ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި ވ. ނަން ސިއްރުކުރެވިފައި

ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި (ޚަރަދު ފެށޭ ތާރީޚް ވަރި ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހެޅި ތާރީޚަށް އިޞްލާޙުކޮށް، އިތުރު ޚަރަދުގެ ގޮތުގައި 7,119 ރުފިޔާ ނަގައިދިނުމަށް)

ކީވޯޑުތައް: އާޢިލީ މައްސަލަ

ދަށު ކޯޓު: ތ. ވޭމަންޑޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 6/N11C/2022

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ވަރި ސާބިތުކުރި ޤަޟިއްޔާގައި ދަރިފުޅުގެ ޚަރަދާބެހޭ އެއްބަސްވުމެއް ކުރެވި ޚަރަދު ދިނުމަށް ބައްޕައަށް އަންގާފައިވާ ޙާލަތެއްގައި، ފަހުން ހުށަހަޅާ ޚަރަދުގެ ދަޢުވާއެއްގައި ޚަރަދު ލައްވަންޖެހޭނީ ކޮން ތާރީޚަކުން ފެށިގެންތޯއާއި، ދަރިފުޅުގެ މަތީ ތަޢުލީމާ ގުޅޭ އިތުރު ޚަރަދުތައް (އަންނައުން، ލެޕްޓޮޕް، ކުލި، ފޯނު) ބައްޕަގެ ކިބައިން ނަގައިދެވޭނެތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ވަރި ސާބިތުކުރި ޤަޟިއްޔާގައި (16/N11C/2021) ދަރިފުޅުގެ ޚަރަދު ކޯޓު މެދުވެރިކޮށް ބޭނުން ނުވާކަމަށް މަންމަ ބުނި ނަމަވެސް، 66 ވަނަ މާއްދާގެ ޚަރަދު ދިނުމަށް ބައްޕައަށް އެންގިއެވެ. ފަހުން މަތީ ތަޢުލީމަށް މާލެ ފޮނުވި ދަރިފުޅުގެ ޚަރަދާއި މަންމަ ހިނގި 13,120 ރުފިޔާގެ އިތުރު ޚަރަދު ހޯދަން ދަޢުވާކުރެވުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ތ. ވޭމަންޑޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން (6/N11C/2022) ދަޢުވާ ހުށަހެޅި ތާރީޚުން ފެށިގެން ކުއްޖާގެ ޚަރަދާއި ބެލުމުގެ ޚަރަދަށް މަހަކު 2,000 ރުފިޔާ ދިނުމަށާއި 66 ވަނަ މާއްދާގެ ޚަރަދު ދެމުން ގެންދިއުމަށް ބައްޕައަށް އަންގައި، މީގެކުރިން ޚަރަދު ހޯދަން ދަޢުވާކޮށްފައި ނުވާތީއާއި ބައްޕަ އެއްބަސްވެފައި ނުވާތީ އިތުރު ޚަރަދު ނަގައިނުދެއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: މަންމަ ބުނީ ވަރި ޤަޟިއްޔާގައި ޚަރަދު ލައްވާފައިވާތީ ކުރިން މަސައްކަތްކުރިކަމަށް ބަލަންޖެހޭ ކަމަށާއި، ޚަރަދު ދޭންޖެހޭނީ ބައްޕަ ރުހޭ ކަންކަމަށް އެކަނި ނޫންކަމަށާއި، ކިޔެވުމަށް ފޮނުވީ ބައްޕައަށް އެނގިގެން ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޤާނޫނުގެ އިޞްލާޙާ އެއްގޮތަށް ވަރި ސާބިތުކުރި ޤަޟިއްޔާގައި ޚަރަދާމެދު އެއްބަސްވުމަކަށް އައިސްފައިވާތީ ޚަރަދު ފެށޭނީ އެ ޤަޟިއްޔާ ހުށަހެޅި ދުވަހުން ކަމާއި، 66 ވަނަ މާއްދާގެ ޚަރަދު ވަރި ޙުކުމުގައި ލައްވާފައިވާތީ ބައްޕަގެ އެއްބަސްވުމަށް ނުބަލާ ނަގައިދެވޭނެކަމާއި، ބައްޕަގެ ތަނަވަސްކަމަށް ބަލާއިރު އަންނައުނާއި ލެޕްޓޮޕް ނަގައިދެވޭނެ ނަމަވެސް ކުލިއާއި ތަފްޞީލު ނެތް ފޯނު ޚަރަދު ނަގައިނުދެވޭނެކަމެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. (ޕެރ. 31–34) ޚަރަދު ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރިކަމަށް ބެލެވޭނީ ކޯޓުގައި ދަޢުވާކޮށްފައިވާނަމަ ކަމަށް ބުނާ ގަވާއިދުގެ އުޞޫލު، ވަރި ރަޖިސްޓްރީކުރުމުގެ ކުރިން ޚަރަދާބެހޭ އެއްބަސްވުމެއް ނެތްނަމަ ކޯޓުން ޚަރަދު ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ގޮތަށް ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު އިޞްލާޙު ޝާމިލުވާ ގޮތަށް ތަރުޖަމާކުރަންވާނެއެވެ؛ ވަރި ސާބިތުކުރާ ނުވަތަ ކާވެނި ރޫޅާލާ ޤަޟިއްޔާއަކީ ޚަރަދު ހޯދުމަށް ކުރިން މަސައްކަތްކުރިކަން ބެލުމުގައި ބަލައިގަންނަންޖެހޭ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ.
2. (ޕެރ. 36–39) ވަރި ސާބިތުކުރި ޤަޟިއްޔާގައި ކޯޓު މެދުވެރިނުކޮށް ޚަރަދު ދިނުމަށް ދެފަރާތް އެއްބަސްވެ، ބައްޕަ އެ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުން ޚަރަދު ހޯދަން ދަޢުވާކުރާނަމަ، ޚަރަދު ނަގައިދޭންވާނީ ވަރި ސާބިތުކުރުމަށް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ؛ ދަޢުވާކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން ނަގައިދިނުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުގެ އިނާމަކަށްވާތީ އިންޞާފުވެރި ތަރުޖަމާއެއް ނޫނެވެ.
3. (ޕެރ. 41–43) ވަރި ސާބިތުކުރި ޙުކުމުގައި ގަވާއިދުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ ޚަރަދުތައް ދިނުމަށް ބައްޕައަށް އަންގާފައިވާނަމަ، ދަރިފުޅަށް ހިނގި ޚަރަދު ބައްޕަ އެއްބަސްވެފައި ނުވާތީ އެކަނި ނަގައިނުދީ ނުވާނެއެވެ؛ އީދާއި ކޮލެޖު އިވެންޓަށް ގަތް އަންނައުނުގެ ޚަރަދު ނަގައިދެވޭނެއެވެ.
4. (ޕެރ. 44) ގަވާއިދުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން އިތުރު ޚަރަދު ނަގައިދިނުމުގައި ބަލަންވާނީ ކުއްޖާގެ ޙާލަތަށާއި ބަލަދުވެރިޔާގެ ތަނަވަސްކަމަށެވެ؛ ކުއްޖާ ކިޔަވާ ދާއިރާއަށް ބޭނުންވާ، ބާޒާރުގެ އަގުތަކަށް ބަލާއިރު އާދަޔާ ޚިލާފަށް އަގުބޮޑު ނޫން ލެޕްޓޮޕެއްގެ ޚަރަދު ބައްޕައަށް ލެއްވިދާނެއެވެ.
5. (ޕެރ. 45) ބައްޕަ އެ ޚަރަދު ނުކުރެވޭނެކަން ކުރިން އަންގާފައި، ކުއްޖާ ކިޔަވަން ހުރެވޭނެ އެހެން ފުރުޞަތެއް ބޭނުން ނުކޮށް، ކުލި ނުނަގާ ޝަރުޠަކާއެކު ބަހައްޓާފައިވާ ތަނެއްގައި ފަހުން ކުލި ދައްކަން ޖެހުނު ޚަރަދު ބައްޕަގެ ކިބައިން ނަގައިނުދެވޭނެއެވެ.
6. (ޕެރ. 46) ޚަރަދުކުރި ގޮތުގެ ތަފްޞީލެއް ނެތި ޖުމްލަ ޢަދަދަކަށް ބަޔާންކުރާ، ސާބިތުކުރެވޭނެ ގޮތެއް ނެތް ޚަރަދެއް (ފޯނު ރީލޯޑް ފަދަ) ކޯޓުން ނަގައިނުދެވޭނެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000 (ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު)ގެ ވަރިކުރުމުގެ ކުރިން ޚަރަދު ކަނޑައެޅުމާބެހޭ މާއްދާ (3 ވަނަ އިޞްލާޙުން އިޞްލާޙުކުރެވުނު؛ ޕީޑީއެފްގައި '25')
• ޢާއިލާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ ޚަރަދު ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) (ޕީޑީއެފްގައި '61')
• ޢާއިލާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 65 ވަނަ މާއްދާ
• ޢާއިލާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ) އަދި (ރ)
• ޢާއިލާއާބެހޭ ގަވާއިދު (ގަވާއިދު ނަންބަރު 2022/R-99) ގެ 51 އަދި 53 ވަނަ މާއްދާ
• ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ސޫރަތުލް ބަޤަރާގެ 233 ވަނަ އާޔަތް
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/HC-A/67