ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު، މައުޟޫޢުގައި ގޮތެއް ނިންމުމަށް ފެމިލީ ކޯޓަށް ތަޙުވީލުކުރި

ކީވޯޑުތައް: އާޢިލީ މައްސަލަ، މުދަލުގެ މައްސަލަ

ދަށު ކޯޓު: ފެމިލީ ކޯޓު 312/Fm-C/2022

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ބައްޕަ ނިޔާވެފައިވާ ކުޑަކުއްޖެއްގެ މުދާ (ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްސާ ހިމެނޭ ގޮތަށް) ބެލެހެއްޓުމާއި އެއިން މުޢާމަލާތްކުރުމުގެ ބާރު މަންމައާ ޙަވާލުކުރުމަށް ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ މައްސަލައެއް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ފެމިލީ ކޯޓަށް ލިބިގެންވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ބައްޕަ ނިޔާވި ކުޑަކުއްޖެއްގެ ނަމުގައި ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްސާ އޮތުމުން، ކުއްޖާގެ މުދާ ބެލެހެއްޓުމާއި އެއިން މުޢާމަލާތްކުރުމުގެ ބާރު މަންމައާ ޙަވާލުކުރުމަށް މަންމަ ފެމިލީ ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިއެވެ. ކުއްޖާގެ ބޭބެ ޝަރުޢީ ބަލަދުވެރިޔާގެ ޙައިޞިއްޔަތުން ތަދައްޚުލުވިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ފެމިލީ ކޯޓުން ނިންމީ މިއީ ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްސާއާ ގުޅޭ ޙައްޤުތަކާ ބެހޭ މައްސަލައެއް ކަމުން ފެމިލީ ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞްގައި ބެލޭނެ މައްސަލައެއް ނޫންކަމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: މަންމަގެ ފަރާތުން ބުނީ މިއީ ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުއްޖާގެ މުދާ ބެލެހެއްޓުން ޙަވާލުކުރުމުގެ މައްސަލައެއް ކަމުން ފެމިލީ ކޯޓަށް އިޚްތިޞާޞް ލިބޭ ކަމަށާއި، ޚަޞްމުންގެ ބަސް ނުހޯދާ ނިންމި ކަމަށެވެ. ތަދައްޚުލުވި ފަރާތުން ބުނީ ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހޭ ޙާލަތެއް ނެތްކަމަށާއި ކުންފުނި ހިންގުމުގެ ކަންކަމަކީ ސިވިލް ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ކުއްޖާގެ ބަލަދުވެރިކަމާއި މުދަލާ ގުޅޭ މައްސަލަތަކަކީ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގެ ދަށުން ފެމިލީ ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞްގައި ހިމެނޭ ކަމެއް ކަމުންނާއި، އިޚްތިޞާޞާ ގުޅޭ ގޮތުން ޚަޞްމުންގެ ބަސް ނުހޯދާ ނިންމާފައިވާތީ، ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް މައްސަލަ ތަޙުވީލުކުރިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކުއްޖާގެ ބަލަދުވެރިކަމާއި މުދަލާ ގުޅޭ މައްސަލަތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ފެމިލީ ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞްގައި ހިމަނާފައިވާ 'ބަލަދުވެރިކަން ސާބިތުކުރުމުގެ މައްސަލަތައް' ގެ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ މައުޟޫޢެކެވެ؛ އެހެންކަމުން ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 'ކުއްޖާގެ ބަލަދުވެރިކަމާއި މުދާ' ގެ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ފެމިލީ ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
2. ކުއްޖާގެ ބަލަދުވެރިކަން އެހެން ފަރާތަކާ ހަވާލުކޮށްފައިވިޔަސް ކުއްޖާގެ މުދާ ބެލެހެއްޓުމާއި އެއިން މުޢާމަލާތްކުރުމުގެ ބާރު މަންމައާ ޙަވާލުކުރުމަށް ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން މަންމަ ހުށަހަޅާ ދަޢުވާއަކީ (މުދަލުގެ ތެރޭގައި ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްސާ ހިމެނުނަސް) ފެމިލީ ކޯޓަށް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބޭ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ.
3. މައްސަލައެއް ބެލުމުގެ ތެރޭގައި ޚަޞްމުން ފާހަގަނުކުރާ، ނަމަވެސް ފަނޑިޔާރުންނަށް ފާޅުކަން ބޮޑުކޮށް ފާހަގަކުރެވޭ ޤާނޫނީ ކަމެއްގައި (މިސާލަކަށް ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް) ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ކުރިން ޚަޞްމުން ދެކޭގޮތް ހޯދައި، އެދޭނަމަ ޖަދަލުކޮށް ތަޢުނުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންވާނެއެވެ (އިސްމާޢީލް ޝުޖާޢު ވ. ޔޫސުފް ރިޟާ)؛ އެގޮތަށް ޢަމަލުނުކޮށް އިޚްތިޞާޞް ނެތްކަމަށް ނިންމުމަކީ ޤާނޫނީ ގޯހެކެވެ.
4. ފެމިލީ ކޯޓަށް އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވާ މައްސަލައެއް އިޚްތިޞާޞް ނެތްކަމަށް ބުނެ ނިންމާފައިވާނަމަ، އެ ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް މައުޟޫޢުގައި ގޮތެއް ނިންމުމަށް މައްސަލަ އެ ކޯޓަށް ތަޙުވީލުކުރެވޭނެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000 (ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު) - 'ކުއްޖާގެ ބަލަދުވެރިކަމާއި މުދާ' ގެ ބާބު (ލިޔުމުގައި '52' އަދި '53' ވަނަ މާއްދާ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޖަދުވަލު 2 ގެ 6 ވަނަ ނަންބަރު (ފެމިލީ ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު)
• ޢާއިލާއާބެހޭ ޤަވާއިދު - ބަލަދުވެރިކަމުގެ ތަރުތީބު (ތަދައްޚުލުވި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު)، މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު، ޤާނޫނުއަސާސީ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/11 (އިސްމާޢީލް ޝުޖާޢު ވ. ޔޫސުފް ރިޟާ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/44 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/15 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)