އަޙްމަދު އިބްރާހީމް ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1566/Cv-C/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ފިންގަރޕްރިންޓް ކޮމްޕެރިސަން ރިޕޯޓަށް ބިނާކޮށް ފުލުހެއް ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ނިންމި ނިންމުން ޤާނޫނީ ކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅުމަކީ ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސާބިޤާތަކާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްތޯ؛ އަދި ވަކިކުރުމުގައި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމްވެފައިވާކަމަށް ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ފުލުހަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި ދެ އުންޞުރު ފުރިހަމަވާންޖެހޭނެއެވެ: ޤާނޫނާއި ނުވަތަ ޤަވާޢިދާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ކޮށްފިކަން ފުލުހުންގެ ތަޙުޤީޤަށް ސާބިތުވުމާއި، އެ ޢަމަލުގެ ސަބަބުން އެ މީހަކު ވަޒީފާގައި ބެހެއްޓުމަކީ މުވައްޒަފުންނާއި މުއައްސަސާގެ މައްޗަށް ޢާއްމު ރައްޔިތުން ކުރާ އިތުބާރު ކުޑަވެދާނެ ނުވަތަ ބުރޫއަރާފާނެ ކަމަކަށް ވުމެވެ (އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޒުހަރު ރަޝާދު) (ޕެރ. 26، 28).
2. ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ފުލުހަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާ މައްސަލައެއް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ، އެންމެ ފުރަތަމަ ބަލަންޖެހެނީ ބޯޑުގެ ނިންމުން ބިނާވާ އެކަށޭނަ ހެއްކެއް ބޯޑުގެ ކުރިމަތީގައި އޮތްތޯއެވެ (އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަލީ ނަޝީދު) (ޕެރ. 28).
3. ފުލުހުންގެ ކޯޑް އޮފް ކޮންޑަކްޓާ ޚިލާފުވެފައިވޭތޯ ބެލުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރާ ސާބިތުކުރުމުގެ މިންގަނޑު ވަޒީފާއާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރިޢާޔަތްކުރާ މިންގަނޑަށްވުރެ ލުއިވާންޖެހޭނެއެވެ؛ ދަށު ކޯޓުން އެ މިންގަނޑުން ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވާނަމަ، އެ ނިންމުމުގައި ޤާނޫނީ ކުށެއް ނެތެވެ (ޕެރ. 30).
4. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާއާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-L/91 ގެ 10 ވަނަ ނުކުތާއާ އެއްގޮތަށް، ފަނޑިޔާރު ޤާނޫނީ ގޮތުން ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް ނުވަތަ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިނުވާކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމަކީ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ؛ ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުމުގައިވާ ޤާނޫނީ މައްސަލައާއި އޭގެ ސަބަބުން އުފެދޭ ޤާނޫނީ ބަހުޘް ސާފުކޮށް ބަޔާންނުކޮށްފިނަމަ، އެ ނުކުތާގެ މައްޗަށް ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ (ޕެރ. 31-34).
5. ދަށު ކޯޓުގައި ތުހުމަތު ސާބިތުކުރުމަށް އޮތް ހަމައެކަނި ހެއްކަކީ ފިންގަރޕްރިންޓް ކޮމްޕެރިސަން ރިޕޯޓުކަން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ޤަބޫލުކޮށް، އެ ރިޕޯޓުގެ ޞައްޙަކަމާ މެދު ދަށު ކޯޓުން ގޮތް ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، ތަޙުޤީޤު ފުރިހަމަ ނޫންކަމަށް އިސްތިއުނާފުގައި ބުނުމަކީ ދަށު ކޯޓުގައި އޭނާ ފާހަގަކުރި ކަންކަމާ ޚިލާފު ބުނުމެކެވެ (ޕެރ. 36).
6. ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ސާބިޤާތަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމަށް ބުނާނަމަ، އެ ސާބިޤާތަކުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކޮން އުޞޫލަކާ ޚިލާފުވީކަން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ސާފުކޮށް ބުނެދޭންވާނެއެވެ؛ އެހެން ނުކޮށްފިނަމަ ޤާނޫނީ ބަހުޘެއް އުފެދިފައެއް ނުވެއެވެ (ޕެރ. 38).
7. ފަނޑިޔާރު ޙުޒައިފާ މުޙައްމަދުގެ ރައުޔު: ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓެއްގައި ލިޔެވިފައިވާ ތާރީޚެއް އޮޅުމަކުން ލިޔެވިފައިވާކަން އެ ރިޕޯޓުގެ އެހެން މަޢުލޫމާތުތައް އެކުއެކީގައި ބަލައި ކިޔުމުން އެނގޭނަމަ، އެ އޮޅުމުގެ ސަބަބުން ރިޕޯޓު ޞައްޙަ ނޫންކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ އަދި ބޯޑަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ފޯމުގައި ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ރިޕޯޓު ހިމެނޭނަމަ، ނިންމުން ނިންމިއިރު އެ ރިޕޯޓު ބޯޑުގެ ކުރިމަތީގައި އޮތްކަން އެނގެއެވެ (ޕެރ. 43-47).

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހި ފުލުހުންގެ ކޯޑް އޮފް ކޮންޑަކްޓްގެ 6، 8، 11 އަދި 13 ވަނަ މާއްދާ
• ޑިސިޕްލިނަރީ އަދި އިދާރީ ކުށްތަކާއި، އެ ކުށްތަކަށް އަދަބުދިނުމާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 11 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 18 ވަނަ ނަންބަރު އަދި 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2017/SC-A/38 (އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޒުހަރު ރަޝާދު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/10 (އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަލީ ނަޝީދު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-L/91 (މައްސަލަ ބަލައިގަތުމާމެދު ނިންމި ގޮތުގެ ރިޕޯޓުގެ 10 ވަނަ ނުކުތާ)