ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ޒުބައިރު

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލު، ދަށުކޯޓުގެ ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކުރި އަމުރު ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓު އަމުރު

ދަށު ކޯޓު: ސ. ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު S5C-CA/6/2022

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައި ހުރި މީހަކު ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ނޫޅެ، ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލުމަށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފު އަމުރެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ބޯޓަކުން ކަރުދާސް ފޮށިގަނޑެއްގައި މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރަން އުޅުނު ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ކޯޓު އަމުރެއް ނެތި ހައްޔަރުކުރެވި 10 ދުވަހާއި 15 ދުވަހަށް ބަންދުކުރެވުނު މީހާގެ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދަށް ފުލުހުން އެދުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް މަސްތުވާތަކެއްޗާ ގުޅުވާލެވޭނެ އިތުރު ހެއްކެއް ނުހޯދޭތީ، ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކުރި.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 އާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފު އަމުރެއް ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ މަސްތުވާތަކެއްޗާ ގުޅުވައިދޭ އިތުރު ހެއްކެއް ނެތް ކަމަށާއި ފޮށިގަނޑު ހިފެހެއްޓީ އެހެން މީހަކު ބުނެގެން ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓާއި ބެކްގްރައުންޑް އެސެސްމަންޓުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ދައުރެއް ނުފެނޭތީއާއި، ކުރިން ހުށަހެޅި ހެކި ފިޔަވައި އާ ހެއްކެއް ނެތުމުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ނެތްކަމަށް ނިންމި.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޝަރީޢަތުން ޙުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި މީހަކު ބަންދުކުރެވޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެގެން ކަމަށާއި، ބަންދާމެދު ފަނޑިޔާރަށް ނެރެވިދާނެ އަމުރުތައް ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގައެވެ. (ޕެރ. 11)
2. ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ޖަވާބު ހޯދަންވާނީ (1) ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯއާއި (2) ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތްތަކުން ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯ ކަމުގެ ދެ ސުވާލަށެވެ. (ޕެރ. 12)
3. ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްގެ ތުހުމަތު ކުރެވުމަކީ، ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށްޓަކައި، މީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 16)
4. ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތަކަށް ބަންދުގައި ހުރިއިރު އޭނާއާއި ފެނުނު މަސްތުވާތަކެއްޗާ ގުޅުވައިދެވޭނެ އިތުރު ހެއްކެއް ނުފެނި، ކުރިން ހުށަހެޅި ހެކިތައް ފިޔަވައި އާ ހެއްކެއް ހުށަނާޅާނަމަ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ނުވަތަ (ކ) ގެ ބޭނުމަށް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ހުރިކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 15، 17)
5. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހައްޔަރުކުރުމާބެހޭ ދަށުކޯޓުގެ އަމުރެއް އޭނާގެ ފަރާތުން އިސްތިއުނާފުކޮށްފައި ނުވާނަމަ، ދައުލަތުން ހުށަހަޅާ އިސްތިއުނާފެއްގައި ހައްޔަރުކުރި ގޮތުގެ ޤާނޫނީ ޞައްޙަކަމާމެދު ހައިކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނެ ތަނެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 10)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ)، 40، 59، 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ކ)، 66 ވަނަ މާއްދާ
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)، 16 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް) ޕެރެގްރާފް 40.5
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/HC-A/18
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2009/HC-A/265
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/SC-A/23