ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އާދަމް އަތޫފް

ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވި ހުރުމުން، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ SC/2015/14 ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހަޅާ މައްސަލައެއްގައި ހައިކޯޓުން ބަލަނީ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޞައްޙަ ޙުކުމެއްތޯއެވެ؛ އެއީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ އިޢުތިރާފު ޞައްޙަތޯ، ޤާނޫނުއަސާސީން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވޭތޯ، އަދި ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްތޯއެވެ. (ޕެރ. 3(ހ))

ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ދަޢުވާގައިވާ ކުށަކީ ކޮބައިކަން ރަނގަޅަށް ސާފުވާގޮތަށް އަންގާ، ޤާނޫނީ ވަކީލަކާ މަޝްވަރާކުރުމާއި ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ ޙައްޤު އޮތްކަން ޝަރީޢަތުން އަންގާފައިވާއިރު، އޭނާ އެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލައިގެން އަމިއްލައަށް ކުރިއަށް ދިޔަނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ބ) އަދި (ޅ) ގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާ ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3(ށ))

ޖިނާއީ އިޢުތިރާފަކީ ފަނޑިޔާރުގެ އިޤްތިނާޢުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ޤާއިމުވާ ދަލީލެއް ކަމުން، މަދަނީ އިޢުތިރާފާ ޚިލާފަށް އެ އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަވެވޭނެއެވެ؛ ރުޖޫޢަވުމާއި އޭގެ ސަބަބުތައް ވަޒަންކޮށް ތަޤްޔީމުކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރަށެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/23). (ޕެރ. 3(ނ))

އިސްލާމީ ޖިނާއީ ޤާނޫނުގައި ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ކުށް ސާބިތުކުރެވޭ އެއް ގޮތަކީ ބުއިމީހާ އިޤްރާރުވުން ނުވަތަ އިޢުތިރާފުވުމެވެ؛ އެކަމަށް އެއްފަހަރު އިޢުތިރާފުވުން ފުދޭނެއެވެ. އިޢުތިރާފުވާ ވަގުތު އަނގައިގައި ވަސްހުރުން ޝަރުޠެއް ނޫނެވެ (ގިނަ ޢިލްމުވެރިންގެ ބަސް)؛ އިޤްރާރުން ރުޖޫޢަވެ، އެހެން ހެއްކެއް ނެތްނަމަ ޙައްދު ތަންފީޛު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3(ނ))

ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ކުށުގެ ދެ ރުކުނަކީ ބަނގުރާ ބުއިމާއި ޖިނާއީ ޤަޞްދެވެ؛ ބޮނީ ބަނގުރާ ނުވަތަ މަސްތުވާ ދިޔާއެއްޗެއްކަން އެމީހަކަށް އެނގޭނަމަ ޖިނާއީ ޤަޞްދުގެ ރުކުން ފުރިހަމަވެއެވެ. މާލިކީ، ޝާފިޢީ އަދި ޙަންބަލީ އިމާމުންގެ އަރިހުގައި ބުއި ރަލުގެ ނަމަކާއި މަސްތުވުމުގެ މޮޅުދެރަކަމަކީ ފަރުވާލެއް ދެވޭ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ގިނަ މިންވަރެއް ބުއިމުން މަސްތުވާ އެއްޗެއްގެ މަދު މިންވަރެއް ބުއިމަކީވެސް ބަނގުރާ ބުއިމެވެ ("މަސްތުވާ ކޮންމެ އެއްޗަކީ ރަލެވެ..." ޙަދީޘް). ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ޕޮޒިޓިވްވީ މަސްތުވުމަށް ބޭނުންކުރާތީކަމަށް އޭނާ ބުނެފައިވާނަމަ ބުއީ ބަނގުރާކަން އޭނާއަށް އެނގިފައިވާ ކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3(ރ))

ބަނގުރާ ބުއުމަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 616 (ށ)(1) ގެ ދަށުން ޖުނަޙްގެ 3 ވަނަ ދަރަޖައިގެ ކުށެއް ކަމުން، 1002 ވަނަ މާއްދާގެ ތާވަލުގެ އަސާސީ މިންގަނޑު (1 މަހާއި 6 ދުވަސް) ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ކުށްކުރުމާއި ޝަރީޢަތް ފެށުމުގެ ކުރިން އިޢުތިރާފުވުމުގެ ސަބަބުން ދަރަޖަތައް ދަށްކޮށް، 1005 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޖޫރިމަނާއަށް ބަދަލުކުރެވިދާނެއެވެ؛ އަދި ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށަކަށްވާތީ 616 (ށ)(2) އާއި 1205 (ހ) ގެ ދަށުން 40 އެތިފަހަރުގެ ޙައްދު ޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3(ބ))

އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޙައްދު ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށެއް ޝަރީޢަތުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، ކަނޑައަޅަންވާނީ ޝަރީޢަތުގައިވާ އަދަބެވެ (ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1205 (ހ)). ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ޙައްދަކީ 40 އެތިފަހަރުން ޖަލްދުކުރުން ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، މުޖުތަމަޢުގައި އެކަން އަށަގަނެފައިވާ މިންވަރާއި ޙާލަތަށް ބަލައި ތަޢުޒީރީ ގޮތުން ޖަލްދުކުރުން 80 އެތިފަހަރާ ހަމައަށް ގެންދެވިދާނެއެވެ؛ އަދި ޙައްދުގެ އިތުރުން ތަޢުޒީރީ އަދަބެއް ދެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 3(ބ))