ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2022/HC-B12/1ހައިކޯޓު · 11 ޖަނަވަރީ 2022 · ކޯޓު އަމުރު

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަބްދުއްސަލާމް މޫސާ

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު
ހައިކޯޓު · 11 ޖަނަވަރީ 2022ދަށު ކޯޓު: ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު B12C/MA/2021/145ބާވަތް: ޖިނާއީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމަށް ހުށަހެޅުމުން، ހެކިވެރިންނަކީ ޝަކުވާ ހުށަހެޅި ކުއްޖާގެ ޢާއިލާ ކަމަށްވާތީއާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑު ނެތުމާއި ހާދިސާ އެއްފަހަރު ހިނގުމުން، ބަންދު ދެމެހެއްޓުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތް ކަމަށް ބަލައި، ހެކިވެރިންނާ ބައްދަލުނުކުރުމާއި ރަށުން ފުރާނަމަ އެންގުމުގެ ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލިއެވެ.
ވާޤިޢާ
ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް 2021 ގައި ހައްޔަރުކޮށް، ހެކިވެރިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަފާނެތީއާއި ކުށް ތަކުރާރުކޮށްފާނެތީ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން އަމުރުކުރިއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހަކު، ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލުމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމި ނިންމުމަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމާބެހޭ މާއްދާއާއި ހައިކޯޓުގެ ސާބިޤާތަކާ އެއްގޮތަށް ނިންމި ނިންމުމެއްތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ ޙާލަތަށް ބަދަލެއް ނައިސް ދޫކޮށްލުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 އާ ޚިލާފު ކަމަށާއި، 2021/HC-B12/51 އާއި 2019/HC-A/32 ގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ސާބިތުކުރާ ހެއްކެއް ނެތް ކަމަށާއި، ޙަވާލާދިން ޤަޟިއްޔާތަކުގެ ވާޤިޢާތައް ތަފާތު ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
އަޣުލަބިއްޔަތަށް ފެނުނީ ދަށުކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރި ކަންތައްތަކަކީ ބަންދު އަމުރު ނެރުނުއިރުވެސް ހުރި ކަންތައްތައް ކަމަށާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާއި ހެކިވެރިންނާ ދެމެދު ނުފޫޒު ފޯރުވިދާނެ ފަދަ ގާތް ގުޅުމެއް އޮތްކަން ތަޙްޤީޤު ބަޔާންތަކުން ފެންނާތީ ބަންދު ދެމެހެއްޓުމުގެ ބޭނުން ފިލާފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. ފަނޑިޔާރު ޝަފީޢަށް ފެނުނީ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ އިފްތިރާޟާ ޚިލާފަށް ދޫކޮށްލުމުގެ ޤާނޫނީ އަސާސެއް ނުދައްކާ ކަމަށެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު B12C/MA/2021/145
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު؛ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ އަމުރު (B12C/MA/2021/124) ދެމިއޮތް

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ޝަރީޢަތުން ޙުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓޭނީ، ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިވެރިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެކަމަށްޓަކައި، ކޯޓަށް ޙާޟިރުނުވެދާނެކަމަށްޓަކައި، ފިލައިފާނެކަމަށްޓަކައި، ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ކަމަށްވާތީ، ޙުކުމަކާ ނުލައި މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓޭނެ ހަމައެކަނި ބޭނުންތަކަކީ މިއެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު)

HN2ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ދަށުން ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގައި 'އަމުރު އެގޮތަށް ދެމެހެއްޓުމުގެ ބޭނުމެއް އިތުރަށް ނެތް' ކަމަށް ބެލެވޭނީ، ބަންދުކުރި ސަބަބުތަކަށް ބަދަލެއް އައިސްފައިވާނަމައެވެ. ބަންދުގެ އަމުރު ނެރުނުއިރުވެސް ހުރި ކަންތައްތަކަށް (ހެކިވެރިންނަކީ ކުއްޖާގެ ޢާއިލާ ކަމަށްވުން، ކުށުގެ ރެކޯޑު ނެތުން، ހާދިސާ އެއްފަހަރު ހިނގުން) ބަލައި، އައު ސަބަބެއް ނެތި، ބަންދު ދެމެހެއްޓުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތް ކަމަށް ނިންމުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު)

HN3ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ސަބަބެއް ވުޖޫދުވޭތޯ ބަލާނީ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/93 ގައި ކަނޑައެޅި މިންގަނޑުން، އެބަހީ ބަންދަށް އެދޭ ފަރާތުން ހުށަހަޅާ ކަންކަމަށް ބަލާއިރު އެފަދަ ސަބަބެއް ވުޖޫދުވުން، ވުޖޫދުނުވުމަށްވުރެ ގާތްކަން ބޮޑުތޯއެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު)

HN4ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ހެކިވެރިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ބެލުމުގައި، ލިބިފައިވާ އަދި ލިބެންހުރި ހެކި، ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ބާރުފޯރުވޭނެ ހެކި ހުރި ނުހުރި ގޮތް، ހެކިވެރިންނާ އޮތް ގުޅުމާއި ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު، ކުށަށް އިޢުތިރާފުވުން، އަދި މުޖުތަމަޢުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ މަޤާމާއި ބާރާއި ނުފޫޒަށް ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެއެވެ. މުޖުތަމަޢުގައި ޤަދަރުވެރި ކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމަކުން، ހެއްކެއް ނެތި، އެ އިޙްތިމާލު ސާބިތެއް ނުވެއެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު)

HN5ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހަކާ ހެކިވެރިޔަކާ ދެމެދު ރަޙްމަތްތެރިކަމުގެ ގުޅުމެއް އޮތުމަކީ ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށްޓަކައި ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އުފެދޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ގުޅުމުގެ މިންވަރާއި ދެފަރާތުގެ ޢަމަލު ހުރި ގޮތުން (ހެކިވެރިޔާއަށް އެހީތެރިވުން، މައްސަލަ ފުލުހަށް ނުހުށަހެޅުމަށް އާދޭސްކުރުން، ފޯނުން ގުޅުން ފަދަ) ނުފޫޒު ފޯރުވުން ވުޖޫދުވުމަށް ގާތްކަން ބޮޑުނަމަ، އެއީ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ އިސްތިސްނާ ޙާލަތެކެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު)

HN6ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން، ޖިނާއީ ކުށް ކަނޑައަޅާ ޚާއްޞަ ޤާނޫނެއްގައި ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކެއް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙާލަތުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ އެ ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަށެވެ. (ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢުގެ ރައުޔު)

HN7ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ދަށުން ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހުންނާމެދު ޤާނޫނު އިފްތިރާޟުކުރަނީ، ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވާނެ ކަމަށާއި ހެކިވެރިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަފާނެ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އިތުރު ހެއްކެއް ނެތަސް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. ނަމަވެސް ބަންދުކުރުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ؛ ބަންދު އަމުރު މުރާޖަޢާވެސް ކުރެވޭނެއެވެ. މުރާޖަޢާކުރުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންވާނީ ޤާނޫނުގެ މި އިފްތިރާޟާ އެއްގޮތަށެވެ. (ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢުގެ ރައުޔު)

HN8ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ޝަރީޢަތުގައި ހެކިބަސް ނަގާފައި ނުވާ މަރުޙަލާގައި، ހެކިވެރިންނަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ގުޅުން އޮތް ބައެއްނަމަ، ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލަކީ ފުޅާ އިޙްތިމާލެކެވެ. ނުފޫޒު ފޯރުވާނެ ކަމަށް ޤާނޫނު އިފްތިރާޟުކޮށްފައިވާ މީހަކު، ނުފޫޒު ނުފޯރުވުމަށް ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލުމަށް ޤާނޫނީ އަސާސެއް ދައްކަންޖެހެއެވެ. (ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢުގެ ރައުޔު)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙުކުމުގެ ކުރިން ބަންދުކުރުމާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '13 ވަނަ މާއްދާ')
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ދަށު ކޯޓުތައް ތަބާވުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ރ) (ލިޔުމުގައި '313 ވަނަ މާއްދާ')
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުތަކަށް ޢަމަލުކުރުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ނ) (ލިޔުމުގައި '333 ވަނަ މާއްދާ')
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމާބެހޭ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ނ) (ލިޔުމުގައި '36 ވަނަ މާއްދާ')
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ބަންދުކުރުމާ ގުޅޭ އެހެން މާއްދާތައް (ލިޔުމުގައި '3، 30، 32، 33 ވަނަ މާއްދާ')
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 01-REG-SC-2021 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު)
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
  • ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-B12/51 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ މުޙައްމަދު ޢުޘްމާން)
  • ހައިކޯޓުގެ 2019/HC-A/32 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ މުޙައްމަދު ޝާފިޢު)

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޙަސަން ޝަފީޢު
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ