ފްލޭގް ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ރ. ދުވާފަރު ކައުންސިލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ރ. ދުވާފަރު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 20/E8C/2021

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ރ. ދުވާފަރު މަސްމާރުކޭޓުގެ ކުލި އެއްބަސްވުމުގައި ކައުންސިލުން ވަށާފާރު ނުރާނާ ތަން ބޭނުންކުރަން ނުދީފައިވާކަމަށް ބުނެ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ކުލި ދެއްކުން ހުއްޓާލުމުން އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށް ތަން ހަވާލުކުރަން އެންގުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއްތޯ؛ އަދި ދަށު ކޯޓުގައި ނުނަގާ (ކައުންސިލުގެ ޤަރާރާއި ތަމްސީލުކުރުމުގެ ޙައިޘިއްޔަތާ ގުޅޭ) ނުކުތާއެއް ހައިކޯޓުގައި ނެގޭނެތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޙުކުމް ތަންފީޛުކޮށް ނިމިފައިވީނަމަވެސް، ހުށަހެޅިފައިވާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކުގެ މައްޗަށް ގޮތެއް ނިންމައިދިނުމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެދިފައިވާތީ ހައިކޯޓުން އެ ނުކުތާތަކަށް ބަލައި ގޮތް ނިންމައިފިއެވެ. (ޕެރ. 20)
2. ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ބައިވެރިން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ އެ ކޮންޓްރެކްޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ. އެނޫން ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރެވޭނީ ކޮންޓްރެކްޓުގެ އަނެއް ބައިވެރިޔާ އޭނާގެ މައްޗަށް ލާޒިމްވާ ކަމަކަށް ދުލެއް ނުވަތަ ލުޔެއް ދީފިނަމައެވެ (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)). (ޕެރ. 24)
3. ކުއްޔަށް ދީފައިވާ ތަނަށް ދައްކަންޖެހޭ ކުލި ދެއްކުން ކުއްޔަށް ހިފާ ފަރާތުން (ކުއްޔަށް ދޫކުރި ފަރާތުން ލުޔެއް ދީފައި ނެތި) އަމިއްލައަށް ހުއްޓާލުމަކީ އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ މާއްދާއާއި މުޅި އެއްބަސްވުމުގެ މަޤްޞަދާ ޚިލާފުވުމެކެވެ. ކުލި ނުދައްކައި އެއްބަސްވުމުގައިވާ ލިޔުމުން އެންގުމާއި މުހުލަތު ދިނުމަށްފަހުވެސް ކުލި ނުދައްކައިފިނަމަ، އެއްބަސްވުމުގެ ބާޠިލުކުރުމުގެ މާއްދާގެ ދަށުން އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށް ތަން ހަވާލުކުރަން އެންގުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެކެވެ. (ޕެރ. 22-24)
4. ކުއްޔަށް ދޫކުރި ފަރާތުން އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެފައިވާކަމަށް ބުނެ ކޯޓަށް ދާނެކަމަށް ސިޓީއިން އެންގުން ފިޔަވައި އިތުރު ފިޔަވަޅެއް ނާޅައި ކުލި ނުދައްކައި ހުރުމަކީ ކުލި ދެއްކުން ހުއްޓާލުމަށް ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 23-24)
5. ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި ހައިކޯޓުގެ ގަވާއިދުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހައިކޯޓުން މައްސަލަތައް ބަލާނީ ދަށު ކޯޓުގައި ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލްގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސާސްކޮށްގެންނެވެ. ދަށު ކޯޓުގައި ފާހަގަނުކުރާ ނުކުތާއެއް ހައިކޯޓުގައި އަލަށް ނަގައިގެން ދަށު ކޯޓުގެ ޙުކުމުގެ ޞައްޙަކަން ބަލަންޖެހޭފަދަ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ދައްކައިނުދީފިނަމަ، އެފަދަ ނުކުތާއެއްގެ މައްޗަށް ހައިކޯޓުން ނުބަލާނެއެވެ. (ޕެރ. 26)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ގަވާއިދުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2022 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނަށް 4 ވަނަ އިސްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު) - ހައިކޯޓުގެ ގޮފިތައް އުވާލުން
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ) (އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ އިޖުރާއަތު)
• ކުލީގެ އެއްބަސްވުމުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/379 (ޢަލީ އާދަމް ވ. ދިވެހި ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ))
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/92 (މޫވިން އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް))
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/57 (ކަފޫރުﷲ ޔޫސުފް ވ. މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް)