ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2016/HC-A/83ހައިކޯޓު · 29 ނޮވެމްބަރު 2017 · އެހެނިހެން

—

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައިޚިލާފު ރައުޔެއް
1 ޙުކުމެއްގައި ޙަވާލާދީފައިޙުކުމުގެ ހާލަތު
ހައިކޯޓު · 29 ނޮވެމްބަރު 2017ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅީ، ބަންދަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ބަންދެއްކަމަށް ބުނާ ދަޢުވާގެ އަސާސީ ބަޔާމެދު އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވާ ކޯޓަކުން ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ކުރިން، ބަދަލުގެ ޘާނަވީ ބަޔާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅެން ނެތްކަމަށެވެ.
ވާޤިޢާ
ބިދޭސީ ރައްޔިތަކު، 1993 އިން 2009 އަށް ދައުލަތުން ޤާނޫނީ ބާރެއްނެތި ހައްޔަރުކޮށް ބަންދުގައި ބަހައްޓާފައިވާތީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ލިބުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިގެންވާކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް އެދި ސިވިލް ކޯޓަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ޤާނޫނީ ބާރެއްނެތި ހައްޔަރުކޮށް ބަންދުކުރިކަމަށް ބުނެ ދައުލަތުން ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ހުށަހަޅާ މަދަނީ ދަޢުވާއެއްގެ ތެރެއިން، ބަންދަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ބަންދެއްކަން ކަނޑައެޅުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ސިވިލް ކޯޓަށް ލިބިގެންވޭތޯ، ނުވަތަ އޭގެ ކުރިން ކަމާބެހޭ ކޯޓަކުން އެކަމާ ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ، ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގެ 19 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ލިބިގެންވަނީ ހޭބިއަސް ކޯޕަސް ބާވަތުގެ މައްސަލަތަކެއްކަމަށާއި، ބަދަލުގެ މަދަނީ މައްސަލައެއްގެ ތެރެއިން ބަންދުގެ ޤާނޫނީ ހައިޘިއްޔަތު ކަނޑައެޅުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ސިވިލް ކޯޓަށް ލިބިގެންވާ ކަމަށާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 68 ވަނަ މާއްދާއާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާތަކަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރާ ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔުގައި، ޣައިރު ޤާނޫނީ ބަންދުގެ ބަދަލު ހޯދާ ދަޢުވާގެ އަސާސަކީ ޖިނާއީ ޢަމަލަކަށްވާތީ، ހައްޔަރުން ވީއްލުމަށްފަހު ހުށަހަޅާ ބަދަލުގެ މައްސަލައެއްގައި ކަމާބެހޭ ކޯޓެއްގެ އީޖާބީ ނިންމުމެއް ހުށަހަޅަންޖެހޭކަމަށާއި، އެނޫން ގޮތަކަށް ސިވިލް ކޯޓަށް އިޚްތިޞާޞް ނުލިބޭކަމަށް ކަނޑައަޅައި (2009/SC-A/24 އަށް ބިނާކޮށް) ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމުކުރިއެވެ. އަޤައްލިއްޔަތުގެ ރައުޔުގައި ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ ދެކެވަޑައިގަތީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 58 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖަދުވަލު 1 ގެ 22 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން މިފަދަ ބަދަލުގެ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ސިވިލް ކޯޓަށް ލިބިގެންވާކަމަށެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
—
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (އަޣުލަބިއްޔަތުން)

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

ޤާނޫނީ ބާރެއްނެތި ނުވަތަ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފިނަމަ ނުވަތަ ބަންދުކޮށްފިނަމަ އެކަމުގެ ބަދަލު އެމީހަކަށް ލިބިދޭންވާނެކަމަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 58 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ އިންސާނާގެ މިނިވަންކަމާއި ކަރާމަތުގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ކަމުގައިވިޔަސް، ޤާނޫނީ ބާރެއްނެތި ނުވަތަ ޤާނޫނާއި ޚިލާފަށް މީހަކު ހައްޔަރުކޮށް ބަންދުގައި ގެންގުޅެފައިވާކަމަށްބުނެ އެކަމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ހުށަހަޅާ މަދަނީ ދަޢުވާގެ އަސާސަކީ ޖިނާއީ ކުށުގެ ޢަމަލު ކަމުގައި ވީހިނދު، ޖިނާއީ ދަޢުވާގެ ޙުކުމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެގެން ނޫނީ އެކުށުގެ ޢަމަލުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ކަމަށްބުނާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ދަޢުވާ ތަޙްރީކް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3.2.2)

ޖިނާއީ ކުށުގެ ޢަމަލުގެ ސަބަބުން ލިބިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ކުރާ މަދަނީ ދަޢުވާއާއި، ޖިނާއީ ކުށުގެ ޢަމަލަކާ ނުލައި ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ކުރާ މަދަނީ ދަޢުވާއާއި މި ދެވައްތަރުގެ ދަޢުވާގެ މެދުގައި އަސާސީ ތަފާތެއް ހުންނައިރު، އެއީ ދަޢުވާގެ ސަބަބު ކަމަށްވާ ވާޤިޢާ ނުވަތަ ގެއްލުމުގެ މަޞްދަރުގެ ތަފާތުވުމެވެ. ޖިނާއީ ކުށުގެ ޢަމަލަކުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ކުރާ މަދަނީ ދަޢުވާގެ ގެއްލުމުގެ މަޞްދަރަކީ އެ ޖިނާއީ ކުށުގެ ޢަމަލެވެ. (ޕެރ. 3.2.3)

ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގެ 22 ވަނަ ނަންބަރުގެ ފުރަތަމަ ޙާލަތަކީ، ޤާނޫނީ ބާރެއްނެތި ނުވަތަ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ބަންދުކޮށްފައިވާކަމަށް ކަމާބެހޭ ޝަރުޢީ ކޯޓަކުން ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، އެ ބަންދުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ޙާލަތެވެ. މިޙާލަތުގައި ގެއްލުން މެދުވެރިކުރުވި ޢަމަލަކީ ޤާނޫނީ ބާރެއްނެތް ނުވަތަ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލެއްކަމަށް ކަމާބެހޭ ޝަރުޢީ ކޯޓަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާތީ، މިބާވަތުގެ މައްސަލަތައް މައުޟޫޢީގޮތުން ބެލުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ޤާނޫނީ އެއްވެސް ހުރަހެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 3.2.4)

ޖަދުވަލު 1 ގެ 22 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދެވަނަ ޙާލަތަކީ، ޤާނޫނީ ބާރެއްނެތި ނުވަތަ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހައްޔަރުކުރިކަމަށްބުނެ، ހައްޔަރުން ވީއްލުމަށްފަހު ބަދަލު ހޯދުމަށް ހުށަހަޅާ މައްސަލަތަކެވެ. މިޙާލަތުގައި، ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ މައްސަލަ ސިވިލް ކޯޓުން މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބެލުމުގެކުރިން، އެ ބަންދުކުރުމާމެދު ނުވަތަ ހައްޔަރުކުރުމާމެދު ކަމާބެހޭ އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިވާ ޝަރުޢީ ކޯޓެއްގެ އީޖާބީ ނިންމުމެއް، ބަދަލު ހޯދުމުގެ މައްސަލައާއެކު ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައި އޮންނަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.2.4)

ކަމާބެހޭ އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިވާ ޝަރުޢީ ކޯޓެއްގެ އެފަދަ އީޖާބީ ނިންމުމަކަށް ހަވާލާ ނުދީ، ޤާނޫނީ ބާރެއްނެތި ނުވަތަ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ބަންދު ކުރިކަމަށް ނުވަތަ ހައްޔަރުކުރުމަށްފަހު ދޫކޮށްލާފައިވާކަމަށްބުނެ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ހުށަހަޅާ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ސިވިލް ކޯޓަށް ލިބިފައިވާކަމަށް ބެލެވޭނެ އެއްވެސް ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 3.2.4)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 58 ވަނަ މާއްދާ
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 68 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުގެ ނުކުތާގައި)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޖަދުވަލު 1 ގެ 22 ވަނަ ނަންބަރު
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޖަދުވަލު 2 ގެ 19 ވަނަ ނަންބަރު
  • 2009/SC-A/24

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޢަބްދުލްޣަނީ މުޙައްމަދު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޝުޖާޢު ޢުޘްމާނު
ޚިލާފު ރައުޔު
އެބައޮތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ