ޓްރާންސްޕޭރަންސީ މޯލްޑިވްސް ވ. ޢަލީ ޝަރީފް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް (2-1 އަޣްލަބިއްޔަތުން)

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 242/VTR/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފުގެ ވަޒީފާގެ އެންމެ ފަހު ދުވަސް އަމިއްލައަށް ކަނޑައަޅައި އެންގުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފު ނޯޓިހެއްތޯ، އަދި އޭގެފަހުން މުވައްޒަފު އިސްތިއުފާދިނުމަކީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކޮންސްޓްރަކްޓިވް ޑިސްމިސަލްއެއްތޯ؛ ވަޓްސްއެޕް ގްރޫޕުން ބޭރުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 (ށ) އާ ޚިލާފު ތަފާތުކުރުމެއްތޯ؛ އަދި ރުޖޫޢަކުރުމާއި ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ އަމުރު ތަންފީޒުކުރެވޭނެތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ ނޯޓިސް މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފުގެ ވަޒީފާގެ އެންމެ ފަހު ދުވަސް އަމިއްލައަށް ކަނޑައަޅައި، އެކަން މުވައްޒަފާއި އެހެން މުވައްޒަފުންނަށް އެންގުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފު ނޯޓިހެކެވެ؛ ފަހުން އެ އީމެއިލް ރިޓްރެކްޓްކުރި ކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ހަމައެކަނި މުވައްޒަފަށް ފޮނުވުމުން، އެހެން މުވައްޒަފުންނަށް ދީފައިވާ އެންގުމަށް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. (ޕެރ. 74-77)
2. ކޮންސްޓްރަކްޓިވް ޑިސްމިސަލް ހިނގަނީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ އަސާސާ ޚިލާފުވާ (repudiatory breach) ފަދަ ބޮޑު ޢަމަލެއް ހިންގައި، އޭގެ ސަބަބުން މުވައްޒަފު އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގައި އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމުންނެވެ؛ އޭގެ ޢުންޞުރުތަކަކީ ޝަރުޠަކާ ޚިލާފުވުން، އެއީ ޖައުހަރީ ޝަރުޠަކަށްވުން، އަދި އެ ޚިލާފުގެ ސަބަބުން އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގައި އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރުމެވެ. (ޕެރ. 79-83، Western Excavating v Sharp)
3. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކޮންސްޓްރަކްޓިވް ޑިސްމިސަލްއަށް ބެލެވޭނީ: ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ޤާނޫނާ ނުވަތަ އެއްބަސްވުމާ ކަނޑައެޅިގެން ޚިލާފުވުން، މުވައްޒަފު އެކަން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ހުށަހެޅުން، ދީފައިވާ މުއްދަތުގައި އެކަން ރަނގަޅުނުކުރުމުން އެއްބަސްވުމުގެ ނޯޓިސް ދީ މުވައްޒަފު ވަކިވުމެވެ؛ އެފަދައިން ވަކިވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްނެތި ވަކިކުރުމެއްކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. (ޕެރ. 98-102)
4. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 41 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން އަހަރީ ޗުއްޓީ ފެށޭ ތާރީޚު ކަނޑައަޅާނީ މުވައްޒަފާ މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހުގައި ކަމުން، މަޝްވަރާއެއްނެތި އަމިއްލައަށް ޗުއްޓީގެ ތާރީޚުތައް ކަނޑައެޅުމަކީ އެ މާއްދާއާ ޚިލާފު ޢަމަލެކެވެ. (ޕެރ. 112)
5. ކަރެކްޓިވް އެކްޝަން ނެގިކަމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ބުނާ ބުނުމަށް ބާރުދޭ ހެއްކެއް ނެތްނަމަ، އެފަދަ ފިޔަވަޅެއް ނެގިކަމަށް ނުބެލެވެއެވެ؛ އެންމެ ފަހުގެ ޢަމަލު އޭގެ ޒާތުގައި repudiatory ނުވިޔަސް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޢަމަލުތައް އެކުއެކީ ވަޒަންކުރުމުން (cumulative conduct / last straw doctrine) މާޙައުލު ތަޙައްމަލުކުރުމަށް ދަތިވާނަމަ، އިސްތިއުފާއަކީ 26 ވަނަ މާއްދާއިން ލިބިދޭ ޙައްޤެވެ. (ޕެރ. 116-119)
6. ހަމަހަމަކަމާއެކު މުޢާމަލާތުކުރެވޭ ރައްކާތެރި މާޙައުލެއް ފޯރުކޮށްދިނުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އިން ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކުރެއެވެ؛ މަސައްކަތުގެ މަޢުލޫމާތު ހިއްސާކުރެވޭ ހުރިހާ މުވައްޒަފުން ހިމެނޭ ގްރޫޕުން ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމަށްފަހު މުވައްޒަފު ބޭރުކޮށް އެކަހެރިކުރުމަކީ އެ މާއްދާއާ ޚިލާފު ތަފާތުކުރުމެކެވެ. (ޕެރ. 129-131)
7. ދަށުކޯޓުގައި ނަގާފައިވާ މަޤާމާ ޚިލާފަށް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި އައު ނުކުތާއެއް (މިސާލު: މުވައްޒަފަކީ ދާއިމީ މުވައްޒަފެއްނޫން ކަމަށް) ހުށަހެޅުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ އަލީގައި ބަލައިގަނެ ގޮތެއް ކަނޑައެޅޭނެ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ؛ އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ބަލާނީ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކެވެ. (ޕެރ. 136، 143-145)
8. ޙާޟިރުނުވެގެން ބާޠިލުކުރެވުނު އިސްތިއުނާފު ހައިކޯޓުގެ ގަވާއިދުގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން އަލުން ހުށަހެޅުމަކީ، މައްސަލަ ލަސްކުރުމުގެ ނިޔަތު ސާބިތުނުވާހާ ހިނދަކު، މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 421 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ (4) ގެ ދަށުން ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 150)
9. ޓްރައިބިއުނަލުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ބަދަލުގެ މިންވަރު ބަދަލުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތްނަމަ އެގޮތުގެމަތިން ދެމިއޮންނާނެއެވެ. (ޕެރ. 147)
10. (ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދުގެ ޚިލާފު ރައުޔު، 4 ވަނަ ނުކުތާއަށް:) ރުޖޫޢަކުރުމާއި ބަދަލުގެ ފަރުވާ ދިނުމުގެ ކުރިން، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)، (ކ) އަދި (އ) އާއި މާނަކުރުމުގެ ހަމަތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ އަލީގައި މުވައްޒަފަކީ ދާއިމީ މުވައްޒަފެއްތޯ ނުވަތަ މުއްދަތު ކަނޑައެޅިފައިވާ މުވައްޒަފެއްތޯ ޓްރައިބިއުނަލުން ކަނޑައަޅަން ޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 157-164)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 41 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރު
• ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާ (ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުމުގައި)
• ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)، (ކ) އަދި (އ) (ޚިލާފު ރައުޔު)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 421 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ (4)
• މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 268 އަދި 284 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ގަވާއިދުގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 17 ވަނަ މާއްދާ (ޚިލާފު ރައުޔު)
• ޙުސައިން އާސިރު ވ. ފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް (2018/HC-A/397)
• ޑެލް ގްރޭންޑް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޙުސައިން ފަޟީލް (2022/HC-A/201)
• 2021/HC-A/280 (ޙާޟިރުނުވެގެން ބާޠިލުކުރި ކުރީގެ އިސްތިއުނާފު)
• މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް ވ. އަތަމާ މެރިން އިންޓަނޭޝަނަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް (2020/SC-A/46) (ޚިލާފު ރައުޔު)
• Western Excavating (ECC) Ltd v Sharp [1978] 1 QB 761; [1978] IRLR 27
• Kaur v Leeds Teaching Hospitals NHS Trust [2018] EWCA Civ 978
• Mostyn v S and P Casuals Ltd [2018] EAT 121
• Lineham v Kwik-Fit (GB) Ltd [1992] ICR 183
• Malik v BCCI [1997] IRLR 462 (HL)
• Marshall v McPherson [2025] EAT 100
• Mohazab v Dick Smith Electronics (1995) 62 IR 200
• O'Meara v Stanley Works Pty Ltd [2006] AIRC 496
• Bruce v Fingal Glen Pty Ltd [2013] FWCFB 5279
• Moo Ng v Kiwi Products Sdn Bhd [1998] MLJU 83
• Sudhir A/L A K Kumaren v Industrial Court of Malaysia [2025] MLJU 6775
• Employment Rights Act 1996 (UK) ގެ 95 ވަނަ މާއްދާގެ (1)(c)
• Fair Work Act 2009 (Australia) ގެ 386 ވަނަ މާއްދާގެ (1)
• Industrial Relations Act 1967 (Malaysia) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާ