Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2019/HC-A/233 · 17 ފެބުރުއަރީ 2022 · އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

މުޙައްމަދު ސަލީމް ވ. ހާރޫން އާދަމް އަދި 3 މީހުން

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް؛ ހެއްކެއްގެ މައްސަލަ ތަޙްޤީޤުކުރަން ފުލުހުންނަށް އަމުރު

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2920/Cv-C/2018

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މ. ޖޫލިއެޓްހައުސް ގަތުމަށް އަލްމަރްޙޫމް ޙަސަން އާދަމްއަށް 5,000,000 ރުފިޔާ އަދި ބިން އަމިއްލަކުރުމަށް މީރާއަށް ދެއްކި 164,424.26 ރުފިޔާ ޙަސަން އާދަމްގެ ތަރިކައިގެ މައްޗަށް އޮތް ދަރަންޏެއްކަމަށް ޘާބިތުވޭތޯ؛ ޝަރީޢަތުން ބޭރުގައި ކުރި ބިން ވިއްކުމުގެ މުޢާމަލާތުގެ ޤާނޫނީ ބުރަދަނާއި، ހެކިބަސް ބަދަލުކުރި ހެއްކެއްގެ ހެކިބަހުގެ ޙުކުމް.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި ދަޢުވާގައި ކުރިން ނިމުނު ޤަޟިއްޔާތަކުގައި ދެއްކި ވާހަކަތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރަން އެދިފައިނުވާއިރު، އެކަމަށް ދަށުކޯޓުން ރިޢާޔަތްނުކުރިކަމަށް ބުނެ ހުށަހަޅާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއަށް ބުރަދަނެއް ނުލިބެއެވެ. (ޕެރ. 29)
  2. ނިޔާވެފައިވާ މީހަކު ދިންކަމަށް ބުނާ ޕަވަރ އޮފް އެޓަރނީއެއްގެ ދަށުން ކަންކަން ކުރިކަމަށް ބުނާ ފަރާތުން، އެ ޕަވަރ އޮފް އެޓަރނީ ދީ ރަޖިސްޓްރީކުރެވުނު ގޮތް ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހެއެވެ؛ އޭގެ އަޞްލެއް ނުވަތަ ކޮޕީއެއްވެސް ހުށަނާޅައި އެކަން ސާބިތުނުވެއެވެ. (ޕެރ. 31، 32)
  3. ބިމާއި ގޯއްޗާބެހޭ އެންމެހައި މުޢާމަލާތު ކުރަންވާނީ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށެވެ؛ ބަންޑާރަ ގޯއްޗެއް ނުވަތަ އަމިއްލަ ގޯއްޗެއް ވިއްކުމުގެ މުޢާމަލާތު ކުރެވެންވާނީ އެ ޤާނޫނާއި އޭގެ ދަށުން ހަދާ ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތަށެވެ. ދިރިއުޅުމަށް ދޫކުރެވިފައިވާ ބަންޑާރަ ގޯއްޗެއް އަމިއްލަކުރުމަށް ދައްކަންޖެހޭ އަގު ކަނޑައަޅާނީ ހައުސިންގ މިނިސްޓްރީންނެވެ؛ މުޢާމަލާތެއްގެ ޞައްޙަކަން ބަލަންޖެހޭނީ އެ މުޢާމަލާތު ހިނގިއިރު އޮތް ޤަވާޢިދަށެވެ. (ޕެރ. 33–37)
  4. ގޯތި އަމިއްލަކުރުމަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ދައްކަނީ ގަންނަ ފަރާތުން ނަމަ، އެ މުޢާމަލާތުގެ ހުރިހާ ކަމެއް ޝަރީޢަތުގެ ތެރެއިން ހިންގަންޖެހެއެވެ؛ ޝަރީޢަތް މެދުވެރިކޮށް ކުރަންޖެހޭ މުޢާމަލާތެއް ޝަރީޢަތުން ބޭރުގައި ކުރުމަށްފަހު އެކަން ތަޞްދީޤުކުރަން ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމަކީ ޝަރީޢަތް މެދުވެރިކޮށް ކުރި މުޢާމަލާތެއް ނޫނެވެ، އަދި އެއީ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު ބަޔާންކުރާ އިޖުރާއަތެއް ނޫނެވެ. ޝަރީޢަތުން ބޭރުގައި ކުރި އެފަދަ މުޢާމަލާތެއްގެ މައްޗަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން އެއްވެސް ބުރަދަނެއް ނުދެވެއެވެ. (ޕެރ. 41–44)
  5. ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތްތަކުން ޖަވާބު ފޯމުގައި ދަޢުވާގެ މުޠުލަޤަށާއި ސީޣާއަށް ޖުމްލަކޮށް އިންކާރުކޮށްފައިވާނަމަ، ދަޢުވާގެ ވަކި ބައެއް އިންކާރުނުކުރާ ކަމެއްކަމަށް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ބުނެ ބަރޯސާވެވޭކަށް ނެތެވެ. (ޕެރ. 45)
  6. ބޮޑު ޢަދަދެއްގެ ނަގުދު ފައިސާ ޙަވާލުކުރިކަމަށް ބުނާ ދަޢުވާއެއް ސާބިތުކުރަންވާނީ ސަބަބުވެރި، މަންޠިޤަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހަމައަކުންނެވެ (މިސާލު: އާމްދަނީ ލިބޭ ގޮތް ނުވަތަ ބޭންކަކުން ފައިސާ ނެގި ގޮތް)؛ ފައިސާ ގުނައި ޢަދަދު ބަލާފައި ނުވާ ހެކިންގެ ބަހުން ފައިސާގެ ޢަދަދު ސާބިތުނުވެއެވެ. ލިޔުމެއްގެ ޞައްޙަކަން ކަށަވަރުކުރުމުން ފައިސާ ދިންކަން ސާބިތުވާނެތޯ ބަލަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 51، 54، 61)
  7. ހެކިބަސް ދޭންޖެހޭ މަޤާމެއްގައި ހުރެ ދޮގު ހެކިބަސް ދީ ޝަރީޢަތަށް ނުރަނގަޅު ނުފޫޒު ފޯރުވިކަމަށް ބެލެވޭ ޙާލަތެއްގައި، ޢަދުލުއިންޞާފުގެ ނިޒާމުގެ ބޭނުން ނަހަމަގޮތުގައި ހިފިޔަނުދިނުމާއި ނިޒާމުގެ އިތުބާރު ދެމެހެއްޓުމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރު ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހައިކޯޓަށް ލިބިގެންވާތީ، އެ ހެއްކެއްގެ މައްސަލަ ތަޙްޤީޤުކުރަން ފުލުހުންނަށް އަމުރުކުރެވޭނެއެވެ؛ އަދި އެ ހެކީގެ ބަސް ހެކިބަހެއްގެ ގޮތުގައި ޤަބޫލުނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 58–60)
  8. ހައިކޯޓުން ބާޠިލުކޮށްފައިވާ ޙުކުމަކާ ގުޅޭ ނުކުތާއެއް، އަދި ދަޢުވާގެ މައުޟޫޢާ ގުޅުމެއް ނެތް ނުކުތާއެއް، އިސްތިއުނާފާ ގުޅުން އޮތް ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 66)
  9. ހެއްކެއް ނެތި، ދަށުކޯޓުގައި މައްސަލައިގެ ފަރާތެއްގެ ގާތްތިމާގެ މީހުން ވަޒީފާ އަދާކުރާކަމަށް ބުނުމަކީ މައްސަލަ ބެލި ފަނޑިޔާރަށް ނުފޫޒު ފޯރުވިކަމަށް ނިންމޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 67)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.