—

ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި [ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވޭ މީހުން ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ޙާޟިރުކޮށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ޤަވާޢިދު] ގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ 5 ސަބަބުންކުރެ ސަބަބެއް އޮތްތޯކަމެވެ. އެއިން ސަބަބެއް އޮތްކަން ނުވަތަ ނެތްކަމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ބާރު ލިބިދީފައިވަނީ ފަނޑިޔާރަށްކަން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އަށާއި 49 ވަނަ މާއްދާއަށް ބެލުމުން އެނގެން އޮވެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ށ))

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި [ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވޭ މީހުން ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ޙާޟިރުކޮށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ޤަވާޢިދު] ގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަށް ބަލާއިރު، އެމީހަކާމެދު ތުހުމަތުކުރެވިފައިވާ މައްސަލައެއްގެ ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިބަސްދޭން ހުރި މީހަކަށް ނުފޫޒެއް ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތް ކޮށްފާނެކަމަށް، ނުވަތަ ކޯޓަށް ހާޒިރު ނުވެދާނެކަމަށް، ނުވަތަ ފިލާފާނެކަމަށް، ނުވަތަ ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖްތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެމީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ އަމުރެއް ނެރުމުގެ ބާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ށ))

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް މީހަކު ބަންދުކުރުމުގައި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ކާފީ ހެކިތަކެއް ނެތްކަމުގައި ވިޔަސް، ޝައްކުކުރެވޭ ކުށުގެ ނުރައްކާތެރިކަމަކީ ކޮބައިކަމާއި، އެކުށް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގައި ހުރީ ކިހާ މިންވަރެއްގެ އުނދަގޫތަކެއްތޯއާއި، އެކަމުގައި ހިމެނޭ މީހުންގެ ޢަދަދަކީ ކޮބައިކަމާއި، ކުށުގެ ޠަބީޢަތަކީ ކޮބައިކަމާއި، ކުށުގެ ކުޑަބޮޑު މިނަކީ ކޮބައިކަމާއި، އެކުށަށް ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ އަދަބަކީ ކޮބައިކަމާއި، ޝައްކުކުރެވޭ މީހާ ފިލައި ރައްކާވުމުގެ ބިރުއޮތީ ކިހާވަރެއްކަމާއި، ހެކިތަކާކުޅެ ހެކިތައް ނައްތާލުމުގެ ބިރު އޮތީ ކިހާ ވަރަކަށްކަން ފަނޑިޔާރު ވަޒަންކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ށ))

މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިއާއި އޭގެ ބޭނުން ކުރުމުގެ ކުށްތަކަކީ އެކުށްތަކުގެ ޒާތާއި ބާވަތުން މުޖުތަމަޢަށް ލިބެމުންދާ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކަށްޓަކައި، ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު ކުށުގެ ޢަމަލެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރައްވާފައިވާ ކުށްތަކެކެވެ. އެ ބާވަތުގެ ކުށަކީ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގެ ޖިނާޔަތުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކުށެކެވެ. (ޕެރ. 3 (ނ))

ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށްޓަކައި ފަނޑިޔާރުގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޟިރުކުރެވޭ މީހާއަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާތެރިވެދާނެ މީހެއްކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެންނަ ޙާލަތުގައި، އެމީހަކު ބަންދުކޮށްފައި ބަހައްޓަންޖެހޭނީ އެމީހެއްގެ ފަރާތުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަމެއް ނުފޯރުވޭނެފަދަ ތަނެއްގައި، އެމީހެއްގެ ކިބައިން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާ ނުވާނެ ތަނެއްގައި އެކަހެރިކުރެވިފައެވެ. ނަމަވެސް އެއީ އެކަމަށް އިސްތިސްނާއެއް މެދުވެރިނުވާނެ މުޠްލަޤް އުޞޫލެއްކަމަށް ހައިކޯޓުގެ އެއްވެސް ޤަޟިއްޔާއަކުން ދޭހައެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ނ)، (ރ))

ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ މަޖިލިސްތަކުގައި ހުށަހެޅިފައިވާ ހެއްކާ ޤަރީނާގެ އިތުރުން މުއްތަހަމަށް ޚާއްޞަ ޙާލަތެއް ދިމާވެފައިވާނަމަ، އެކަން އަންގައިދޭ ކަމާބެހޭ ލިޔުންތަކަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކޮށް މުޖުތަމަޢުން އެކަހެރިކުރާނެ މިންގަނޑު ކަނޑައެޅުމަކީ ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ ތަޤްދީރީ ބާރެކެވެ. މުޖުތަމަޢުން އެއްކޮށް އެކަހެރި ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ވަކި ޤައިދުތަކެއް ކަނޑައަޅައިގެން މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރެވިދާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެންނަ ޙާލަތްތަކުގައި، އެކަހެރިކުރުމުގެ މިންގަނޑު ލުއިކުރެވޭފަދަ ގޮތަކަށް އެކަންކުރުމަކީވެސް ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ ބާރެކެވެ. (ޕެރ. 3 (ރ))

ފަނޑިޔާރު އެބާރުގެ ބޭނުންހިފައި އެކަހެރިކުރުމުގެ މިންގަނޑު ލުއިކޮށް ބަރުކޮށް ހަދަންޖެހޭނީ ޒިންމާދާރު ކަމާއެކު އެކަށީގެންވާ ހަރުދަނާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްގެންނެވެ. ބަލި ޙާލަތަކީ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ނުރައްކާވާ ކަންތައްތަކެއްކަމަށް މެޑިކަލްގެ ފަރާތުން މައުލޫމާތު ދީފައިނުވާނަމަ، އެ ބަލި ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ގޭގައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ނިންމުމަކީ މުޖުތަމަޢުން އެކަހެރިކުރުމުގެ މިންގަނޑު ލުއިކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ހަރުދަނާ ސަބަބެއްކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ރ))

ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި ހައްޔަރު ނުވަތަ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާނީ މައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތް ހިންގާ ފަނޑިޔާރު، އަދި އެ ފަނޑިޔާރު ނެތްޙާލަތެއްގައި ކޯޓުގެ އިސްފަނޑިޔާރު ނުވަތަ އިސްފަނޑިޔާރު ކަނޑައަޅާ އެހެން ފަނޑިޔާރެކެވެ. ކުށުގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާގެ މައްސަލަ ޝަރީޢަތުގައިވާ މަރުޙަލާގައި ޝަރީޢަތުން އެ މައްސަލައާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންދެން އެމީހަކީ ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ މީހެއްކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފެނިވަޑައިގަންނަވާނަމަ، އެކަން ހުށަހަޅަންޖެހެނީ އެ މައްސަލައެއް އޮންނަ ކޯޓަކަށެވެ. (ޕެރ. 3 (ބ))