ނަމާއި އެޑްރެސް ސިއްރު ކުރެވިފައި ވ. ނަމާއި އެޑްރެސް ސިއްރު ކުރެވިފައި

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު

ކީވޯޑުތައް: އާޢިލީ މައްސަލަ، ދަރިންގެ ޚަރަދު، ޚަރަދު ކަނޑާފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެއްގެ ދަށުން ސާބިތު ޚަރަދު ނުދައްކައިގެން ފިޔަވަޅު އެޅުން، ރެސް ޖުޑިކާޓާގެ މަބްދައު

ދަށު ކޯޓު: ސ. މީދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 23/S1C/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުދިންގެ ޚަރަދު ލެއްވި ޤަޟިއްޔާއެއްގެ ޚަރަދު، ފަހުން ނިހާއީވެފައިވާ އެހެން ޤަޟިއްޔާއަކުން ކަނޑާފައިވާއިރު، ކުރީގެ ޤަޟިއްޔާގެ ދަށުން ސާބިތު ޚަރަދު ނުދެއްކުމުން ބައްޕަ ގޭގައި ބަންދުކުރުމަށް ނިންމުމަކީ ރެސް ޖުޑިކާޓާގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ވަރި ސާބިތުކުރި ޤަޟިއްޔާއިން ކުދިންގެ ޚަރަދަށް މަހަކު 3000 ރުފިޔާ ބައްޕައަށް ލެއްވުމަށްފަހު، ދެމީހުން އަލުން ކައިވެނިކުރަން ބޭނުންވާކަމަށް ބުނެ މަންމަގެ އެދުމުން އެހެން ޤަޟިއްޔާއަކުން އެ ޚަރަދު ކެނޑުނީކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ؛ ފަހުން މަންމަ ކުރީގެ ޤަޟިއްޔާގެ ދަށުން ސާބިތު ޚަރަދު ހޯދަން ހުށަހެޅިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: މީދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން 116,150 ރުފިޔާ ނުދައްކާ ހުރިކަމަށް ބަލައި، ބައްޕަ 3 މަހަށް ގޭގައި ބަންދުކުރުމަށާއި ފައިސާ 2 މަސްތެރޭ ދެއްކުމަށް ނިންމިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ބައްޕަ ބުނީ ޚަރަދު ކެނޑުނު ނިހާއީ ޙުކުމަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ރެސް ޖުޑިކާޓާއާ ޚިލާފަށް ނިންމާފައިވާކަމަށާއި ޝަރީޢަތް ހިނގީ ޢަދުލުވެރިކަމާ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ؛ މަންމަ ބުނީ ޚަރަދު އެއްކޮށް ކަނޑާދީފައި ނުވާނެކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޚަރަދު ކަނޑާފައިވާ ޤަޟިއްޔާ ނިހާއީވެފައިވާތީ ކުރީގެ ޤަޟިއްޔާގެ ދަށުން ތަންފީޛީ ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ ރެސް ޖުޑިކާޓާއާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ؛ ނަމަވެސް ޚަރަދު ހޯދުމަށް އައު ދަޢުވާއެއް ކުރުމުގެ ދޮރު މަންމައަށް ހުޅުވިފައި އޮވެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އަނބިދަރިންނަށް ޝަރުޢީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ޚަރަދު ދިނުމަށް އެންގުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވާއިރު، ޚަރަދުގެ މުއްދަތާއި މިންވަރު ކަނޑައަޅަނީ ޢާއިލާއާބެހޭ ޤަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ؛ ދަރިންގެ ޚަރަދު ހޯދުމަށް ދަޢުވާ ނުކުރާ މުއްދަތަކަށް ޚަރަދު ނުލެއްވޭނެއެވެ، އަދި ޚަރަދު ހޯދައިދެވޭނީ ދަޢުވާކުރި ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.
2. ޤަޟިއްޔާއަކުން ލެއްވި ޚަރަދު، ދެފަރާތުގެ އެއްބަސްވުމުން އެހެން ޤަޟިއްޔާއަކުން ކަނޑާ، އެ ނިންމުން އިސްތިއުނާފުނުކޮށް ނިހާއީވެއްޖެނަމަ، ކުރީގެ ޤަޟިއްޔާގެ ދަށުން ސާބިތު ޚަރަދު ހޯދުމުގެ މައްސަލައެއް ހުށަހެޅުމުގެ ދޮރު ބަންދުވެގެންދެއެވެ.
3. ޚަރަދު ކަނޑާފައިވާ ނިހާއީ ޙުކުމެއް އޮތްއިރު، ކުރިން ޚަރަދު ލެއްވި ޤަޟިއްޔާގެ ދަށުން ސާބިތު ޚަރަދެއް އޮތްކަމަށް ބެލުމަކީ ރެސް ޖުޑިކާޓާ (ފައިސަލާކުރުވަނިވި ޙުކުމެއްގެ ޙުއްޖިއްޔަތު) ގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ؛ އަދި ޚަރަދު ކަނޑައި ނިމުނު މައްސަލަތައް ކޯޓުތަކުގެ ރެކޯޑުން ފުރިހަމައަށް ބެލެހެއްޓުން މުހިއްމެވެ.
4. ޙާލަތު ބަދަލުވުމުން (މިސާލަކަށް ނިޔަތްކުރި ކައިވެނި ނުކުރެވުމުން) ދަރިންގެ ޚަރަދު ހޯދުމަށް އަލުން ދަޢުވާ ކުރުމަކީ ރެސް ޖުޑިކާޓާއާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެ ޙާލަތުގައި ޚަރަދު ލައްވާނީ އަލުން ދަޢުވާ ހުށަހެޅި ތާރީޚުންނެވެ. (2009/HC-A/354 ގައި ޙަޟާނަތާބެހޭގޮތުން ކަނޑައެޅި އުޞޫލަށް ބިނާކޮށް)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000) - ޚަރަދު ދިނުމަށް އެންގުމުގެ ބާރުދޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '25 ވަނަ މާއްދާ')
• ޢާއިލާއާބެހޭ ޤަވާއިދު (ގަވާއިދު ނަންބަރު 2022/R-99) - ތޭރަވަނަ ބާބު، ދަޢުވާ ނުކުރާ މުއްދަތަށް ޚަރަދު ނުލެއްވުމާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '53 ވަނަ މާއްދާ')
• ކުރީގެ ޢާއިލާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ އެއްގޮތް މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '61 ވަނަ މާއްދާ')
• ޢާއިލާއާބެހޭ ޤަވާއިދުގެ ސާބިތު ޚަރަދު ނުދެއްކުމުން ގޭގައި ބަންދުކުރުމާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '63 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)')
• 2009/HC-A/354 (ޢާއިޝަތު ސުހާނާ ވ. ޙުސައިން ޒަކީ)
• 2019/SC-A/07 (ދައުލަތް ވ. މަޢުރޫފާ އަބޫބަކުރު)