ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2019/HC-A/626ހައިކޯޓު · 5 ނޮވެމްބަރު 2020 · މީހަކު މަރުވެދިޔުމުގެ އިހުމާލު ޢަމަލެއް ކުރުން

(ކުއްޖާގެ ނަމާއި އެޑްރެސް ސިއްރުކުރެވިފައި) ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި
ހައިކޯޓު · 5 ނޮވެމްބަރު 2020ދަށު ކޯޓު: ޖުވަނައިލް ކޯޓު 35/Jv-C/2017ބާވަތް: ޖިނާއީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ޖުވެނައިލް ކޯޓުން ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 112 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުށް ސާބިތުކޮށް، 1 އަހަރާއި 24 ދުވަހު ގޭބަންދަށް ޙުކުމްކޮށް، ކައްފާރާގެ ގޮތުން ދެމަސް ރޯދަ ހިފުމަށް އަމުރުކޮށް، ދިޔައަށް ވާރިޘުންނަށް އިޚްތިޞާޞް އޮތް ކޯޓެއްގައި ދަޢުވާކުރެވޭނެ ކަމަށް އެންގިއެވެ.
ވާޤިޢާ
ކުއްޖަކު ލައިސަންސް ނެތި ބާރު ސްޕީޑުގައި ސައިކަލު ދުއްވަމުން ދަނިކޮށް، އަނބުރާލި ސައިކަލެއްގައި ޖެހި އެ ސައިކަލު ދުއްވި މީހާ އަނިޔާވެ ނިޔާވިއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ލައިސަންސް ނެތި ބާރު ސްޕީޑުގައި ސައިކަލު ދުއްވައިގެން މީހަކު މަރުވި މައްސަލައެއްގައި، 18 އަހަރު ނުފުރޭ ކުއްޖަކަށް ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ މަޢާފު ލިބެނިވި ދިފާޢު ލިބޭތޯ؛ ކައްފާރާގެ އަދަބު ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅުތޯ؛ ސިއްރު ހެކި ބޭނުންކުރުމުން ދިފާޢުގެ ޙައްޤު ގެއްލުނުތޯ؛ އަދި ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤަވާޢިދުގެ ދަށުން އަދަބު ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅުތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ކުއްޖާގެ ފަރާތުން ބުނީ 53 ވަނަ މާއްދާގެ މަޢާފު ލިބެނިވި ދިފާޢު ލިބެން ޖެހޭ ކަމަށާއި، ޤަތުލުލްޚަޠައުގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމަށާއި، ސިއްރު ހެކިތަކުން ބަހުސްކުރުމުގެ ޙައްޤު ގެއްލުނު ކަމަށާއި، އެންމެ ކުޑަ އަދަބު 4 މަހާއި 24 ދުވަސް ކަމަށްވާތީ ޤަވާޢިދުގެ 31 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް އަދަބު ކަނޑައެޅި ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
މި ކުށަކީ ޖިނާޔަތުގެ އަނިޔާވެރި ކުށަކަށްވާތީ މަޢާފު ލިބެނިވި ދިފާޢު ނުލިބޭނެ ކަމަށާއި، ކައްފާރާ ކަނޑައެޅުން ނައްޞާ އެއްގޮތް ކަމަށާއި، ސިއްރު ހެކި 131 (ނ) ގެ ދަށުން ސިއްރުކޮށް ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާ ކަމަށާއި، ތާވަލުގެ އެންމެ ކުޑަ ގޮޅިއަކީ އެންމެ ކުޑަ އަދަބު ނޫންކަމުން ޤަވާޢިދުގެ 31 (ރ) (2) ތަޠްބީޤުކުރުން ރަނގަޅު ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ޖުވަނައިލް ކޯޓު 35/Jv-C/2017
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1ޖިނާއީ › މީހަކު މަރުވެދިޔުމުގެ އިހުމާލު ޢަމަލެއް ކުރުން

ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2) ގެ ދަށުން މަޢާފު ލިބެނިވި ދިފާޢުގެ ފައިދާ ލިބޭ 18 އަހަރު ނުފުރޭ ކުދިން، 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށްތަކާއި ޖިނާޔަތުގެ އަނިޔާވެރި ކުށްތަކުގެ ޒިންމާ ނަގަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 8-10)

HN2ޖިނާއީ › މީހަކު މަރުވެދިޔުމުގެ އިހުމާލު ޢަމަލެއް ކުރުން

'އަނިޔާވެރި ކުށް' އަކީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ކަހަލަ ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެ ކުށެވެ. ލައިސަންސް ނެތި ބާރު ސްޕީޑުގައި ސައިކަލު ދުއްވައިގެން އެކްސިޑެންޓުވެ މީހަކު މަރުވުމަކީ ޒިންމާ ނަގަންޖެހޭ ޖިނާޔަތުގެ އަނިޔާވެރި ކުށެއް ކަމަށްވާތީ، ޢުމުރުގެ ސަބަބުން މަޢާފު ލިބެނިވި ދިފާޢު އެ ކުށަށް ނުލިބޭނެއެވެ. (ޕެރ. 11)

HN3ޖިނާއީ › މީހަކު މަރުވެދިޔުމުގެ އިހުމާލު ޢަމަލެއް ކުރުން

އިހުމާލުގެ ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުން މީހަކު މަރުވެއްޖެނަމަ (ޤަތުލުލްޚަޠައު) ކައްފާރާ އަދާކުރަންވާނެކަން ސޫރަތުއްނިސާގެ 92 ވަނަ އާޔަތުން އެނގޭތީއާއި، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1008 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޝަރީޢަތުގައި ކައްފާރާ ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށްތަކަށް ކައްފާރާގެ އަދަބު ކަނޑައަޅަންވާތީ، އެފަދަ ކުށެއްގައި ކައްފާރާގެ ގޮތުން ވިދިވިދިގެން ދެމަސް ރޯދަ ހިފުމަށް ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅެވެ. (ޕެރ. 13-14)

HN4ޖިނާއީ › މީހަކު މަރުވެދިޔުމުގެ އިހުމާލު ޢަމަލެއް ކުރުން

ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ޙާލަތްތައް ހުރެ، ހާމަކުރުމަކީ އިންޞާފުވެރި ގޮތް ނޫންކަމަށް ކޯޓަށް ފެނިއްޖެނަމަ ސިއްރު ހެކިންގެ މަޢުލޫމާތު ސިއްރުކުރެވިދާނެއެވެ. ސިއްރު ހެކިންނަށް ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދިފާޢީ ވަކީލަށް ދީ، ޙާދިޘާ އެހެން ހެކިތަކުން ވަޒަންކުރެވެން އޮތްނަމަ، ހެކިތަކަށް ބަހުސްކުރުމުގެ ޙައްޤުން މަޙްރޫމްކުރިކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 16-17)

HN5ޖިނާއީ › މީހަކު މަރުވެދިޔުމުގެ އިހުމާލު ޢަމަލެއް ކުރުން

ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1002 ވަނަ މާއްދާގެ ތާވަލުގައިވާ އަދަބަކީ 1001 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އުނިއިތުރު ގެނައުމަށްފަހު ކަނޑައަޅާ މިންވަރެކެވެ. އުނިއިތުރު ގެނައުމެއް ނެތި ތާވަލުގައިވާ އެންމެ ކުޑަ ގޮޅިއަކީ އެ ކުށުގެ އެންމެ ކުޑަ އަދަބުކަމަށް ނުބެލޭތީ، ކުޑަކުއްޖެއްގެ އަދަބު ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤަވާޢިދުގެ 31 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ (2) ގެ ދަށުން (ޤާނޫނުގައިވާ އަދަބުގެ ތިންބައިކުޅަ ދެބައި) ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅެވެ. (ޕެރ. 19)

HN6ޖިނާއީ › މީހަކު މަރުވެދިޔުމުގެ އިހުމާލު ޢަމަލެއް ކުރުން

އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއްގައި ނުހިމެނުނު ނަމަވެސް، މަރުގެ ދިޔަ ނަގައިދިނުމަކީ ނިޒާމު ޢާންމާ ގުޅުންހުރި ކަމަކަށްވާތީ ހައިކޯޓުން އެކަމުގައި ވާހަކަ ދައްކައިދެއެވެ. މަރުގެ ދިޔައާ ބެހޭ ގޮތުން ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތަކީ 2017/HC-A/178 ގެ 24 ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތެވެ. (ޕެރ. 20)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (107)، 50 ވަނަ ބާބު، 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (2) އަދި (ނ)، 110 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)، 112 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)، 1001 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 1002 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 1008 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2015 (ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތަށް 1 ވަނަ އިޞްލާޙު)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (5)، 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ) (1)، (2)
  • ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤަވާޢިދުގެ 31 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (2)
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
  • ސޫރަތުއްނިސާ 92 ވަނަ އާޔަތް
  • 2017/HC-A/178
  • ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ މުޙައްމަދު ނަޖާޙު (2020)

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ހާތިފް ޙިލްމީ، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ