މުޙައްމަދު ޔޫސުފް ވ. 1- ފާޠިމަތު ފަރީދު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 3324/Cv-C/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތަން ހުސްކުރުމުގެ ނޯޓިސް ބާޠިލުކުރުމަށް އެދި ހުށަހެޅި މައްސަލައެއްގައި ޞުލްޙަވެގެން ކުރި ޙުކުމެއް ތަންފީޛުކުރުމުގެ މައްސަލައިގައި، ހެކި ހޯދައި ބަހުސްކުރުވައި ދައްކަންޖެހޭ ކުލީގެ ޢަދަދު ކަނޑައެޅުމަކީ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމުގެ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ މިންގަނޑާ އެއްގޮތް ކަމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމުގެ މައްސަލަތަކުގައި ޝަރީޢަތުގެ ކުރިމައްޗަށް ހުށަހެޅޭނީ ތަންފީޛުކުރުމަށް އެދޭ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމާ ގުޅޭ ކަންކަން އެކަނި ކަމުން، ތަންފީޛުކުރުމަށް އެދޭ މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢު އަލުން ހުޅުވައި ބެލުމެއް ނޯންނާނެއެވެ. (ޕެރ. 21)
2. ސާބިތުވެފައިވާ ދަރަނީގެ ޙުކުމް މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓަކުން ބަދަލުނުކުރާހާ ހިނދަކު، ތަންފީޛީ މައްސަލައިގައި އެ ދަރަންޏާމެދު މައުޟޫޢީ ގޮތުން ވާހަކަދައްކައި ޙުކުމަށް ބަދަލުގެނައުމަކީ އުޞޫލުތަކާއި އިޖުރާއަތުތަކާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ؛ ތަންފީޛީ މައްސަލަތަކުގައި ފަނޑިޔާރުގެ ދައުރަކީ ސާބިތުވެފައިވާ ދަރަނި ނުވަތަ އިލްތިޒާމްތައް އަދާކޮށްފައިވޭތޯ ބަލައި، އަދާކޮށްފައިނުވާނަމަ ތަންފީޛުކުރުމުގެ ގަވާއިދާ އެއްގޮތަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމެވެ. (ޕެރ. 22)
3. ތަންފީޛުކުރަން އެދޭ ޙުކުމުގައި ދައްކަންޖެހޭ ކުލީގެ ޢަދަދު ނުވަތަ އެ ޢަދަދު ކަނޑައެޅޭނެ ގޮތް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާއިރު، ތަންފީޛީ މައްސަލައިގައި ޚިލާފު އުފެދިފައިވާކަމަށް ފާހަގަކޮށް، ހެކި ހުށަހެޅުމާއި ބަހުސްކުރުމުގެ ފުރުޞަތުދީ ކުލީގެ ޢަދަދު ކަނޑައެޅުމަކީ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމުގެ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ މިންގަނޑާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމުން، އެފަދަ ޙުކުމަކީ ބާޠިލް ޙުކުމެކެވެ. (ޕެރ. 26، 28)
4. ފުރަތަމަ ނުކުތާގެ މައްޗަށް ޙުކުމް ބާޠިލްވާތީ، ހެކި ވަޒަންކުރުމާ ގުޅޭ ދެވަނަ ނުކުތާއާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމެއް ނުކުރެއެވެ. (ޕެރ. 27)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/07 (ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ) ވ. މަޢުރޫފާ އަބޫބަކުރު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/32 (އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް / މިނިސްޓްރީ އޮފް ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ ވ. އަޙްމަދު ސިޔާމް)