އަޙްމަދު ޝަރީފް ވ. އަޙްމަދު މުމްތާޒް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2830/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ބޭންކް އެކައުންޓަކަށް ފައިސާ ޖަމާކުރިކަން ހަމައެކަނި ދެ ހެކިންގެ ޝަފަހީ ހެކިބަހުން ސާބިތުނުވާކަމަށް ދަށު ކޯޓުން ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ؛ އަދި ދަށު ކޯޓަށް ނުހުށަހެޅި ބޭންކު ލިޔުމެއް އައު ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހައިކޯޓުގައި ބަލައިގަނެވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތަށް ލިޔުންތައް ޙަވާލުނުކުރެވި، ޢިއުލާނުން އަޑުއެހުމަށް ހާޟިރުވުމަށް އަންގައި ހާޟިރުނުވެއްޖެނަމަ ޣައިރު ހާޟިރުގައި މައްސަލަ ހިންގާނެ ކަމަށް އަންގާފައިވަނިކޮށް ހާޟިރުނުވާނަމަ، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ޣައިރު ހާޟިރުގައި މައްސަލަ ހިންގިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 7)
2. ބޭންކެއް މެދުވެރިކޮށް ކުރާ ފައިސާގެ މުޢާމަލާތްތަކަކީ ލިޔުމުން ހެކި ލިބެން ހުންނަ މުޢާމަލާތްތަކެކެވެ؛ އެފަދަ ހާލަތުގައި ކިތާބީ ހެކި ޝަފަހީ ހެއްކަށްވުރެ ބާރުގަދަވާނެއެވެ. ކިތާބީ ހެކި ލިބެން ހުރެމެ އެ ހެކި ނުހުށަހަޅައި ހަމައެކަނި ޝަފަހީ ހެކިބަހަށް ބިނާކޮށް އެފަދަ މުޢާމަލާތެއް ސާބިތުވާކަމަށް ނުކަނޑައެޅޭނެއެވެ. (ޕެރ. 13)
3. ދަޢުވާކުރީ ވަކި ފަރާތެއްގެ އެކައުންޓަށް ފައިސާ ޖަމާކުރިކަމަށް ބުނެ ކަމަށްވާއިރު، ހެކިބަހުން ދައްކަނީ އެހެން މީހެއްގެ އެކައުންޓަށް ޖަމާކުރިކަމާއި ޖަމާކުރި އަދަދު ނޭނގޭނަމަ، ދަޢުވާ ސާބިތެއް ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 10-12)
4. ހައިކޯޓުން މައްސަލަ ބަލާނީ ދަށު ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސާސްކޮށްގެންނެވެ؛ ނަމަވެސް ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބޭ ހެކި ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ. އައު ހެކި ބަލައިގަނެވޭ ހާލަތްތައް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2016/SC-A/18 ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. (ޕެރ. 15-16)
5. މަދަނީ ޚުޞޫމާތްތަކުގައި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ (Onus Probandi) އުފުލުމަކީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެވެ؛ ދިފާޢީ ދަޢުވާއެއް ނުވަތަ ދަފްޢެއް ސާބިތުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އޮންނާނީ އެ ދަފްޢު ކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ. ދަށު ކޯޓުގައި ހެކި ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކުރިކަމަށް ބުނާނަމަ އެކަން ސާބިތުކުރަން ޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 18-19)
6. އައު ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާ ލިޔުމުގައިވާ ތާރީޚާއި އަދަދު ދަޢުވާގައި ބުނާ ތާރީޚާއި އަދަދާ ދިމަނުވެ ފުށުއަރާނަމަ، އެ ލިޔުން ބަލައިގަތަސް ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމަށް އެ ލިޔުމަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 20-22)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ) (އިސްތިއުނާފުގެ އިޖުރާއަތު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2016/SC-A/18 (މޯލްޑިވްސް އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޝަރީޒް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ސީ އެންޑް ސަން މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02 (ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރައާ ގުޅޭ)