މުޙައްމަދު ރާޣިބް އަޙްމަދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ހަށިގަނޑުގެ ބޭރުން ސާމްޕަލް ނެގުން، ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގައި ފުލުހުން ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތު، ކޯޓު އަމުރު

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-J/JSA/2023/10

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ހައްޔަރު ނުވަތަ ބަންދުގައި ނެތް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއްގެ އަޑުގެ ސާމްޕަލް ނެގުމަށް ނެރުނު ކޯޓު އަމުރަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާއާއި ފުލުހުންގެ ތަޙްޤީޤީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދާ ޚިލާފު އަމުރެއްތޯ؛ އަދި ރުހުން ހޯދުމެއް ނެތި ކޯޓު އަމުރަށް އެދެވޭނެތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ފުލުހަކަށާއި އޭނާގެ އާއިލާއަށް ވީޑިއޯއަކުން ބިރުދެއްކި ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި، ވީޑިއޯގެ އަޑާ އަޅާކިޔުމަށް އަޑުގެ ސާމްޕަލް ނަގަން ފުރަތަމަ އަމުރެއް ނެރުމަށްފަހު، ފުލުހުން އެދިގެން އަޑު ރެކޯޑުކުރުމާއި ހަށިގަނޑުގެ ބޭރު ފުށުން ފޮޓޯ ނެގުމަށް ދެވަނަ އަމުރެއް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ އަޑު ރެކޯޑުކުރުމަށް ވާހަކަދެއްކުމަށާއި އައުރަ ނުހިމެނޭގޮތަށް ހަށިގަނޑުގެ ބޭރުން ފޮޓޯ ނަގަން ދިނުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ސާމްޕަލް ދިނުމަށް ކޯޓު އަމުރުން މަޖުބޫރުކުރެވޭނީ ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހަކަށް ކަމަށާއި، ކުރިން ރުހުން ހޯދާފައި ނުވާކަމަށާއި، ދެވަނަ އަމުރަކީ ބާރުގެ ނަހަމަ ބޭނުމެއްކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ސާމްޕަލް ނެގުން ހައްޔަރަށް ގައިދުކޮށްފައި ނުވާކަމަށާއި ފުރަތަމަ އަމުރުގައި އިޖުރާއީ ކުށެއް ހުރުމުން ރަނގަޅުކުރުމަށް ދެވަނަ އަމުރަށް އެދުނުކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ވީޑިއޯއާ ގުޅުވޭ ހަމައެކަނި ގޮތަކީ އަޑުގެ ސާމްޕަލް ކަމަށް ބަހުސެއް ނެތުމުން 14 (ށ) ނުހިނގައެވެ. ގަވާއިދުގައި ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ކުރިން ރުހުން ހޯދުން ޝަރުޠުކޮށްފައި ނުވާތީ އަމުރަކީ ގަވާއިދާ ޚިލާފު އަމުރެއް ނޫނެވެ. ދެވަނަ ނުކުތާ ކަމުދާ ގޮތަށް ތަފްޞީލުކޮށްފައި ނުވާތީ ގޮތެއް ނުނިންމައެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޝަރީޢަތަށް ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅަންޖެހޭ އެއްޗެއް ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ގުޅުވުމުގެ ހަމައެކަނި ގޮތަކީ އޭނާގެ ސާމްޕަލެއް ހޯދުން ކަމުގައިވާނަމަ، އެ ސާމްޕަލް ނުދިނުމަކީ އަމިއްލަ ނަފްސާ ދެކޮޅަށް ބަޔާން ނުދިނުމުގެ ޙައްޤުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 14 (ށ)، 2020/SC-A/76)؛ އެނޫން ޙާލަތްތަކުގައި ރުޖޫޢަވާންޖެހެނީ 14 (ނ) އަށެވެ. (ޕެރ. 17-18)
2. ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތުން ހުށަހަޅަން ބޭނުންވާ ހެއްކަކީ ވީޑިއޯ ކްލިޕެއް ކަމަށްވެފައި، އެ ކްލިޕާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ގުޅުވައިދޭ ހަމައެކަނި ގޮތަކީ އަޑުގެ ސާމްޕަލް ކަމަށް ދައްކާ ބަހުސެއް ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމެއް ނެތްނަމަ، 14 (ށ) ގެ ރައްކާތެރިކަން ހިނގާ ޙާލަތެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 19)
3. ފުލުހުންގެ ތަޙްޤީޤީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން، ރުހުން ލިބިއްޖެނަމަ ކޯޓު އަމުރަކާނުލައި ހަށިގަނޑުގެ ބޭރުން ސާމްޕަލް ނެގިދާނެއެވެ؛ ދެކޮޅުހަދާނަމަ ކޯޓު އަމުރަކާއެކު ނެގިދާނެއެވެ. ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދެވޭނީ ރުހުން އޮތްތޯ ބެލުމަށްފަހު ނުވަތަ އިންކާރުކުރުމުން އެކަނި ކަމަށް ގަވާއިދުގައި ޝަރުޠުކޮށްފައިނުވާތީ، ގަވާއިދު އެގޮތަށް މާނަކުރެވޭކަށް ނެތެވެ. (ޕެރ. 21-23)
4. ދެވަނަ އަމުރަކަށް އެދުމަކީ ޤާނޫނުން މަނާކުރާ ޙާލަތެއްކަން ނުވަތަ ޤާނޫނުއަސާސީއާ، ޝަރުޢީ އުޞޫލަކާ ނުވަތަ ޤާނޫނަކާ ޚިލާފުކަން އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ތަފްޞީލުގައި ބަޔާންނުކޮށްފިނަމަ، އެ ނުކުތާއާމެދު ކޯޓުން ގޮތެއް ނުނިންމައެވެ. (ޕެރ. 25)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 244 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 14 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ބ)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު R-1052/2019 (ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގައި ފުލުހުން ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ ހަށިގަނޑުގެ ބޭރުން ސާމްޕަލް ނެގުމާބެހޭ މާއްދާ (PDF ގައި '333' (ހ)، (ށ))
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 34/2020 (ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޤާނޫނު) (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކާބެހޭ ޤާނޫނު، އަދި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ އިސްތިއުނާފާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ) (ނަންބަރު ކިޔޭކަށް ނެތް)
• 2020/SC-A/76 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުﷲ ޢަލީ)
• 2022/HC-B12/9
• 2022/HC-B12/12، 13، 15
• ޢަލީ ޒުބައިރު އާއި އިތުރު ދެމީހުން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް (ސުޕްރީމް ކޯޓު)