ފޯވޭ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޢަލީ އާދަމް

ނަތީޖާ: ލިޔުމުގައި ނިންމި ގޮތް ނެތް (ތަޙުލީލުން ދޭހަވަނީ އިސްތިއުނާފު ބާޠިލުވެ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމުވާ ގޮތަށް)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2368/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުލީގެ އެއްބަސްވުމާ ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތް ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ދަޢުވާއެއްގައި، ގެއްލުމުގެ މިންވަރު ސާބިތުނުވާތީ ބަދަލު ނަގައިނުދިން ސިވިލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ޞައްޙަތޯ؛ ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބުނުތޯ، އަދި ދަށުކޯޓަށް ހުށަނާޅާ ހެކި ހައިކޯޓަށް ބަލައިގަނެވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. (ޕެރ. 14) ދެ ޤަޟިއްޔާއެއްގެ އަޑުއެހުންތައް އެކުއެކީގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ނަމަވެސް، ދަށުކޯޓުގައި ވަކިވަކި ޤަޟިއްޔާއެއްގެ ގޮތުގައި ބެލި، އެއް މައުޟޫޢެއްގެ މައްޗަށް ބިނާނުވާ މައްސަލަތައް ނިންމާނީ ވަކިވަކި ޤަޟިއްޔާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
2. (ޕެރ. 19-20) ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ހުށަހަޅާ ދަޢުވާއެއްގައި ބަދަލު ނަގައިދެވޭނީ، އެ ގެއްލުމަކީ ހަޤީޤަތުގައިވެސް ބަދަލަށް އެދޭ ފަރާތަށް ވެފައިވާ ގެއްލުމެއްކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމުންނެވެ؛ ދަތިކުރުންތަކެއް ކުރިކަމަށް ދޭ ހެކިބަހަކީ ހޯދަން އެދޭ ބަދަލުގެ ޢަދަދު ހިސާބުކޮށް ކަނޑައެޅުމަށް އެކަށީގެންވާ ހެކިބަހެއް ނޫނެވެ.
3. (ޕެރ. 22-23) މަދަނީ ޚުޞޫމަތްތަކުގައި ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުންނެވެ؛ ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުން ކުރިމަތިކުރާ ދަފްޢު ސާބިތުކުރަންޖެހެނީ އެ ދަފްޢު ކުރިމަތިކުރި ފަރާތުންނެވެ؛ ޚަޞްމުންގެ އަތުގައިވާ ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ހުރިހާ ހެކިތަކާއި ދަލީލު ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ކޯޓުން ފަހިކޮށްދޭންވާނެއެވެ؛ ހޯދަން އެދޭ ބަދަލަކީ ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ޢަމަލުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ އެކަށޭނަ ބަދަލުކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ.
4. (ޕެރ. 24) ދެފަރާތަށް ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތުދީ ހުށަހެޅި ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް މައްސަލަ ނިންމާފައިވާނަމަ، ދަށުކޯޓަށް ދިން ބަޔާންތަކުގައި ނުފެންނަ އެދުމެއް (ޝަރުޢީ އަގުކުރުމާބެހޭ ކޮމެޓީގެ ބޭނުން ހިފުމަށް އެދުން ފަދަ) ކުރިކަމަށް ބުނުމަކުން ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބުނުކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
5. (ޕެރ. 25-27) ހައިކޯޓުން މައްސަލަތައް ބަލާނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސާސްކޮށްގެންނެވެ؛ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބުނު ހެކި ކަމަށް ބެލެވޭނީ، އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތްކޮށްގެންވެސް ދަށު މަރުޙަލާގައި ނުލިބި ފަހުން ހައިކޯޓު މަރުޙަލާގައި ލިބުނު ހެކިއެވެ؛ ދަށު މަރުޙަލާގައި ހުށަނޭޅޭ ނުވަތަ ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ގެއްލިފައިވާ ހެކި އިސްތިސްނާ ގޮތެއްގައި މެނުވީ ހައިކޯޓަށް ހުށަނޭޅޭނެއެވެ.
6. (ޕެރ. 28-29) ވަކި ލިޔުމެއް ހުށަހަޅަންޖެހޭކަމަށް ޤަބޫލު ނުކުރެވުނީތީ ދަށުކޯޓުގައި ހެކި ހުށަނާޅައި، ދަށު މަރުޙަލާގައި ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބުނުކަން ދަލީލުކޮށްދޭ ހެއްކެއް ހައިކޯޓަށް ހުށަނާޅާ ޙާލަތުގައި، އެފަދަ ހެކި ހައިކޯޓަށް އަލަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙާލަތަށް ނުފެތޭކަމަށް ކޯޓުން ދެކިފައިވެއެވެ (މި ބައިގެ ނިންމުމުގެ ޢިބާރާތް ލިޔުމުގައި ފުރިހަމައެއް ނުވޭ).

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) އަދި 30 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 76/24 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) (ޝަފަހީ އަދި ކިތާބީ ހެއްކުގެ މާނަ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02 (އަޙްމަދު ނާޝިދު ވ. މުޙައްމަދު މުސްތަފާ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2016/SC-A/18 (މޯލްޑިވްސް އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޝަރީޒް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ސީ އެންޑް ސަން މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• ސިވިލް ކޯޓުގެ 1833/Cv-C/2011 އަދި 723/Cv-C/2012، ހައިކޯޓުގެ 2014/HC-A/334 (ބަދަލު ހޯދުމަށް ވަކި ދަޢުވާއެއް ހުށަހެޅިދާނެކަމަށް ކަނޑައެޅި ކުރީގެ ޙުކުމްތައް)