ރީޙާން މަޙްމޫދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ބަންދު އަމުރު ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓު އަމުރު، ބަންދު އަމުރު، ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުން

ދަށު ކޯޓު: އދ. މާމިގިލި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު I10C/MA/2022/04

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަފާނެ ކަމަށް ބުނެ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ނެރުނު އަމުރު، ހެކި ތަފްޞީލުކޮށް ހާމަނުކޮށް އަދި ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ނެރުމުން ޤާނޫނާ ޚިލާފުވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ބޭންކެއްގެ ތިޖޫރީން ފައިސާ ނަގައި ޚިޔާނާތްތެރިވިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައެއްގައި، ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާ ކަމަށް ފާހަގަކުރެވިގެން ކޯޓު އަމުރަކުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހައްޔަރުކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: މާމިގިލި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ތަޙްޤީޤަށް ދިން ހެކިބަހުން ހެކިވެރިޔާއަށް ތަކުރާރުކޮށް ނުފޫޒު ފޯރުވާފައިވާކަން އެނގޭތީ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބުނީ ނުފޫޒު ފޯރުވިކަން ދައްކާ ހެކި ހުށަހަޅާފައިނުވާ ކަމަށާއި، ބަޔާނުގައިވާ ކަމެއް ހިއްސާނުކުރާ ކަމަށާއި، ގަވާއިދުގައިވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ސިއްރު ބަޔާން ފަނޑިޔާރާ ހިއްސާކުރުމުން އޭގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ނިންމި ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ސިއްރު ބަޔާނުން ނުފޫޒު ފޯރުވަން މަސައްކަތްކުރިކަން އެނގޭތީއާއި، އެ ސަބަބު ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި އަމުރުގައި ބުނެދީފައިވާތީ، ޝަހީބު އިބްރާހީމްގެ މިންގަނޑާ އެއްގޮތަށް އަމުރު ޞައްޙަ ކަމަށް ނިންމިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޝަރީޢަތުން ޙުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން އެއްވެސް މީހަކު ބަންދުކުރެވޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ '13' ވަނަ މާއްދާ (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް) ގައިވާ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެގެންނެވެ؛ އެ ޙާލަތްތައް ތަފްޞީލުކޮށްދީފައިވަނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 62 ވަނަ މާއްދާއިންނެވެ؛ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަފާނެ އިޙްތިމާލު އޮތްނަމަ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ފަނޑިޔާރަށް އަމުރުކުރެވިދާނެއެވެ.
2. ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާ މަރުޙަލާގައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އެދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ދެކޮޅަށް ހުރި ހެކި ކޮބައިކަން ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ބުނެދިނުމެވެ؛ ބަންދުގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅޭ ލިޔުންތަކުގެ ފުރިހަމަ ތަފްޞީލް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ފޯރުކޮށްދޭން ނުޖެހޭނެއެވެ، ސަބަބަކީ ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތް ހެކި ތަފްޞީލުކޮށް ކިޔައިދިނުމުން ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ މަގު ފަހިވެ ތަޙްޤީޤަށް ހުރަސް އެޅިދާނެތީއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޝަހީބު އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް).
3. ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވޭތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި ތަޠުބީޤުކުރާ މިންގަނޑަކީ ޖިނާއީ ކުށެއް ސާބިތުކުރާ މިންގަނޑެއް ނޫނެވެ؛ ބަލަންވާނީ ބަންދަށް އެދޭ ފަރާތުން ހުށަހަޅާ ކަންކަމަށް ބަލާއިރު ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ ސަބަބެއް ވުޖޫދުވުން، ވުޖޫދުނުވުމަށްވުރެ ގާތްކަން ބޮޑުތޯއެވެ؛ މި މައްސަލައިގައި ބަލަންޖެހޭ މިންގަނޑަކީ ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަފާނެ އިޙްތިމާލު ވުޖޫދުވުމެވެ.
4. ތަޙްޤީޤަށް ދީފައިވާ ސިއްރު ބަޔާނަކުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހެކިވެރިޔާއަށް ތަކުރާރުކޮށް ނުފޫޒު ފޯރުވަން މަސައްކަތްކޮށްފައިވާކަން އެނގި، އެ ސަބަބު ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ބަންދު އަމުރުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ބުނެދީފައިވާނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ އަމުރަށް ބަދަލުގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ '13' ވަނަ މާއްދާ (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް؛ ޙުކުމުގެ ބަސް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (1)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ '32' ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/93 (ޝަހީބު އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)