އާދަމް އަބްދުލްޣަފޫރު ވ. މޯލްޑިވްސް ކޭޕް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 416/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސަބްލީސް އެއްބަސްވުން ނިމުމުން ރަށް ހަވާލުކުރާ ދުވަހާ ހަމައަށް ކުލި، އިތުރު ކޮޓަރިތަކުގެ ކުލި، އަދި 30 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މަރާމާތުގެ ޚަރަދު ހޯދުމަށް އާދަމް ޢަބްދުލްޣަފޫރު ކުރި ދަޢުވާއަކީ ސިވިލް ކޯޓުގެ 402/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމުގެ ސަބަބުން ރެސް ޖޫޑިކާޓާގެ މަބްދައުގެ ދަށުން ނުބެލެވޭނެ ދަޢުވާއެއްކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅުތޯ، ކުރީގެ ޙުކުމުގައި ވަކި ދަޢުވާއެއް ކުރުމުގެ ޙައްޤު ދީފައިވުމުގެ އަލީގައި.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ރެސް ޖޫޑިކާޓާގެ މަބްދައުގެ ދަށުން ދަޢުވާއެއް ނުކުރެވޭނެކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށް ތިން ޝަރުތު ފުރިހަމަވާންޖެހެއެވެ: (ހ) ފަހުން ހުށަހެޅުނު މައްސަލައިގައި ހުށަހަޅާފައިވާ ނުވަތަ ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ކަންކަން އެމައްޗަށް ބިނާކޮށް ހުށަހެޅުނު އެހެން މައްސަލައެއް ކަމާބެހޭ ކޯޓަކުން ބެލިފައިވުން، (ށ) ދެ މައްސަލައިގެ ޚަސްމުން އެއްބައެއް ކަމުގައިވުން، (ނ) ކުރީގެ މައްސަލައިގައި އެ ކަންތައްތަކުގެ މައްޗަށް ފައިޞަލާކުރަނިވި ޙުކުމެއް ކުރެވިފައިވުން. (ޕެރ. 28.1)
2. ކަނޑައެޅި ނިޔާގެ ބާރު ލިބިގެންވާ ޙުކުމަކުން ނިމިފައިވާ މައްސަލައެއް އަލުން ބެލުމުގެ ބާރު އެއްވެސް ކޯޓަކަށް ނުލިބޭއިރު، އެ ޙުކުމުގެ ޙުއްޖިއްޔަތު ދެމިގެންދާނީ އެ ދަޢުވާގެ ޚަސްމުންގެ މައްޗަށާއި، ދަޢުވާގެ މަޙައްލު (ސަބްޖެކްޓް މެޓަރ) ގެ މައްޗަށާއި، ކޯސް އޮފް އެކްޝަން ނުވަތަ ޤާނޫނީ ވަޤާއިޢުގެ މައްޗަށެވެ؛ މަޙައްލު، ޚަސްމުން ނުވަތަ ވަޤާއިޢު ތަފާތުނަމަ އިޖުރާއީ ހުރަހެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 28.2)
3. ރެސް ޖޫޑިކާޓާގެ މަބްދައު ބިނާވެފައިވަނީ އިޝޫ އެސްޓޮޕަލް، ކޯސް އޮފް އެކްޝަން އެސްޓޮޕަލް އަދި އިޖުރާއަތުގެ ނަހަމަ ބޭނުން ހިފުން (abuse of process) ގެ މައްޗަށެވެ؛ ކޯސް އޮފް އެކްޝަން އެސްޓޮޕަލް ލާޒިމްވާނީ ކުރީގެ ދަޢުވާއާ ގުޅިގެން އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިވާ ކޯޓެއްގެ ނިންމުމެއް އޮވެ، ދެ މައްސަލައިގައި އެއް ފަރާތްތައް ހިމެނި، ދެ މައްސަލައަކީ ފަރަޤެއްހުރި ތަފާތު މައްސަލަ ނޫން ކަމުގައިވެ، ފަހުން ހުށަހެޅި ނުކުތާތަކަކީ އެކަށީގެންވާ ވިސްނުންތެރިކަމާއެކު ކުރީގެ މައްސަލައިގައި ހުށަހެޅިދާނެ ނުކުތާތަކެއް ކަމުގައިވާނަމައެވެ؛ abuse of process ގެ އުޞޫލުން ދަޢުވާގެ ހުރިހާ ނުކުތާއެއް އެއް މައްސަލައެއްގެ ތެރޭގައި ހުށަހެޅުން ލާޒިމްކުރެއެވެ. (ޕެރ. 28.3)
4. ކުރީގެ ޙުކުމަކުން ފަރާތަކަށް ވަކި ދަޢުވާއެއް ކުރުމުގެ ޙައްޤު ދީފައިވާނަމަ، އެ ޙައްޤު ހަނިވެގެންވަނީ އެ ޙުކުމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އިންތަކާއި މިންތަކަށެވެ؛ އެ ޙުކުމަށް ޙަވާލާދީ އެ ޙައްދުން ބޭރުގެ ދަޢުވާތައް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 33، 34)
5. ކުރީގެ މައްސަލައިގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮވެ ހުށަނޭޅާ ކަންތައްތަކެއްގެ މައްޗަށް، އެ ޚަސްމުން ދެމެދު އަލުން ކުރާ ދަޢުވާއަކީ ރެސް ޖޫޑިކާޓާގެ މަބްދައުގެ ދަށުން ކުރެވޭނެ ދަޢުވާއެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 36)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ 2012/HC-A/305 ޤަޟިއްޔާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/07 ޤަޟިއްޔާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2016/SC-A/25 ޤަޟިއްޔާ (ބަނީ ހޯލްޑިންގްސް (ބީ.ވީ.އައި) ލިމިޓެޑް ވ މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ)
• ސިވިލް ކޯޓުގެ 402/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާ (ރެސް ޖޫޑިކާޓާގެ އަސާސަށް ބެލި ކުރީގެ ޙުކުމް)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ 2015/HC-A/287 ޤަޟިއްޔާ