛ ސަބަބު ބަޔާންނުކުރާ ޝަރީޢަތަކީ ސައްޙަ ޝަރީޢަތެއްކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
3. ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމަށް ހެކި ޤަރީނާ ހުށަހެޅިފައިވާ ޙާލަތުގައި، ސާބިތުވާވަރަށް ކާފީ ހެކި ދައްކާފައިނުވާކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނެލުމަކުން ނުފުދޭނެއެވެ؛ ހެކި ޤަރީނާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ހެކި ވަޒަންކޮށް، މައްސަލައިގެ ވާޤިޢާ ކަށަވަރުކޮށް ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރަންވާނެއެވެ.
4. ސިއްރު ހެކިން މުއްތަހަމުން ދަނެފަރިތަ ނޫންކަމުން ފާހަގަކުރުމާއި ހާދިސާ ކިޔައިދިނުމުގައި ތަފާތުތައް ހުރިނަމަވެސް، ބައިވެރިވުމަށް އެ ހެކިބަސްތަކުން ދަލާލަތުކުރޭތޯ ބަލަންޖެހޭނެއެވެ؛ ސީސީޓީވީ ފުޓޭޖާއި ވީޑިއޯ އެނަލިސިސް ރިޕޯޓާއި ފިންގަރޕްރިންޓް ރިޕޯޓު ފަދަ ހެކި އެކުގައި ޖުމްލަގޮތެއްގައި ބަލަންޖެހޭނެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ހައިކޯޓުން މައްސަލަ ބެލުމުގެ އާންމު އުޞޫލު ބަޔާންކުރާ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ) (ލިޔުމުގައި '23 ވަނަ މާއްދާ')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް)
• A/100-2020/SC