ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ޤަޟާއީ ސާބިޤާތައް

Maldives Higher Courts Case Law

Saeed Lex
2016/HC-A/128

—

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު
ސުޕްރީމް ކޯޓުން ދަމަހައްޓާފައިޙުކުމުގެ ހާލަތު
ހައިކޯޓު · 24 އޭޕްރީލް 2016ބާވަތް: މަދަނީ

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
—
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓު: 2016/SC-A/16 — ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ދަމަހައްޓާފައި

ކޯ ޓާމްސް

—

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅީ ދެފަރާތުގެ މެދުގައި 3 މަސްދުވަހަށް ވުރެ ކުރުނޫން ނޯޓިސްއެއް ދޭންޖެހޭ ޟިމްނީ އެއްބަސްވުމެއް ވާކަމަށާއި، ފޮނުވާފައިވާ ނޯޓިސް ބާޠިލު ކަމަށެވެ. 18 މަސްދުވަހުގެ ނޯޓިހާއި ގުދަނާއި އިސްކަމާ ބެހޭ އެދުންތައް ބަލައިނުގަތެވެ.
ވާޤިޢާ
ދައުލަތުން އިބްރާހީމް ޚަލީލަށް 2003 ގައި އެއް އަހަރަށް ކުއްޔަށްދިން މާލޭ ހުޅަނގު ބަނދަރުގެ ފިހާރައެއް، އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމަށްފަހުވެސް ކުލި ބަލައިގަނެ ބޭނުންކުރަން ދޫކޮށްފައި އޮތުމަށްފަހު، 27 ދުވަހުގެ ނޯޓިހަކުން ތަން ހުސްކުރުމަށް ދައުލަތުން އެންގިއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ދައުލަތުގެ ފިހާރައެއް ކުއްޔަށްދިން އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމަށްފަހު، ދައުލަތާއި ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތާ ދެމެދު ތަން ހުސްކުރުމަށް 3 މަސްދުވަހުގެ ނޯޓިސް ދޭންޖެހޭ ޟިމްނީ އެއްބަސްވުމެއް ވުޖޫދުވެފައިވޭތޯ، އަދި ދައުލަތަށް ދަޢުވާއަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދަށުކޯޓުން ދީފައިވޭތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ދައުލަތުން ބުނީ ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ޙުކުމްކުރި ކަމަށާއި، ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާއާއި މާލިއްޔަތު ގަވާއިދުގެ 6.05 (ރ) އަށް ރިޢާޔަތް ނުކޮށް ޟިމްނީ އެއްބަސްވުމެއް ވާކަމަށް ނިންމި ކަމަށާއި، ކިތާބީ ހެއްކެއް ނެތި އެހެން ފަރާތެއްގެ އެއްބަސްވުމަކަށް ރިޢާޔަތްކުރި ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
2003 ގެ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު 2004 ގައި ހަމަވެފައިވާއިރު، މާލިއްޔަތު ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ކުލީގެ އެއްބަސްވުމެއް ދެފަރާތުގެ މެދުގައި ވެފައިވާކަން ލިޔެކިޔުންތަކުން ނޭނގޭތީ، ނޯޓިސް ބާޠިލުކުރި ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ކަމަށް ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1 މައްސަލައަކީ ދެފަރާތުގެ ދެމެދު ވެވުނު އެއްބަސްވުމާއި، އެއެއްބަސްވުމުގެ ފަހުން އުފެދުނު ކަންތައްތަކަކާ ގުޅޭ، އެދެފަރާތް ހިމެނޭ މައްސަލައެއްކަން ދަޢުވާ ފޯމަށާއި އިސްތިއުނާފަށް ބެލުމުން އެނގެންއޮންނަކަމުން، އެމައްސަލާގައި ތިންވަނަ ފަރާތްތަކުގެ މަޞްލަހަތު އޮތްކަމަށް ނުފެންނާތީ، މައްސަލައިގެ ތެރެއަށް ތަދައްޚުލުވުމުގެ ފުރުސަތު އެފަރާތްތަކަށް ދިނުމަށް ޝަރީޢަތަށް ނުފެނެއެވެ.)

HN2 ދަށުކޯޓުން ޙުކުމްކުރައްވާފައިވަނީ ދައުލަތަށް މައްސަލާގައި މައުޟޫއީ ގޮތުން ޖަވާބުދާރީ ވުމުގެ ފުރުސަތު ދިނުމަކާނުލައި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ބުނެ ހުށަހަޅާފައިވާތީ، ހައިކޯޓުގައި މައްސަލަ ބެލިއިރު މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢާ ގުޅިގެން ވާހަކަ ދެއްކުމަށް މައްސަލާގައި ހިމެނޭ ފަރާތްތަކަށް ފުރުސަތުދެވި، ވާހަކަ ދައްކާފައިވެއެވެ.)

މަދަނީ › ބިމާބެހޭ

HN3 ވަކި ވަކި ފަރާތްތަކަކާއެކު ހެދިފައިވާ އެއްބަސްވުންތަކުން، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތާއެކު އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވާކަން އެނގެންނެތެވެ.)

HN4 ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާގައި، ޤާނޫނު އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑަނާޅާނަމަ ކޮންޓްރެކްޓަކީ ވަކިމިވެނި ގޮތަކަށް އޮތުން ލާޒިމް އެއްޗެއްނޫންކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތު ގަވާއިދުގެ 6.05 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައި، ދައުލަތުގެ ތަނެއް ނުވަތަ އެއްޗެއް ކުއްޔަށް ދޫކުރަންވާނީ ކުއްޔަށް ހިފާފަރާތާ ކުއްޔަށް ދޫކުރާފަރާތާ ދެމެދު ވެވޭ ކުއްޔަށް ދޫކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުންކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާކަމާއި، އަދި އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއްގައި ހުންނަންވާނެ މަޢުލޫމާތުތައް އެމާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.)

HN5 ދައުލަތާއި ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތާ ދެމެދު ވެވުނު އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވެފައިވާއިރު، މާލިއްޔަތު ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާފަދަ އެއްބަސްވުމެއް އެދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެފައިވާކަން ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔެކިޔުންތަކުން އެނގެންނެތްނަމަ، 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހަށް ވުރެ ކުރު ނޯޓިސްއެއްކަމުގައިވާތީ ތަން ހުސްކުރުމަށް ފޮނުވާފައިވާ ނޯޓިސްއަކީ ބާޠިލް ނޯޓިސްއެއްކަމުގައި ކަނޑައަޅުއްވައި ކުރައްވާފައިވާ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހެއެވެ.)

ވަކީލުންނާއި ފަނޑިޔާރުން

ވަކީލުން
—
ބެންޗު
ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން
ރިޔާސަތު
—
ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
—
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

ޝަރީޢަތުގެ ވީޑިއޯ

މި ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅޭ ވީޑިއޯއެއް ނުފެނޭ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ