އަޙްމަދު އަނީސް ވ. ލ. ހިތަދޫ ކައުންސިލް އިދާރާ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ލ. ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 61/O11C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކައުންސިލުން ދަނޑުވެރިކަމަށް ކުއްޔަށް ދިން ބިމުގެ ކުލި ނުދެއްކި މައްސަލައެއްގައި، މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ދިފާޢީ ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ، ޝަރީޢަތުގެ ބަޔާން މަޙްޟަރުކުރުމުގައި ގޯސްކޮށް، އަދި އެއްބަސްވުމުގެ 10 ވަނަ މާއްދާ ވަކި ފަރާތަކަށް މަންފާވާ ގޮތަށް މާނަކޮށް ޙުކުމްކުރިތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. (ޕެރ. 11-12) ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދު 6.0 ގެ 228 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދައްކާ ވާހަކަ މަޙްޟަރުކޮށް ސޮއިކުރުވައި އިނގިލީގެ ނިޝާން ޖައްސަންޖެހެއެވެ؛ ބަޔާނުގައި ސޮއިކުރުމުގެ ކުރިން އުނިވެފައިވާ ބައެއް ފާހަގަކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ފަރާތަކުން، މަޖުބޫރުކަމެއް ސާބިތުނުވާ ޙާލަތެއްގައި ބަޔާނުގައި ސޮއިކޮށް ފިންގަރޕްރިންޓް ޖަހާފައިވާނަމަ، ބަޔާނުން ބައެއް އުނިކުރެވިފައިވާކަމަށް ބުނުމަކުން އެ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް މައްސަލަ ނިންމިކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
2. (ޕެރ. 16) މަދަނީ ޚުޞޫމަތްތަކުގައި ޚަޞްމުންގެ ދައުރަކީ އިޖާބީ ދައުރެކެވެ؛ ސާބިތުކުރުމުގެ ޙައްޤު ޚަޞްމުންނަށް ލިބިގެންވާއިރު، ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ހެކިތަކާއި ދަލީލު ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ކޯޓުން ފަހިކޮށްދޭންވާނެއެވެ؛ އެ ހެކި ވަޒަންކޮށް ސައްޙަކަން ތަޤްދީރުކުރުމަކީ ކޯޓުގެ ތަޤްދީރީ ބާރުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ.
3. (ޕެރ. 17) ދިފާޢީ ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދިންކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނާ ބުނުމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ކޯޓުގެ މަޙްޟަރު ބަޔާންތަކުން ފެންނަން އޮތް ޙަޤީޤަތްތައް ނަފީ ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ ދަޢުވާ ލިބުނު ފަރާތް ދިފާޢުގައި ހެކި ހުށަހެޅުމަށް އެދިފައިވާކަން ބަޔާނުން ނުފެންނަނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ (ޤާނޫނުގެ ކުރިމަތީގައި ހަމަހަމަކަން) އާއި 42 ވަނަ މާއްދާ (އިންޞާފުވެރި ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤު) އާ ޚިލާފަށް މައްސަލަ ނިންމިކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
4. (ޕެރ. 19) އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ކުލި ދެއްކުމަކީ ކުލީގެ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ޖައުހަރީ ކަމެކެވެ؛ ވިދިވިދިގެން 3 މަސް ކުލި ނުދައްކައިފިނަމަ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށް ބިން ނެގޭނެކަމަށް އެއްބަސްވުމުގައި ވީނަމަވެސް، އެ މުއްދަތަށްފަހުވެސް ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތް ބިން ބޭނުންކޮށްފިނަމަ، ބިން ވަކިކުރުމާ ހަމައަށް ހިނގި މުއްދަތުގެ ކުލި ދައްކަންޖެހެއެވެ؛ މިގޮތަށް ނިންމުމަކީ އެއްބަސްވުމުގެ މާއްދާ ވަކި ފަރާތަކަށް މަންފާވާ ގޮތަށް މާނަކުރުމެއް ނޫނެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދު 6.0 ގެ 228 ވަނަ މާއްދާގެ 1 ވަނަ ނަންބަރު
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/36 (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި ޙަވާލާދީފައި)