މޯލްޑިވްސް ޝިޕްޔާޑް އެންޑް ޖެނެރަލް އިންޖިނިއަރިން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް ރޯޑް ޑިވެލޮޕްމެންޓް ކޯޕަރޭޝަން

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ދެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2973/Cv-C/2017, 3494/Cv-C/2017

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ލޭންޑިންގ ކްރާފްޓެއް ގަތުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އުޅަނދު ގަންނަ ފަރާތުގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވިފައިވާތީ އެ ފަރާތުން އުޅަނދާ ޙަވާލުވާން ލާޒިމުވޭތޯއާއި، އުޅަނދުގެ ސްޕެސިފިކޭޝަން ދިމާނުވާތީ ގަންނަ ފަރާތުން އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށް ދައްކާފައިވާ ފައިސާ އަނބުރާ ހޯދުމަށް ދަށުކޯޓުން ކުރި ޙުކުމްތައް ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކޮންޓްރެކްޓާ އެއްގޮތަށް ކޮންޓްރެކްޓުގެ ދެފަރާތުންވެސް ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ. ވަކި ސްޕެސިފިކޭޝަންތަކަކަށް ފެތޭ އުޅަނދެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ޙާލަތުގައި، އުޅަނދުގެ މަސައްކަތް ފުރިހަމަނުވެ، އުޅަނދު ސްޕެސިފިކޭޝަނާ ދިމާނުވާނަމަ، ހަމައެކަނި އުޅަނދު ގަންނަ ފަރާތުގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައި އޮތުމަކީ އެ ފަރާތުން އުޅަނދާ ޙަވާލުވާން ޖެހޭކަމަށް ކަނޑައެޅިދާނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނޫނެވެ.
2. ރަސްމީ ރަޖިސްޓްރީ ލިޔުމަކީ ޝަރީޢަތުގައި ކަންކަން ސާބިތުކުރުމުގައި މުޠުލަޤު ބާރު ލިބިފައިވާ ވަސީލަތެއްކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/17 (އިބްރާހީމް ޝިޔާރު ވ. ޢަބްދުﷲ ވަޙީދު) ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލު، ކޮންޓްރެކްޓުގެ ސްޕެސިފިކޭޝަނާ ދިމާނުވާ އުޅަނދަކާ ޙަވާލުވުމަށް މަޖުބޫރުކުރުމަށް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކަނޑައެޅީ ރަނގަޅަށެވެ.
3. ދަށުކޯޓުން ސާބިތުނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅި ކަމެއް (މި މައްސަލާގައި، ސްޕެސިފިކޭޝަން ދިމާނުވަނީ ގަންނަ ފަރާތުން ގެންނަން އެންގި ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުންކަން) އިސްތިއުނާފުގައި ދެކޮޅުހަދާއިރު، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޚިލާފުވާ ޤާނޫނީ އަސާސެއް ބަޔާންކޮށްނުދެވޭނަމަ، އެ ނުކުތާއަކީ ބަލައިގަނެވޭނެ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ.
4. ދެފަރާތުގެ އިސްވެރިންގެ ޙާޟިރުގައި ހިންގި ޓްރަޔަލްތަކާ ގުޅިގެން ތައްޔާރުކުރި ސަރވޭ ރިޕޯޓަކާމެދު އެ ވަގުތު އެއްވެސް އިޢުތިރާޟެއް ނުކޮށް، ރިޕޯޓުގައިވާ ކަންކަމަށް އިންކާރުނުކުރާނަމަ، ހަމައެކަނި އެ ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރުވީ އަނެއް ފަރާތުންކަމުގެ ސަބަބުން އެއަށް ބުރަދަން ނުދެވޭނެކަމަށް ބުނުމަކީ ހަމަޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެފަދަ ރިޕޯޓަށް ބިނާކޮށް ސްޕެސިފިކޭޝަން ދިމާނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ.
5. އެއް ޚަޞްމުން ހިމެނޭ، އެއް މައުޟޫޢެއްގެ މައްޗަށް ހުށަހެޅޭ ޤަޟިއްޔާތައް ޚަޞްމުން އެދިފައިވާނަމަ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/31 (އަޙްމަދު ޝިޔާޛް އަދި އިތުރު ފަރާތްތަކެއް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް) ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ފަނޑިޔާރުންގެ އެއް ބެންޗަކުން އެކުއެކީގައި ބަލައި، 'ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތް' އެއް ރިޕޯޓެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔެވިދާނެއެވެ.
6. ދެވަނަ ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމް ބިނާކޮށްފައިވަނީ ފުރަތަމަ ޤަޟިއްޔާގައި އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރިކުރުން ރަނގަޅުކަމަށް ކަނޑައެޅުމުގެ މައްޗަށްކަމަށްވެފައި، އެ ޤަޟިއްޔާގެ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކަކީ ވެސް އެ ކަމަށް ބިނާކުރެވިފައިވާ ނުކުތާތަކެއްނަމަ، ފުރަތަމަ ޤަޟިއްޔާގައި އެ ނުކުތާތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރެވުމުން، ދެވަނަ ޤަޟިއްޔާގައި ތަކުރާރުކޮށް ރިޢާޔަތްކުރުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (PDF ގައި '32')
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2010/SC-A/17 (އިބްރާހީމް ޝިޔާރު ވ. ޢަބްދުﷲ ވަޙީދު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2018/SC-A/31 (އަޙްމަދު ޝިޔާޛް އަދި އިތުރު ފަރާތްތަކެއް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)