ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު އަކްސަމް އަދި މުޙައްމަދު ޛިލްޔަން
ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރުތައް ބާޠިލު؛ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް އަލުން ހުށަހެޅިދާނެކަން އެންގި
ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓު އަމުރު
ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-J/MA/2022/1577
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްތައް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ފުލުހުން އެދުމުން، ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ދެ އަމުރަކީ އެ ޤާނޫނުގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާއާ ޚިލާފު އަމުރުތަކެއްތޯ.
ޚުލާޞާ
ވާޤިޢާ: 2022 ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް ޑޭ އޮފް ޔޯގާ ހަރަކާތަށް ގަދަކަމުން ވަދެ މާރާމާރީ ހިންގައި، މުދަލަށް ގެއްލުންދީ، ފުލުހުންގެ ދައުރަށް ހުރަސްއެޅިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ދެ ފަރާތެއް ހައްޔަރުކޮށް، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ގިނަ ފަހަރު ބަންދު އިތުރުކުރި. ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ފުލުހުން އެދުނު.
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ބަންދުގައި ހޭދަކުރި މުއްދަތާއި، އަނިޔާއެއް ލިބިފައިނުވުމާއި، ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ސަބަބުތައް ބާރުނުގަދަވުމާއި، ޝަރުޠުތަކުން އެ އިޙްތިމާލު ދަށްކުރެވޭނެތީ ދެ ފަރާތް ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކުރުމަށް އަމުރުކުރި.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ އަމުރުތައް 17/2010 ގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމަށް. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްތަކުން ބުނީ ފަނޑިޔާރުގެ ތަޤްދީރީ ބާރު ބޭނުންކުރި ގޮތް ރަނގަޅު ކަމަށާއި، ހެކިންނާ ގުޅުން ބަޔާންކޮށްފައިނުވާ ކަމަށާއި، އެހެން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްތައް ދޫކޮށްފައިވާތީ ތަފާތު ސާބިތުކުރަންޖެހޭ ކަމަށް.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ހައްޔަރު ރެކޯޑުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ހުރިކަން ޤާނޫނުގެ މިންގަނޑަށް ސާބިތުވާއިރު، ކުރިން ސަލާމަތަށްޓަކައި ބަންދުކޮށްފައިވާ ޙާލަތު ނެތިގޮސްފައިވާ ސަބަބު ފަނޑިޔާރު ބަޔާންކޮށްފައިނުވާތީ އަމުރުތައް ބާޠިލުކުރި. ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާނެ ކަމުގެ ބަހުސް ބަލައިނުގަތް.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ޚާއްޞަ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އެދޭނަމަ، ބަންދުގެ އިޖުރާއަތު ކުރިއަށް ގެންދަންޖެހޭނީ އެ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އިޖުރާއަތުގެ ދަށުންނެވެ.
- ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ދައުލަތުން ސާބިތުކުރަންޖެހޭ މިންގަނޑަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ ބަންދުކުރެވިދާނެ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައި އޮތުން، އެފަދަ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައި ނެތުމަށްވުރެ ގާތްވުމެވެ؛ ޖިނާއީ ކުށެއް ސާބިތުކުރުމުގެ މިންގަނޑު ނޫނެވެ. އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ އެންމެހާ ޙާލަތްތައް ފުރިހަމަވާން ނުޖެހޭ ކަމުން، ހުށަހަޅާ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވުން ނުވުމަށްވުރެ ގާތްނަމަ ބަންދުކުރެވިދާނެއެވެ.
- ކޮންމެ މީހެއްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންވާނީ އެ މީހެއްގެ ޙާލަތަށް ބަލައިގެންނެވެ؛ މައްސަލައެއްގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ އެހެން ފަރާތްތައް ބަންދުން ދޫކުރުމަކީ އަނެއް ފަރާތް ބަންދުން ދޫކުރުމަށް ހުއްޖަތެއް ނޫނެވެ.
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ހައްޔަރު ރެކޯޑުން އޭނާ ކުރިން މާރާމާރީ، ހަތިޔާރު ބޭނުންކުރުން، ޓެރަރިޒަމް، މަސްތުވާތަކެތި ފަދަ ކުށްތަކުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކޮށްފައިވާކަން އެނގޭނަމަ، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ހުރިކަން ޤާނޫނުގައިވާ މިންގަނޑަށް ސާބިތުވެއެވެ؛ ބަންދުގެ ކުރީގެ މަރުޙަލާތަކުގައި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ބަންދުކޮށްފައިވާއިރު، އެ ޙާލަތު ނެތިގޮސްފައިވާނަމަ އެކަން ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކުގެ އަލީގައި ސަބަބާއެކު ފަނޑިޔާރު ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. ނުރައްކަލެއް ނެތްކަމަށް ނިންމި އަސާސް ސާފުނޫން އަމުރަކީ ބާޠިލު އަމުރެކެވެ.
- ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަފާނެ ކަމަށް ބުނެ ބަންދަށް އެދޭނަމަ، އެ ޤާނޫނުގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ފަދަ މަޢުލޫމާތު ހުށަހަޅަންޖެހެއެވެ؛ ހެކިވެރިން ސިއްރުން ހެކިބަސްދޭން އެދޭތީއާއި ހެކިބަސް ދޭން ފަސްޖެހޭތީ ކަމަށް ބުނުމަކުން ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވިދާނެ އިޙްތިމާލު ސާބިތެއް ނުވެއެވެ.
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާ (ޕީޑީއެފްގައި x27;36 ވަނަ މާއްދާx27;) ގެ (ހ) އަދި (ށ) (1)-(4)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ ތަޙްޤީޤުގެ މުއްދަތާބެހޭ މާއްދާގެ (ނ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގައި ޙުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން ބަންދުގައި ބެހެއްޓިދާނެ ޙާލަތްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާ (49 ވަނަ މާއްދާ ކަމަށް ބެލެވޭ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާތައް
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)
- 2022/HC-B12/79
- ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް (ސުޕްރީމް ކޯޓު)
- ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު ނިޝާމް (ސުޕްރީމް ކޯޓު)
- ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިބްރާހީމް ރައްޒާން (ހައިކޯޓު)
- 2022/HC-B12/01
- Letellier v. France (European Court of Human Rights)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.